Η απλουστευτική και ψυχροπολεμική ερμηνεία των γεγονότων της Ουκρανίας από τους ηγέτες και τα ΜΜΕ της Δύσης αντηχούν από την πρώτη μέρα (day one, επί το αμερικανικότερον) στο παγκόσμιο στερέωμα. Κι όμως, υπάρχουν ακόμη Αμερικανοί (οι οποίοι κάθε άλλο παρά… φιλορωσικά αισθήματα έχουν…), που τολμούν μια διαφορετική προσέγγιση, και μάλιστα με αξιόλογα επιχειρήματα. Σήμερα θα σας παρουσιάσουμε κάποια δείγματα από δυο τέτοιες περιπτώσεις.
Τι σημαίνει «Ευρασία»;
Ας ξεκινήσουμε με τον Τζορτζ Φρήντμαν, ένα γνωστό αναλυτή που ανήκει στο εβραϊκό λόμπυ, αλλά εκπροσωπεί το λιγότερο επιθετικό τμήμα του αμερικανικού «think tank». Η ανάλυσή του ξεκινά εντυπωσιακά:
«Για μεγάλο διάστημα του 20ου αιώνα, η ΕΣΣΔ είχε τον έλεγχο της Ευρασίας, από την κεντρική Γερμανία μέχρι τον Ειρηνικό και νότια μέχρι τον Καύκασο. Με την κατάρρευσή της το 1991, τα σύνορα της Ρωσίας μετακινήθηκαν 1.000 χιλιόμετρα προς τα ανατολικά! Η ρωσική ισχύς υποχώρησε προς τα ανατολικά όσο δεν είχε υποχωρήσει επί αιώνες!
Η μετακίνηση της Ουκρανίας προς μια συμμαχία με τη Δύση και μακριά από τη Ρωσία ήταν ένα σημείο τομής στη ρωσική ιστορία! Οι Ρώσοι είδαν ήδη τα γεγονότα της “πορτοκαλί επανάστασης” ως μια προσπάθεια να συρθεί η Ουκρανία στο ΝΑΤΟ. Ειλικρινά, υπήρχε κάποια αλήθεια στους ρωσικούς φόβους!
Εντοπίζουν δυο βασικά κίνητρα στις ευρωπαϊκές και αμερικανικές ενέργειες: Πρώτο να “απαντήσουν” στη Ρωσία για την πιο δραστήρια συμμετοχή της στα διεθνή δρώμενα και δεύτερο ως ένα χαμηλού ρίσκου (έτσι νόμιζαν!) αποπροσανατολισμό από τα μεγάλα οικονομικά και κοινωνικά τους προβλήματα, με μανδύα τα “ανθρώπινα δικαιώματα”. Ο απλοϊκός ισχυρισμός, ότι στην Ουκρανία γεννιέται μια φιλελεύθερη δημοκρατία, μου θυμίζει την αραβική άνοιξη! Στη Δύση υπάρχει μια εσφαλμένη παράδοση, που αναγορεύει τα παθιασμένα πλήθη στις πλατείες σε “φωνή του λαού”, μια λογική του “καλού και του κακού”.
Στην Ουκρανία υπάρχει σήμερα μια μεταβατική κυβέρνηση που αποτελείται από νεοναζιστές, φιλελεύθερους και… ενδιάμεσους, με προφανείς διαφορές μεταξύ τους. Μια κυβέρνηση αληθινής εθνικής ενότητας είναι δύσκολα ορατή…
Το πρότυπο που αφήνει πίσω της η ουκρανική κρίση είναι επικίνδυνο!
Κυβερνήσεις και καθεστώτα μπορούν να αλλάξουν με περίεργες διαδικασίες νομιμοποίησης. Ένα μεγάλο πλήθος συγκεντρώνεται και καταλαμβάνει δημόσια κτήρια. Αν η κυβέρνηση ανοίξει πυρ (σ.σ. ο Friedman δεν γνώριζε τις αποκαλύψεις για το ποιόν των ελεύθερων σκοπευτών!), τότε αποτελείται από τέρατα. Αν, όμως, η κυβέρνηση οδηγηθεί σε παράλυση από τους διαδηλωτές, τότε πως θα συνεχίσει τις συνταγματικές της υποχρεώσεις;»!
Σπουδαίος είναι και ο προβληματισμός ενός ακόμη Αμερικανού εβραϊκής καταγωγής, και μάλιστα γνωστού ως «γερακιού», του πρώην ΥΠΕΞ Χένρι Κίσινγκερ. Ο 93χρονος πολιτικός δείχνει να βάζει στην άκρη τις γνωστές ψυχροπολεμικές του απόψεις και να επιλέγει προτάσεις επίλυσης της κρίσης που παίρνουν υπ΄ όψη τους και τα συμφέροντα της Ρωσίας:
«Στη δημόσια συζήτηση για την Ουκρανία, το όλο θέμα είναι η αντιπαράθεση. Αλλά ξέρουμε τι κάνουμε; Στη ζωή μου, έχω δει τέσσερις πολέμους να ξεκινούν με μεγάλο ενθουσιασμό και στήριξη του κόσμου, για τους οποίους δεν ξέραμε πώς θα καταλήξουν και στους τρεις από αυτούς αποσυρθήκαμε μονομερώς. Η δοκιμασία για την πολιτική είναι πώς τελειώνει κάτι τέτοιο και όχι πώς ξεκινά.
Πολύ συχνά το ζήτημα της Ουκρανίας παρουσιάζεται σαν αναμέτρηση: είτε η χώρα θα ενταχθεί στην Ανατολή, είτε στη Δύση. Αλλά αν η Ουκρανία επιβιώσει και ευδοκιμήσει, δεν πρέπει να είναι προπύργιο της μίας πλευράς απέναντι στην άλλη. Πρέπει να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσά τους.
Η Δύση πρέπει να καταλάβει ότι για τη Ρωσία η Ουκρανία δεν μπορεί να είναι ποτέ απλά μία ξένη χώρα. Η ρωσική ιστορία ξεκίνησε με αυτό που ονομαζόταν Κράτος των Ρως. Η ρωσική θρησκεία εξαπλώθηκε από εκεί. Η Ουκρανία έχει υπάρξει μέρος της Ρωσίας για αιώνες και η ιστορία τους είναι συνυφασμένη. Κάποιες από τις πιο σημαντικές μάχες για τη ρωσική ελευθερία έγιναν σε ουκρανικό έδαφος. Ο στόλος της Μαύρης Θάλασσας, ο ρωσικός τρόπος επίδειξης δύναμης στη Μεσόγειο, έχει βάση στη Σεβαστούπολη, στην Κριμαία. Ακόμη και γνωστοί αντιφρονούντες, όπως ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν και ο Γιόζεφ Μπρόντσκι επέμειναν ότι η Ουκρανία είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ρωσικής ιστορίας και ουσιαστικά, της ίδιας της Ρωσίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναγνωρίσει ότι η γραφειοκρατική αναβλητικότητά της και η υποταγή της στη στρατηγική στη διαπραγμάτευση της σχέσης της Ουκρανίας με την Ευρώπη, συνέβαλε στο να μετατραπεί η διαπραγμάτευση σε κρίση. Η εξωτερική πολιτική είναι η τέχνη του να υιοθετείς προτεραιότητες.
Ο Πούτιν θα πρέπει να συνειδητοποιήσει πως, όποια κι αν είναι τα παράπονά του, η πολιτική των στρατιωτικών επιβολών μπορεί να προκαλέσει ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο. Από την πλευρά τους οι ΗΠΑ πρέπει να αποφύγουν να αντιμετωπίσουν τη Ρωσία ως μία παρεκκλίνουσα δύναμη στην οποία πρέπει να διδάξουν υπομονετικά τους κανόνες συμπεριφοράς που έχει καταρτίσει η Ουάσιγκτον. Ο Πούτιν είναι ένας σοβαρός στρατηγός. Η κατανόηση των αξιών και της ψυχολογίας των ΗΠΑ δεν είναι τα δυνατά του χαρτιά. Ούτε η κατανόηση της ρωσικής ιστορίας και ψυχολογίας είναι τα δυνατά σημεία εκείνων που χαράζουν την πολιτική των ΗΠΑ.
Οι ηγέτες όλων των πλευρών πρέπει να εξετάσουν τα αποτελέσματα και όχι να ανταγωνίζονται σε πόζες. Αυτή είναι η άποψη μου για μία λύση συμβατή με τις αξίες και τα συμφέροντα όλων των πλευρών:
Η Ουκρανία πρέπει να έχει το δικαίωμα να διαλέξει ελεύθερα τους οικονομικούς και πολιτικούς συνεργάτες της.
Η Ουκρανία δεν πρέπει να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, μία θέση που είχα και πριν από επτά χρόνια όταν προέκυψε τελευταία φορά το ζήτημα.
Αυτές είναι αρχές, όχι συνταγές. Οι άνθρωποι που γνωρίζουν τα θέματα της περιοχής θα ξέρουν ότι δεν είναι όλα αυτά εύκολα αποδεκτά από όλα τα μέρη. Το ζήτημα δεν είναι η απόλυτη ικανοποίηση, αλλά μία ισορροπημένη δυσαρέσκεια. Σε περίπτωση που δεν βρεθεί λύση βασισμένη σε αυτές, ή σε ανάλογες αρχές, τότε η κατάσταση θα οδηγηθεί ταχύτερα στην αντιπαράθεση. Η στιγμή για αυτό θα έρθει αρκετά σύντομα»!
Είναι αμφίβολο αν θα εισακουστούν οι προτάσεις του Κίσινγκερ. Η εικόνα της «μαύρης και προοδευτικής» Μισέλ Ομπάμα, αγκαλιά με την απερίγραπτη… «Ρουσλάνα» δεν παραπέμπει σε συναίσθηση της πραγματικότητας. Κυρίως αν κανείς θυμηθεί ότι η «πρώτη κυρία» είχε… εξαφανιστεί στη διάρκεια της πρώτης επίσημης επίσκεψης του νέου προεδρικού ζεύγους της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας στην Ουάσιγκτον!
«Λεπτομέρειες» αυτού του είδους είναι πολύτιμες για τους προσεκτικούς αναλυτές. Το «γιουχάισμα» των βρετανικών και αμερικανικών αποστολών στους παραολυμπιακούς του Σότσι ήρθε σε εντυπωσιακή αντίθεση με την αποθέωση της κινεζικής ομάδας, που εισέπραξε περισσότερα χειροκροτήματα, ακόμη και από τη ρωσική! Ο χρόνος θα δείξει αν όλα αυτά είναι απλές συμπτώσεις…
Χρήστος Φωτιάδης
