Ακόμα και οι πιο φανατικοί οπαδοί της «παγκοσμιοποίησης», οι πιο στρατευμένοι πολιτικοί και «επαγγελματίες δημοσιογράφοι», οι τελευταίοι εναπομείναντες… αισιόδοξοι, παραδέχονται ότι κάτι πήγε στραβά μετά τον «θρίαμβο» του 1989-1991. Η «αιματηρή παρένθεση», όπως χαρακτήρισε κάποιος απ’ αυτούς το πρώτο σοσιαλιστικό πείραμα στην Ευρώπη, πέρασε απότομα στην Ιστορία, όμως -ω του θαύματος- ο κόσμος έγινε πολύ χειρότερος!
Αλλά ας αφήσουμε τους αμετανόητους στην πίκρα τους και ας ρίξουμε μια ματιά σε σοβαρούς και έγκυρους εκπροσώπους του συστήματος. Οι οποίοι, όπως είναι φυσικό για πραγματικούς επαγγελματίες, ανησυχούν σφόδρα από την εξέλιξη και δεν το κρύβουν.
Ποιος είναι περισσότερο κατάλληλος, από τον «γκουρού» των οικονομικών αναλύσεων Τόμας Φρίντμαν; Πού αλλού, στη «ναυαρχίδα»του αμερικανικού κυβερνητικού Τύπου, τους Times της Νέας Υόρκης. Το άρθρο του ξεκινά με την ειρωνική προτροπή, να αναρτηθεί μια νέα πινακίδα στις αφίξεις των αμερικανικών αεροδρομίων και λιμανιών:
«Καλωσορίσατε. Εισέρχεστε στις ΗΠΑ. Οι προηγούμενες επιδόσεις δεν εγγυώνται τις μελλοντικές»! Για να συνεχίσει, κοφτά: «Το ότι αντιμετωπίζουμε τώρα σταδιακή παρακμή, μας επιτρέπει να ζούμε με την αυταπάτη μιας μελλοντικής ακμής»!
Το πιο ενδιαφέρον σημείο αφορά στην εξήγηση των βαθύτερων αιτίων αυτής της παρακμής. Η πιο σημαντική -κατά τον Φρίντμαν- είναι «η αποσάθρωση των 5 αναπτυξιακών μας πυλώνων: παιδεία, υποδομές, μετανάστευση ευφυών επιστημόνων, κανόνες που ευνοούν την επιχειρηματικότητα και επενδύσεις στην έρευνα».
Η δεύτερη αιτία είναι ακόμη πιο ενδιαφέρουσα, γιατί συμπίπτει απόλυτα με ό,τι γράφουμε στη σελίδα μας την τελευταία δεκαετία: «Αντιμετωπίσαμε εσφαλμένα το τέλος του ψυχρού πολέμου ως νίκη, που μας επέτρεψε να εφησυχάσουμε, ενώ στην πραγματικότητα βρισκόμασταν μπροστά σε μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην ιστορία μας»!
Ο Φρίντμαν αναλύει στη συνέχεια τη γνωστή στους αναγνώστες μας ανάπτυξη της Κίνας και των λοιπών αναδυόμενων οικονομιών, για να ασκήσει ωμή αυτοκριτική: «Για να τους ανταγωνιστούμε, θα έπρεπε να μελετήσουμε πιο σκληρά, να καινοτομήσουμε ταχύτερα, να βελτιώσουμε τις υποδομές μας και να εργαστούμε πιο έξυπνα».
ντ’ αυτού, οι ΗΠΑ χορήγησαν «πιστωτικά στεροειδή» σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά, πορεία που «ακολούθησαν και οι Ευρωπαίοι φίλοι μας», καθώς λέει! Οι περιγραφές της καταστροφής είναι αντάξιες του υψηλού επιπέδου του, αλλά γνωστές από χρόνια σε όσους μας διαβάζουν…
Λύση;
Δανειζόμενος το απόφθεγμα ενός καθηγητή Οικονομικών στο Χάρβαρντ, «Η μόνη διαφυγή από το εύρος των δανειακών ανοιγμάτων είναι η μεταβίβαση κεφαλαίων από τους δανειστές στους δανειζόμενους, μέσω αναδιάρθρωσης χρεών ή μέσω πληθωρισμού», θίγει άμεσα και το ελληνικό πρόβλημα, αφού η τρέχουσα κυβέρνηση αδυνατεί να το κάνει!
Η πρόβλεψη για το άμεσο μέλλον δεν είναι ρόδινη: «Η εξέλιξη μιας τυπικής βαθιάς κρίσης σημαίνει ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον τέσσερα χρόνια για να επανέλθει το κατά κεφαλήν εισόδημα στα προ κρίσης επίπεδα», ομολογεί ο Φρίντμαν!
Τέλος, αν κρίνουμε από τις λύσεις που προτείνει, μάλλον δεν μπορούμε να αντλήσουμε αισιοδοξία, αφού εναποθέτει της ελπίδες του σε κάτι τελείως συνοπτικό: «Κάτι τόσο περίπλοκο δεν μπορεί να αποτελέσει έργο ενός μόνον κόμματος. Θα απαιτήσει το είδος ομαδικής δράσης, που επιβάλλεται συνήθως σε καταστάσεις εθνικού συναγερμού. Όσο πιο γρήγορα ενωθούμε κάτω από τη σημαία αυτή, τόσο το καλύτερο».
Γνωρίζοντας την σημερινή πολιτική κατάσταση στις ΗΠΑ και το χάος που χωρίζει τα οικονομικά δόγματα Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων, θα χαρακτηρίζαμε (ευγενικά…) την πρόταση του Φρίντμαν ως… υπερβολικά αισιόδοξη!
Χρήστος Φωτιάδης
