Η οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων, η δραστική μείωση του ενεργειακού κόστους, η επιστροφή των πόρων από το τέλος ταφής στην Αυτοδιοίκηση και η θεσμοθέτηση δίκαιης χρηματοδότησης, με βάση τις πραγματικές λειτουργικές ανάγκες των ΟΤΑ, βρίσκονται στο επίκεντρο των παρεμβάσεων της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).
Το μήνυμα αυτό έστειλε ο πρόεδρος Λάζαρος Κυρίζογλου στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης που συνεδρίαση την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, παρουσιάζοντας τις διεκδικήσεις της Αυτοδιοίκησης μετά τη συνάντηση του προεδρείου της ΚΕΔΕ και των προέδρων των Επιτροπών με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, καθώς και με το σύνολο της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου.
Κατά τη συνάντηση, η ΚΕΔΕ εξέφρασε τη διαμαρτυρία και τη δυσαρέσκειά της για τις καθυστερήσεις στην αντιμετώπιση εκκρεμών ζητημάτων, καταθέτοντας σχετικό υπόμνημα με τις θέσεις και τις προτάσεις της.
Ενέργεια: Εξοικονόμηση 240 εκατ. ευρώ για τους Δήμους
Κεντρικό ζήτημα της παρέμβασης της ΚΕΔΕ αποτέλεσε το δυσβάσταχτο ενεργειακό κόστος που επιβαρύνει τους δημοτικούς προϋπολογισμούς, περιορίζοντας τους διαθέσιμους πόρους για την εξυπηρέτηση των πολιτών και την παροχή βασικών υπηρεσιών.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ έθεσε με συγκεκριμένα στοιχεία την ανάγκη μείωσης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τους Δήμους, επισημαίνοντας την απόκλιση μεταξύ των χρεώσεων που αντιμετωπίζουν οι ΟΤΑ και εκείνων που ισχύουν για μεγάλους καταναλωτές.
«Δεν είναι δυνατόν οι Δήμοι να πληρώνουν 0,24 ευρώ ανά κιλοβατώρα, όταν οι μεγάλοι καταναλωτές πληρώνουν 0,06 ευρώ. Έχουμε τεκμηριώσει το πρόβλημα και έχουμε καταθέσει συγκεκριμένη πρόταση: εάν το κόστος για τους Δήμους μειωθεί στα 0,10 ευρώ ανά κιλοβατώρα, η εξοικονόμηση για την Αυτοδιοίκηση θα ανέλθει σε περίπου 240 εκατ. ευρώ», τόνισε ο κ. Κυρίζογλου.
Όπως υπογράμμισε, το ζήτημα έχει ήδη τεθεί υπόψη του πρωθυπουργού και των αρμόδιων Υπουργών στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, κατά την πρόσφατη συνάντηση με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη, διαπιστώθηκε, σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΚΕΔΕ, θετική προδιάθεση από την πλευρά του Υπουργείου για την εξέταση του ζητήματος.
Στο πλαίσιο αυτό, προγραμματίστηκε νέα συνάντηση με τους υπουργούς Εσωτερικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με τη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας των συναρμόδιων υπουργείων, προκειμένου να εξεταστούν συγκεκριμένες λύσεις για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Στην ατζέντα περιλαμβάνονται η αντιμετώπιση των προσαυξήσεων από ανεξόφλητους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, η ρύθμιση των υπόλοιπων οφειλών των Δήμων και η διαμόρφωση ενός βιώσιμου πλαισίου χρεώσεων, που θα αποσυμφορήσει τους δημοτικούς προϋπολογισμούς.
ΑΠΕ και ΥΔΟΜ: «Διάλογος με σαφείς θέσεις της Αυτοδιοίκησης»
Στη συνάντηση με την ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας τέθηκε το σύνολο των ζητημάτων που απασχολούν τους Δήμους, μεταξύ των οποίων οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και η λειτουργία των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ).
Η ΚΕΔΕ επανέλαβε τη διαφωνία της με τη μεταφορά των ΥΔΟΜ από τους Δήμους, υπογραμμίζοντας τη σημασία της διατήρησης του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε ζητήματα που συνδέονται άμεσα με τον χωρικό σχεδιασμό και την καθημερινότητα των τοπικών κοινωνιών.
Συμφωνήθηκε η συγκρότηση ομάδων εργασίας για την εξέταση των εκκρεμών θεμάτων. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκε ήδη πρώτη συνάντηση εργασίας, με εκπροσώπους της ΚΕΔΕ τους δύο Αντιπροέδρους της, ενώ ακολούθησε και δεύτερη συνάντηση με την ίδια εκπροσώπηση από τους κ.κ. Γρηγόρη Κωνσταντέλλο και Γιώργο Παπαναστασίου.
Η ΚΕΔΕ θα παρακολουθεί την πορεία των συζητήσεων και θα επιμείνει στην αναζήτηση λύσεων που θα λαμβάνουν υπόψη τις αρμοδιότητες, τις ανάγκες και τις δυνατότητες των Δήμων.
Τέλος ταφής: «311,47 εκατ. ευρώ πρέπει να επιστρέψουν στους ΟΤΑ για ανακύκλωση»
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην καθυστέρηση απόδοσης στους Δήμους των πόρων που συνδέονται με το τέλος ταφής απορριμμάτων, καθώς και στη συνολική υστέρηση που καταγράφεται στην ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών ανακύκλωσης.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ έθεσε το ζήτημα στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επισημαίνοντας ότι η ενίσχυση της ανακύκλωσης προϋποθέτει συγκεκριμένες επενδύσεις, σύγχρονες υποδομές και επαρκή μέσα για τους Δήμους.
«Δεν μπορούμε να μιλάμε για ουσιαστική αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης, όταν καθυστερεί η κατασκευή νέων μονάδων και οι Δήμοι δεν διαθέτουν τα αναγκαία μέσα για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Οι πόροι που προορίζονται για την ανακύκλωση πρέπει να επιστρέψουν στην Αυτοδιοίκηση και να αξιοποιηθούν για τον σκοπό για τον οποίο προορίζονται», υπογράμμισε ο Λ. Κυρίζογλου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στην ΚΕΔΕ με εκπροσώπους του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) και των αρμόδιων φορέων, κατόπιν σχετικού ερωτήματος της Ένωσης, αναφέρθηκε ότι έως και τον Φεβρουάριο του 2025 είχαν συγκεντρωθεί από το τέλος ταφής περίπου 311,47 εκατ. ευρώ.
Η ΚΕΔΕ ζητά οι πόροι αυτοί να κατευθυνθούν στους Δήμους για την προμήθεια απορριμματοφόρων, μπλε κάδων και λοιπού αναγκαίου εξοπλισμού, καθώς και για την ενίσχυση των υποδομών ανακύκλωσης.
Παράλληλα, αναμένει συγκεκριμένες εξελίξεις το προσεχές διάστημα, σε συνέχεια των όσων συζητήθηκαν με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Έκτακτη ενίσχυση 140 εκατ. ευρώ στους Δήμους
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ αναφέρθηκε επίσης στην έκτακτη χρηματοδότηση ύψους 140 εκατ. ευρώ προς τους Δήμους, η οποία, όπως σημείωσε, αναμένεται να αποδοθεί άμεσα, κατόπιν των παρεμβάσεων της Ένωσης.
«Ζητάμε περισσότερους πόρους για την Αυτοδιοίκηση, γιατί οι ανάγκες των Δήμων είναι μεγάλες και διαρκώς αυξανόμενες. Δεν πρέπει, όμως, να παραγνωρίζουμε ότι η έκτακτη χρηματοδότηση των 140 εκατ. ευρώ αποτελεί αποτέλεσμα διεκδίκησης της ΚΕΔΕ, η οποία βρήκε ανταπόκριση. Συνεχίζουμε να διεκδικούμε όσα χρειάζονται οι Δήμοι για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους απέναντι στους πολίτες», δήλωσε ο κ. Κυρίζογλου.
Η ΚΕΔΕ επισημαίνει ότι η έκτακτη ενίσχυση αποτελεί σημαντική οικονομική ανάσα, χωρίς ωστόσο να υποκαθιστά την ανάγκη για μόνιμη, επαρκή και θεσμικά κατοχυρωμένη χρηματοδότηση της Αυτοδιοίκησης.
Κρατικός Προϋπολογισμός: «Διεκδικούμε τους θεσμοθετημένους πόρους»
Στο επίκεντρο της συνεδρίασης βρέθηκε η χρηματοδότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ενόψει του Κρατικού Προϋπολογισμού του 2027.
Όπως αναφέρθηκε, το προσχέδιο του Προϋπολογισμού προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 2,3%, με το ΑΕΠ να εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 274,6 δισ. ευρώ και τα φορολογικά έσοδα που συμμετέχουν στους ΚΑΠ (ΦΕΦΝΠ, ΦΠΑ, ΕΝΦΙΑ) να αυξάνονται κατά 2,149 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη ενίσχυση της χρηματοδότησης της Αυτοδιοίκησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι συνολικές μεταβιβάσεις προς τους ΟΤΑ προβλέπεται να μειωθούν κατά περίπου 670 εκατ. ευρώ, από 6,575 δισ. ευρώ το 2026 σε 5,905 δισ. ευρώ το 2027. Παράλληλα, το προβλεπόμενο πλεόνασμα των ΟΤΑ περιορίζεται από 183 σε 41 εκατ. ευρώ, ενώ οι επενδυτικές δαπάνες υποχωρούν από 2,378 σε 1,710 δισ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, οι αυξημένες λειτουργικές, μισθολογικές και ενεργειακές δαπάνες εξακολουθούν να επιβαρύνουν τους δημοτικούς προϋπολογισμούς.
«Μπορεί σήμερα τα χρηματοδοτικά κονδύλια για έργα να είναι περισσότερα από ποτέ, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι καλύπτονται οι αυξημένες λειτουργικές δαπάνες των Δήμων. Οι πόροι που κατευθύνονται σε επενδυτικά προγράμματα δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη χρηματοδότηση που απαιτείται για την καθημερινή λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών. Η Αυτοδιοίκηση χρειάζεται σταθερούς, επαρκείς και προβλέψιμους πόρους», υπογράμμισε ο Λ. Κυρίζογλου.
Η ΚΕΔΕ επικαλείται το άρθρο 259 του «Καλλικράτη», όπως ενσωματώθηκε στο άρθρο 434 του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και την αναλυτική μελέτη της για το πραγματικό λειτουργικό κόστος των Δήμων (5,5 δισ. ευρώ), διεκδικώντας την απόδοση των πόρων που προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο (9,67 δισ. ευρώ).
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ υπογράμμισε ότι, με βάση τον υπολογισμό που παρουσίασε κατ’ εφαρμογή του άρθρου 434 Ν. 5314/26, οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) θα πρέπει να ανέλθουν σε περίπου 9,67 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τα σχετικά φορολογικά μεγέθη και τις προβλέψεις του θεσμικού πλαισίου. Τα ποσά και οι επιμέρους υπολογισμοί θα αποτελέσουν αντικείμενο τεκμηριωμένης διεκδίκησης από την ΚΕΔΕ στο πλαίσιο του διαλόγου για τον Προϋπολογισμό.
Ενόψει της οριστικοποίησης και κατάθεσης του Κρατικού Προϋπολογισμού στη Βουλή, τον Νοέμβριο του 2026, η ΚΕΔΕ θα επιδιώξει συναντήσεις με τον πρόεδρο της Βουλής και όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα. Στις συναντήσεις θα συμμετάσχει η Εκτελεστική Επιτροπή της ΚΕΔΕ, προκειμένου οι θέσεις της Αυτοδιοίκησης να παρουσιαστούν με ενιαία φωνή και συγκεκριμένη τεκμηρίωση.
«Αγωνιστικές κινητοποιήσεις εφόσον απαιτηθεί»
Ο Λάζαρος Κυρίζογλου ξεκαθάρισε ότι η ΚΕΔΕ θα εντείνει τις παρεμβάσεις της προς την κυβέρνηση και τα κοινοβουλευτικά κόμματα, ενόψει της ψήφισης του Κρατικού Προϋπολογισμού του 2027.
«Θα ασκήσουμε ενωμένοι πίεση σε όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα. Θα παρουσιάσουμε τις θέσεις μας, θα τεκμηριώσουμε τις ανάγκες των Δήμων και θα διεκδικήσουμε τους πόρους που δικαιούμαστε. Η οικονομική αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης δεν είναι συντεχνιακό αίτημα. Είναι προϋπόθεση για να μπορούν οι Δήμοι να επιτελούν την αναπτυξιακή, κοινωνική και περιβαλλοντική αποστολή τους. Εάν χρειαστεί, θα προχωρήσουμε σε αγωνιστικές κινητοποιήσεις, με στόχο να διασφαλίσουμε τη χρηματοδότηση που απαιτείται για τη λειτουργία των Δήμων και την εξυπηρέτηση των πολιτών», τόνισε.
Η ΚΕΔΕ υπογραμμίζει ότι η διεκδίκηση των θεσμοθετημένων πόρων δεν μπορεί να εξαντλείται σε αποσπασματικές ενισχύσεις ή προσωρινές λύσεις. Απαιτείται ένα σταθερό χρηματοδοτικό πλαίσιο που να ανταποκρίνεται στις πραγματικές υποχρεώσεις των Δήμων, να διασφαλίζει την απρόσκοπτη λειτουργία των υπηρεσιών τους και να τους επιτρέπει να σχεδιάζουν με μακροπρόθεσμη προοπτική.
Η απόφαση της ΚΕΔΕ
Κατόπιν διαλογικής συζήτησης, η ΚΕΔΕ αποφάσισε:
- Να εξουσιοδοτήσει το Προεδρείο της ΚΕΔΕ να καταθέσει τις θέσεις της Ένωσης στα συναρμόδια Υπουργεία και στα πολιτικά κόμματα, πριν από την ψήφιση του Κρατικού Προϋπολογισμού του 2027.
- Να δηλώσει ότι η οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την εκπλήρωση της αναπτυξιακής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής αποστολής της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και να καλέσει την Πολιτεία να προχωρήσει σε ουσιαστική ενίσχυση των οικονομικών της πόρων, στο πλαίσιο του τελικού Προϋπολογισμού που θα κατατεθεί στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2026.
- Να ζητήσει η τελική κατάθεση του Κρατικού Προϋπολογισμού στη Βουλή να συνοδευτεί από ειδική αναπροσαρμογή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), ώστε μέρος της αύξησης των φορολογικών εσόδων του 2027 να αποδοθεί στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, σύμφωνα με τις συνταγματικές αρχές της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ.
- Να αποφασίσει τις κινητοποιήσεις και την αντιπαράθεση έναντι των πολιτικών που εφαρμόζει η Κεντρική Διοίκηση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Ενστάσεις για τη νέα ρύθμιση στις παραλιακές εκτάσεις
Στη συνεδρίαση εξετάστηκαν επίσης οι παρατηρήσεις της Επιτροπής Οικονομικών της ΚΕΔΕ επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο περιλαμβάνει σειρά διατάξεων που επηρεάζουν την οικονομική διαχείριση, τις διοικητικές διαδικασίες και τα ίδια έσοδα των Δήμων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο άρθρο 339, που αφορά τον χαρακτηρισμό παραλιακής έκτασης ως εγκατάστασης ειδικής τουριστικής υποδομής, μέσω τροποποίησης του άρθρου 1 του ν. 4276/2014. Παρότι η ρύθμιση μπορεί να συμβάλει στην τουριστική αξιοποίηση συγκεκριμένων παραλιακών ακινήτων, δεν προβλέπει συμμετοχή των Δήμων στα παραγόμενα οικονομικά οφέλη ούτε αντισταθμιστική χρηματοδότηση για τις πρόσθετες δημοτικές υπηρεσίες που απαιτεί η αυξημένη τουριστική δραστηριότητα.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η θέσπιση ειδικών καθεστώτων, τα οποία παρακάμπτουν καθιερωμένες διαδικασίες, δημιουργεί συνθήκες άνισης μεταχείρισης και υπονομεύει τον θεσμικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η ΚΕΔΕ ζητά την άμεση απόσυρση του άρθρου 339, καθώς εκτιμά ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση αντιστρατεύεται το υφιστάμενο καθεστώς προστασίας και τις διαδικασίες λειτουργίας και ελέγχου των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος στην παραλιακή ζώνη.
