Παρουσιάζεται λοιπόν, εκ νέου το ΡΣΑ, από τη σημερινή κυβέρνηση, μετά από δυστοκία δύο χρόνων και αφού είχε τελειώσει η δημόσια διαβούλευση το 2009 του τότε εκπονηθέντος ΡΣΑ, που είχε συγκεκριμένους στόχους και άξονες.
Και λέω δυστοκία, γιατί ο νέος υπουργός ΠΕΚΑ, βάζει στο ‘‘συρτάρι’’ επικαλούμενος την οικονομική κρίση, το ρυθμιστικό σχέδιο της κ. Μπιρμπίλη, ώστε να ενσωματώσει στο νέο, τις αντιρρήσεις του ΤΕΕ, του ΣΕΒ, της αυτοδιοίκησης και άλλων φορέων και να παρουσιάσει ένα σχέδιο (το σημερινό) που σύμφωνα με τα στελέχη του υπουργείου, θα ‘‘ακουμπά’’ τις ανάγκες της αγοράς και ‘‘θα δίνει ώθηση στην ανάπτυξη’’.
Ουσιαστικά, φαίνεται ότι προτίμησαν να χαθεί τουλάχιστον ένα χρόνος ακόμα, δηλαδή να φθάσουμε στο 2012, για να παρουσιαστεί ένα σχέδιο που θα κινείται στη μέση της απόστασης μεταξύ των ρυθμιστικών σχεδίων Μπιρμπίλη -το οποίο χαρακτηρίστηκε από ‘‘πράσινο’’ έως ‘‘δογματικό’’- και Σουφλιά, που θεωρήθηκε ‘‘φαραωνικό’’.
Δεν θα μπω στη διαδικασία αντιπαραβολής μεταξύ των δύο προτάσεων σχεδίου, ούτε θα εκφράσω άποψη για αυτό. Οφείλω όμως να πω ότι το σημερινό είναι ένα φιλολογικό κοινωνικό κείμενο. Αποτελεί θεωρητικό πόνημα, ένα από τα πολλά έως σήμερα που δεν υλοποιούνται παρά σπανίως, με ασαφείς δράσεις που δεν συνοδεύονται από στοιχειώδες οικονομικό σχέδιο. Χαρακτηρίζεται από πλατειασμούς και πολλή αναλυτική περιγραφή μέτρων ή ρυθμίσεων σε κάποια τμήματά του, ενώ σε άλλα τμήματα παρουσιάζει έντονη γενικότητα έκφρασης. Περιλαμβάνει πληθώρα ορισμών χωρίς νόημα.
Η εμπειρία των προηγούμενων Ρυθμιστικών, χωρίς να είμαι ειδικός, λέει ότι η πόλη κινήθηκε με πολύ γρηγορότερους ρυθμούς, ρυθμούς αγοράς και ζήτησης, απ’ ό,τι προέβλεπε ο Ρυθμιστικός Σχεδιασμός και όπου έγιναν σημαντικές παρεμβάσεις στην Αττική, σε έργα υποδομής και δίκτυα, έγιναν με αφορμή του Ολυμπιακούς Αγώνες.
Αυτές είναι οι βασικές παρεμβάσεις που έγιναν στην Αθήνα τα τελευταία 20 χρόνια, κάποιες από τις οποίες προβλέπονταν από το Ρυθμιστικό Σχεδιασμό, αλλά ο καταλύτης για να γίνουν ήταν ένα εξωτερικό γεγονός.
«Ας τεθούν προτεραιότητες»
Κυρίες και κύριοι,
Ένα Ρυθμιστικό που θα έχει ορίζοντα μίας δεκαετίας έχει μεγάλη αξία. Πρέπει λοιπόν να προσδιοριστούν ξεκάθαρες προτεραιότητες όσο τον δυνατόν πιο μετρήσιμες και όσο πιο δυνατόν συνδεδεμένες με ποσοτικούς στόχους.
Το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας / Αττικής 2021, προσπαθεί, μετά από τις σημειακές, αλλά και σε πολλά αρνητικές, τροποποιήσεις του 2002, να ξεκαθαρίσει τη σύγχυση που δημιουργήθηκε στη μεταολυμπιακή περίοδο και την εποχή της πρωτοφανούς κρίσης που ζούμε, ως προς τους στρατηγικούς στόχους του αναπτυξιακού οράματος της ευρύτερης Αττικής.
Η κακή χωροθέτηση έργων την περίοδο του 2004, είναι ένα από τα αρνητικά παραδείγματα της μη ένταξης στον προγραμματισμό.
Δεν έχει γίνει ξεκάθαρο και δεν έχει οριστεί αναλυτικά ποια είναι η επιθυμητή ανάπτυξη και το περιεχόμενο που πρέπει να έχει στην Αττική. Θα βασιστεί σε δημόσιες επενδύσεις ή θα στηριχθεί μόνο στην ιδιωτική πρωτοβουλία;
Ανάπτυξη = Υποδομές
Ανάπτυξη σημαίνει κατά κύριο λόγο υποδομές:
Αποχετευτικό σύστημα, Διαχείριση απορριμμάτων, Υδροδότησης, Άνοιγμα της πόλης στη θάλασσα με την ανάπτυξη του παραλιακού μετώπου, Αναβάθμιση του ιστορικού κέντρου με έργα ουσίας και δημιουργία χώρων πρασίνου. Υποδομές για τα παιδιά με τη δημιουργία παιδικών σταθμών και χώρων παιχνιδιού. Υποδομές σε σχολεία και φροντίδας για την τρίτη ηλικία. Υποδομές απαραίτητες για την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Πώς θα βρεθεί η ισορροπία μεταξύ πολλών μικρών επεμβάσεων – αναπλάσεων που δημιουργούν κοινωνική συνοχή και των ιδιωτικών επενδύσεων, εντός υποβαθμισμένων περιοχών της Αθήνας;
Πώς θα γίνει η ανακοπή της αυθαίρετης δόμησης και παράλληλα η κάλυψη των αναγκών κατοικίας και υποδομών των πολιτών;
Θα αναπτυχθεί περισσότερο ο κοινωνικός εξοπλισμός και οι κοινωφελείς χρήσεις;
Πού θα βρεθεί ο αναγκαίος χώρος γι’ αυτές; (υπάρχουν ανάγκες για πράσινο, αθλητισμό, πρόνοια, εκπαίδευση, ειδικές χρήσεις κ.λπ.).
Πώς θα γίνουν αυστηρότεροι έλεγχοι και θα οριστούν τα επίπεδα οχλήσεως των βιομηχανικών περιοχών;
Ποιες θα είναι οι πηγές χρηματοδότησης των έργων του ΡΣΑ μετά από την λήξη του ΕΣΠΑ και των άλλων προγραμμάτων σε βάθος 20ετίας από την εφαρμογή του.
Είναι όμως όλοι εφικτοί στον ορίζοντα της δεκαετίας; θα υπάρχει η προαναφερθείσα συνεχής παρακολούθηση της υλοποίησης τους;
Παρατηρήσεις
Επιτρέψτε μου μερικές παρατηρήσεις στο κείμενο του Σχεδίου Νόμου:
• Αναφέρεται η εφαρμογή ‘‘της αρχής της συνεκτικής πόλης’’, χωρίς προηγουμένως να δίνεται ο ορισμός της συνεκτικής πόλης. Χρειάζεται αποσαφήνιση τι εννοείτε ακριβώς με τον όρο αυτό.
• Στους ‘‘Πόλους Διαπεριφερειακής Εμβέλειας’’ αγνοούνται εντελώς σημαντικοί Δήμοι του Βόρειου Τομέα της Αττικής.
• Στο κείμενο για τη Διαχείριση υδάτων διατυπώνονται προτάσεις για τα υπάρχοντα υδατορεύματα, αλλά δεν γίνεται καμιά πρόταση για την (έστω και μερική/τμηματική) ανάκτηση κάποιων που δεν είναι λειτουργικά μεν, αλλά θα μπορούσαν να ανακτηθούν.
• Οι ‘‘προτεινόμενοι’’ όροι για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών δεν δίνουν κάτι περισσότερο από αυτό που ήδη ισχύει, και στην πράξη εφαρμόζεται εδώ και αρκετά χρόνια.
• ‘‘Γεωργικά Πάρκα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης’’: δίνεται έμμεσα και περιγραφικά ο ορισμός τους. που όμως αφήνει στον αναγνώστη την αίσθηση ότι οι περιοχές εκτός αυτών θα μπορούν να μη τυγχάνουν περιβαλλοντικής διαχείρισης.
• Υδατοκαλλιέργειες: τα διαπιστωμένα προβλήματα αφήνονται να επιλυθούν (εάν και όποτε…) από το Ειδικό Πλαίσιο Χωρικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης και «…όπου απαιτείται εξειδικεύεται για την Αττική μετά από μελέτη». Βέβαια κάτι τέτοιο ήδη προβλέπεται, άρα προς τι η αναφορά αυτή;
• Συγκοινωνίες / Κινητικότητα / Γενικά:
