Της Ξένιας Γιαννάκου
Τα φαινόμενα σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής παρενόχλησης έχουν δυστυχώς, πολύ συχνά θύματά τους παιδιά, όλων των ηλικιών. Και τα τραύματα που αφήνουν πίσω τους είναι τεράστια και σίγουρα όχι μόνο σωματικά.
Καθώς διανύουμε μία περίοδο που η σιωπή «σπάει» για τους ενήλικες οι οποίοι έχουν υπάρξει θύματα τέτοιων πράξεων, πρέπει, πιο επιτακτικά από ποτέ, να πέσει άπλετο φως πάνω στα παιδιά-θύματα τα οποία δεν διαθέτουν -ακόμα- τη φωνή που θα τους βγάλει από το σκοτάδι. Και κυρίως να υπάρξει ενημέρωση και πρόληψη ώστε αυτά τα φαινόμενα να μπορούν να προβλεφθούν, να μειωθούν και σταδιακά -αν αυτό είναι δυνατό- να εξαλειφθούν.
Η αφορμή για την επαφή μας με την ομάδα των ειδικών που «τρέχει» τη δράση «Άγγιγμα και Όρια», δόθηκε χάρη στη σημαντική πρωτοβουλία του Συλλόγου Γονέων του 3ου Δημοτικού Σχολείου Κηφισιάς, να διοργανώσει δύο σεμινάρια για την Πρόληψη της Παιδικής Σεξουαλικής Κακοποίησης και την Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση. Το πρώτο πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 6 Μαρτίου και θα ακολουθήσει ένα ακόμα στις 20 του μήνα. (Πληροφορίες μπορείτε να συγκεντρώσετε στη σελίδα του Συλλόγου στο facebook).
Συνομιλώντας με την ψυχολόγο, σύμβουλο Οικογένειας και Ζευγαριών Λίνα Λυκομήτρου, η οποία είναι υπεύθυνη επικοινωνίας & ιδρυτικό μέλος της δράσης «Άγγιγμα και Όρια», έγινε ξεκάθαρο το πόσο απουσιάζει η (όπως την χαρακτηρίζει) «Μεγάλη ασπίδα» των παιδιών, απέναντι στα φαινόμενα σεξουαλικής βίας: Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση.
Ένα θέμα που παραμένει ταμπού για την κοινωνία μας, όπως ταμπού παρέμενε -και ίσως παραμένει σε κάποιες περιπτώσεις- η ίδια η σεξουαλική κακοποίηση, η οποία μένει συχνά θαμμένη βαθιά στη ψυχή των θυμάτων. «Μία βουβή μορφή κακοποίησης», τη χαρακτηρίζει η κ. Λυκομήτρου.
Οι αριθμοί είναι σκληροί… «Ένα στα έξι παιδιά στην Ελλάδα θα πέσουν κάποια στιγμή θύματα κάποιας μορφής σεξουαλικής βίας. Εννέα στα δέκα θα την υποστούν μέσα στο στενό οικογενειακό-φιλικό τους περιβάλλον», επισημαίνει η κ. Λυκομήτρου. «Οι κατηγορίες σεξουαλικής κακοποίησης είναι τρεις. Πρώτον ο βιασμός (η διείσδυση), δεύτερον η σεξουαλική παρενόχληση (ερωτικά χάδια ακόμα και στην πλάτη ή στο χέρι, θωπεία, εξαναγκασμός σε γενετήσιες πράξεις) όπου εντοπίζονται οι περισσότερες περιπτώσεις και είναι το ίδιο κακοποιητική και τραυματική για το θύμα και τρίτον η εκπόρνευση», συμπληρώνει.
Πώς δρα ο θύτης
«Χάνουμε την πηγή του κακού όταν ασχολούμαστε μόνο με το θύμα», τονίζει η κ. Λυκομήτρου. «Ο παιδεραστής είναι ένας άνθρωπος που έχει τη δουλειά του, τους φίλους, την οικογένειά του. Χρειάζεται μία ματιά απομακρυσμένη από συναίσθημα για αυτόν, απομακρυσμένη από την εικόνα του, για να τον αναγνωρίσεις. Είναι ένας άνθρωπος που έχει ανάγκη περισσότερο να εξαπατήσει τους ενήλικους γύρω του, έτσι ώστε να μην υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία, να παίρνει ικανοποίηση χωρίς να το αντιλαμβάνονται. Πολλές φορές αφήνει υπονοούμενα, ξέρει ότι τον καταλαβαίνουν αλλά δεν μπορούν να αποδείξουν τις πράξεις του.
Είναι άνθρωπος που έχει κακοποιηθεί -σεξουαλικά ή αλλιώς- στην ηλικία που πλησιάζει τα θύματά του. Έχει ανάγκη για κυριαρχία ή έλεγχο, όχι απαραίτητα με αυταρχικό τρόπο αλλά και με πολύ ωραίο περιτύλιγμα (π.χ. θα σου προσφέρω τα πάντα) στερώντας έτσι τη βούληση και την ελευθερία του θύματος.
Από τη στιγμή που θα αρχίσει να τον ελκύει το θύμα του δεν θα περάσει άμεσα στην πράξη. Θα προσπαθήσει να κερδίσει την εμπιστοσύνη των οικείων του και μετά του παιδιού. Αυτό το στάδιο μπορεί να διαρκέσει ακόμα και δύο χρόνια. Γι’ αυτό άλλωστε και είναι έντονη μετά η αίσθηση της προδοσίας, δυσκολεύεται το θύμα να εμπιστευτεί ακόμα και στην ενήλικη ζωή του.
Μετά την εγκληματική δράση, έρχεται η φάση της σιωπής. Το παιδί δεν μπορεί να μιλήσει. Ο θύτης θα πατήσει πάνω στις ενοχές και τον φόβο. «Αν το πεις θα συμβεί κάτι κακό»…»
Τα «εργαλεία» των γονιών – Όχι στον φόβο
Η κ. Λυκομήτρου είναι ξεκάθαρη: «Η γνώση είναι η μισή δουλειά. Οι γονείς πρέπει αρχικά να ενημερωθούν για το θέμα και μετά να ασχοληθούν με τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, την ποιοτική συναισθηματική σχέση με το παιδί και τα όρια που μπαίνουν στο ίδιο του το σπίτι (π.χ. ποια είναι τα σημεία του σώματος που δεν αγγίζουμε). Να μιλήσουν για σεβασμό των γεννητικών οργάνων και του σώματος.
Σημαντικό είναι να μην περάσει αυτό το μήνυμα με φόβο αλλά με το αίσθημα της προστασίας. «Σέβομαι το σώμα μου και το προστατεύω». Δεν πρέπει να φοβίσουμε το παιδί γιατί αν βρεθεί σε μία τέτοια κατάσταση μπορεί να «παγώσει», ίσως μάλιστα μετά να μην μας το πει».
Το ερώτημα από πότε ξεκινά η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση βρίσκεται σίγουρα στο μυαλό πολλών γονιών. «Αρχίζει από τον τρόπο που αγγίζουμε τα παιδιά. Αν δηλαδή ένα παιδί ενός ετών το γαργαλάμε στα γεννητικά όργανα γιατί είναι αστείο, το παιδί αντιλαμβάνεται ότι αυτό είναι αποδεκτό», εξηγεί η κ. Λυκομήτρου.
Και καταλήγει, σε ένα θέμα που υπάρχουν πολλά ακόμα να ειπωθούν αλλά μας δεσμεύει ο χώρος και ο χρόνος: «Πρέπει να αλλάξουμε την εικόνα που έχουμε για το παιδί. Η φράση «έλα μωρέ παιδί είναι, δεν πειράζει», δείχνει τον σεβασμό που έχουμε για τα παιδιά μας».
«Άγγιγμα και Όρια»
Το «Άγγιγμα και Όρια» είναι μια δράση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με την Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση και την Πρόληψη της Παιδικής Σεξουαλικής Κακοποίησης, με κύριο και βασικό της σκοπό την προστασία των παιδιών σε σχέση με το σώμα τους.
Αποτελείται από μια ομάδα ειδικών (ψυχολόγους, παιδοψυχολόγους, παιδοψυχιάτρους, δικηγόρους και θεατροπαιδαγωγούς), οι οποίοι πραγματοποιούν συναντήσεις τριών κύκλων (1ος κύκλος: Ομιλία για ενήλικες με θέμα την Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση / 2ος κύκλος: Ομιλία για ενήλικες με θέμα την Πρόληψη της Παιδικής Σεξουαλικής Κακοποίησης / 3ος κύκλος: Βιωματικά εργαστήρια για παιδιά 4 έως 18 χρόνων με θέμα «Συναισθήματα, Σώμα και Προστασία». Όσον αφορά τα Βιωματικά Εργαστήρια των παιδιών και την έγκριση του προγράμματος από το υπουργείο Παιδείας, η δράση σημειώνει ότι «υπάρχει δυσκολία από την πλευρά του υπουργείου για την έγκριση γενικότερα προγραμμάτων που αφορούν την Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση. Γι’ αυτό τον λόγο και το πρόγραμμα μας δυστυχώς ακόμα λειτουργεί «έξωσχολικά». Παρόλα αυτά ελπίζουμε ότι μετά τις πρόσφατες εξελίξεις και κινητοποιήσεις θα υπάρξει μεγαλύτερη ευελιξία».
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα www.aggigmakaioria.gr.
Διαβάστε: «Χαμόγελο του Παιδιού»: Διαδικτυακό ψήφισμα για την πρόληψη-αντιμετώπιση σεξουαλικής κακοποίησης
