Θέση για τη νέα μελέτη που αφορά τις ζώνες υποδοχής δόμησης (Ζ.Υ.Σ.) -η οποία τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας- πήραν οι Δημοκράτες – Προοδευτικό Κέντρο. Το κόμμα του Στέφανου Κασσελάκη σημείωσε, μεταξύ άλλων, ότι «η ανάπτυξη χρειάζεται σχέδιο, θεσμική συνέχεια, επιστημονική τεκμηρίωση, κοινωνική νομιμοποίηση, ενώ δεν μπορεί να προχωρά ερήμην των τοπικών κοινωνιών και της Αυτοδιοίκησης».
Αναλυτικά:
«ΖΩΝΕΣ ΥΠΟΔΟΧΗΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΔΟΜΗΣΗΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΧΩΡΙΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ;
Οι τοπικές κοινωνίες δεν μπορεί να αποκλείονται από αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον των πόλεών τους
Οι Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (Ζ.Υ.Σ.) αποτελούν ένα χρήσιμο πολεοδομικό εργαλείο για την αποζημίωση των ιδιοκτητών διατηρητέων και δεσμευμένων ακινήτων.
Η αξιοποίησή τους, ωστόσο, προϋποθέτει ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό, επιστημονική τεκμηρίωση και ουσιαστική συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των πολιτών.
Ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση προωθεί την ενεργοποίηση του θεσμού προκαλεί σοβαρά ερωτήματα ως προς τη συνοχή του πολεοδομικού σχεδιασμού και την τήρηση της θεσμικής ιεραρχίας των σχεδίων.
Ειδικότερα, το άρθρο 21 του ν. 5306/2026 προβλέπει ότι τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (Τ.Π.Σ.) καθορίζουν, μεταξύ άλλων, τις Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης. Παράλληλα, το άρθρο 2 του Κώδικα προβλέπει την εναρμόνιση των Τ.Π.Σ. με τις κατευθύνσεις των Περιφερειακών και Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων.
Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 128 παρ. 2, οι Ζ.Υ.Σ. εγκρίνονται με Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο εκδίδεται ύστερα από πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Η συγκεκριμένη διαδικασία δημιουργεί τον κίνδυνο να προχωρήσει ο καθορισμός των ζωνών χωρίς να έχει προηγηθεί η ολοκλήρωση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων. Στην πράξη, η γνώμη των οικείων δημοτικών ή περιφερειακών συμβουλίων κινδυνεύει να περιοριστεί σε απλή γνωμοδότηση, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα συναπόφασης.
Με αυτόν τον τρόπο υποβαθμίζεται ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, παρά τις διεκδικήσεις της για ισχυρότερη συμμετοχή στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, όπως αυτές αναδείχθηκαν και στο πρόσφατο συνέδριο της ΚΕΔΕ.
Είναι, όμως, δυνατόν να αποφασίζεται η πρόσθετη οικοδομική επιβάρυνση μιας περιοχής πριν ολοκληρωθεί ο στρατηγικός σχεδιασμός που θα προσδιορίσει τις πραγματικές δυνατότητες και τα όρια αντοχής της;
Οι ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ υποστηρίζουν έναν ολοκληρωμένο, πολυεπίπεδο χωροταξικό σχεδιασμό, στον οποίο οι Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης θα εντάσσονται στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, μέσα σε σαφές στρατηγικό πλαίσιο και όχι ως αποσπασματικές παρεμβάσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνουμε:
1. Ένταξη σε ένα σύγχρονο Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο
Η μεταφορά συντελεστή δόμησης δεν μπορεί να σχεδιάζεται με αποκλειστικά κτηματομεσιτικά κριτήρια. Οφείλει να εντάσσεται σε έναν ολοκληρωμένο εθνικό και περιφερειακό χωροταξικό σχεδιασμό, ο οποίος θα προσδιορίζει με σαφήνεια τις οικιστικές πιέσεις, θα κατανέμει δίκαια τα βάρη και θα προστατεύει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των θεσμοθετημένων κηπουπόλεων, αποτρέποντας τον υπερκορεσμό του αστικού ιστού.
2. Αυστηρά επιστημονικά κριτήρια φέρουσας ικανότητας
Κάθε Ζώνη Υποδοχής οφείλει να συνοδεύεται από τεκμηριωμένη επιστημονική αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας της περιοχής. Πρέπει να αποδεικνύεται ότι οι υφιστάμενες υποδομές, όπως τα οδικά δίκτυα, οι χώροι στάθμευσης, οι κοινόχρηστοι χώροι και τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, μπορούν να αντέξουν την πρόσθετη δόμηση.
Δεν είναι αποδεκτό να επιβαρύνονται περαιτέρω ήδη κορεσμένες περιοχές ή περιοχές με προστατευόμενο φυσικό και αρχιτεκτονικό χαρακτήρα, δημιουργώντας νέες εστίες πολεοδομικών προβλημάτων και κινδύνους ακυρώσεων από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
3. Πρωταγωνιστικός ρόλος στην Αυτοδιοίκηση και τους πολίτες
Η χωροθέτηση των Ζ.Υ.Σ. δεν μπορεί να επιβάλλεται με αποκλειστικά κεντρικές αποφάσεις, αγνοώντας τις τοπικές κοινωνίες. Οι Δήμοι και οι δημότες πρέπει να έχουν ουσιαστικό λόγο στη διαμόρφωση των όρων ανάπτυξης των πόλεών τους, μέσα από πραγματική διαβούλευση και θεσμοθετημένες διαδικασίες συμμετοχής και συναπόφασης.
Παράλληλα, απαιτείται προστασία των ελεύθερων χώρων και του αστικού πρασίνου, διατήρηση της φυσιογνωμίας των γειτονιών, αποφυγή ασφυκτικών πυκνώσεων και διασφάλιση επαρκών κοινόχρηστων χώρων. Στόχος πρέπει να είναι πόλεις ανθρώπινες, λειτουργικές και περιβαλλοντικά θωρακισμένες.
Οι ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ υποστηρίζουν επίσης την προστασία της αγροτικής γης. Όσον αφορά τις βιομηχανικές και τουριστικές επιχειρήσεις, κάθε ενδεχόμενη αύξηση των συντελεστών δόμησης, είτε ως προς την έκταση είτε ως προς το ύψος των κτιρίων, πρέπει να προηγείται της διαβούλευσης και του σχεδιασμού των τοπικών χρήσεων γης. Δεν μπορεί κάθε επενδυτική δραστηριότητα να επιβάλλει εκ των υστέρων την προσαρμογή του χωροταξικού σχεδιασμού.
Η βιώσιμη αστική ανάπτυξη απαιτεί ισορροπία ανάμεσα στην αναπτυξιακή προοπτική, την προστασία του περιβάλλοντος και την κοινωνική δικαιοσύνη. Η αποκατάσταση των δικαιωμάτων των ιδιοκτητών διατηρητέων ακινήτων πρέπει να προχωρήσει, χωρίς να υπονομεύεται το δικαίωμα των πολιτών σε μια ποιοτική και βιώσιμη καθημερινότητα.
Η ανάπτυξη χρειάζεται σχέδιο, θεσμική συνέχεια, επιστημονική τεκμηρίωση και κοινωνική νομιμοποίηση. Δεν μπορεί να προχωρά ερήμην των τοπικών κοινωνιών και της Αυτοδιοίκησης.
Θ.Ο. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
Θ.Ο. ΠΟΛΥΕΠΙΠΕΔΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Θ.Ο. ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ
ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ»
