Από τον συνεργάτη μας στο Μινσκ, Νίκο Μπαλιδάκη, λάβαμε το κείμενο που ακολουθεί. Η ιμπεριαλιστική επέμβαση στην Ουκρανία έφερε για τα καλά στο προσκήνιο την Λευκορωσία και τον αδιαμφισβήτητο ηγέτη της Αλεξάντρ Λουκασένκο. Εν όψει των προεδρικών εκλογών του ερχόμενου Νοεμβρίου, η θέση του Λουκασένκο εμφανίζεται ιδιαίτερα ενισχυμένη και η εκλογή του σχεδόν βέβαιη. Η Λευκορωσία αποτελεί ένα «αιρετικό» πρότυπο και ισορροπεί μεταξύ Ρωσίας και Δύσης με αριστοτεχνικές κινήσεις. Στο πλαίσιο αυτό έχει μεγάλο ενδιαφέρον η παρούσα ανταπόκριση και η θεώρηση των γεγονότων από πρώτο χέρι.
Χρ. Φωτιάδης
Μία ακόμα απόπειρα για την επίλυση της κρίσης στην Ουκρανία έλαβε χώρα στο Μινσκ, την εβδομάδα που μας πέρασε. Αρχής γενομένης από τον Ιούνιο της προηγούμενης χρονιας, η πρωτεύουσα της Λευκορωσίας βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, φιλοξενώντας διαδοχικές συναντήσεις εκπροσώπων των αντιμαχομένων πλευρών, στο πλαίσιο της προσπάθειας να βρεθεί κάποια διέξοδος στην όλο και κλιμακούμενη κατάσταση. Η διαφορά της τελευταίας συνάντησης, σε σχέση με όλες τις προηγούμενες, πέραν του ότι φαίνεται να είναι η τελευταία ελπίδα για κάποιου είδους βιώσιμη λύση, είναι η συμμετοχή σε αυτή κορυφαίων πολιτικών της Ε.Ε. και δη της Γερμανίδας καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ και του Γάλλου προέδρου Φρανσουά Ολάντ. Παρόντες σε αυτή ήσαν τόσο ο Ρώσος ηγέτης Βλαντιμίρ Πούτιν όσο και ο επικεφαλής του Κιέβου Πέτρο Ποροσένκο, καταδεικνύοντας έτσι τη βαρύτητα της συγκεκριμένης συνάντησης. Ενώ, όμως, η επιτυχία ή μη της συγκεκριμέμης συμφωνίας πρόκειται να κριθεί πολύ σύντομα, αφού από την Κυριακή 15/2 έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή, η επιτυχία του ηγέτη της Λευκορωσίας να διατηρεί τη χώρα του στο επίκεντρο των ειρηνευτικών προσπαθειών και να της έχει προσδώσει ρόλο-κλείδι στη διατήρηση της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή είναι αδιαμφισβήτητη. Από την έναρξη της κρίσης τον Φεβρουάριο του 2014 και το πραξικόπημα εναντίον του προέδρου Γιανουκόβιτς και της συνταγματικής τάξης, η Λευκορωσία και ο ηγέτης της έχουν παραδώσει σε ολόκληρο τον κόσμο μαθήματα υψηλής διπλωματίας και πολιτικής. Παρ’ ότι εξαρτώμενη σε μεγάλο βαθμό από τη ρωσική οικονομική βοήθεια, αποτέλεσμα των περιορισμένων πλουτοπαραγωγικών πηγών που διαθέτει ως χώρα, και παρ’ ότι ευρισκόμενη στο στόχαστρο της Δύσης ως «η τελευταία δικτατορία της Ευρώπης», η Λευκορωσία κατάφερε όχι μόνο να παραμείνει μακριά από οποιαδήποτε ένταση, αλλά και να αναδειχθεί σε απαραίτητη συνιστώσα για την ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή. Από την πρώτη στιγμή ο πρόεδρος Λουκασένκο αρνήθηκε να ταχθεί αναφανδόν υπέρ των ρωσικών θέσεων, επισκέφθηκε το Κίεβο και διαβεβαίωσε τον Πέτρο Ποροσένκο ότι το Μινσκ διάκειται φιλικά προς τον ουκρανικό λαό και ότι οι σχέσεις των δύο χωρών δεν θα επηρεαστούν ούτε κατ’ ελάχιστον από τη σοβούσα κρίση. Η θέση αυτή μπορεί να προκάλεσε ρωσικές αντιδράσεις, αλλά ήταν και αυτή που καλλιέργησε το έδαφος, ώστε η Δύση να αλλάξει την οπτική της σε σχέση με τη Λευκορωσία. Η οικονομική κρίση στη Ρωσία περιέπλεξε ακόμα περισσότερο τα πράγματα, αφού προκάλεσε ολιγοήμερη ένταση στις σχέσεις Μινσκ-Μόσχας, με αποκλειστική ευθύνη της ρωσικής πλευράς, και στη συνέχεια υποτίμηση του λευκορωσικού νομίσματος κατά 30% εντός 2-3 εβδομάδων. Μέσα σε αυτόν των κυκεώνα των εξελίξεων, όχι μόνο η τάξη εντός των συνόρων παρέμεινε αδιασάλευτη, αλλά και η θέση της χώρας στη διεθνή σκηνή αναβαθμίστηκε κατά πολύ. Δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει το γεγονός ότι η Λευκορωσία, ο πρόεδρός της και μια σειρά αξιωματούχων της παραμένουν στο στόχαστρο της Δύσης, όντας υπό το καθεστώς κυρώσεων εκ μέρους της Ε.Ε. από τον Δεκέμβριο του 2010, όταν κατά τη διάρκεια των προεδρικών εκλογών η επανεκλογή με συντριπτικό ποσοστό του Αλεξάντερ Λουκασένκο δεν ήταν σύμφωνη με τις… επιθυμίες των Δυτικών, οι οποίοι και αποφάσισαν ότι θα πρέπει να τον τιμωρήσουν, για το γεγονός ότι παραμένει τόσο δημοφιλής μεταξύ των Λευκορώσων πολιτών. Εκείνες οι κυρώσεις ουδέποτε ήρθησαν, αντίθετα η ισχύς τους ανανεωνόταν ανά τακτά χρονικά διαστήματα, με αποτέλεσμα να φθάσουμε στο οξύμωρο γεγονός από τη μία η Ε.Ε να αντιμετωπίζει τον πρόεδρο Λουκασένκο ως σφετεριστή της εξουσίας και από την άλλη οι ηγέτες των μελών της να επισκέπτονται το Μινσκ και να απολαμβάνουν της φιλοξενίας του, με αποτέλεσμα όχι μόνο την de facto «νομιμοποίησή» του, αλλά και την de jure ανάδειξή του σε στρατηγικό εταίρο για την επίλυση του Ουκρανικού! Η συγκεκριμένη εικόνα έρχεται να προστεθεί σε αυτή που θέλει τα γειτονικά προς τη Λευκορωσία κράτη και μέλη της Ε.Ε. (Πολωνία, Λιθουανία και Λετονία) να διατηρούν από καλές έως εξαιρετικές σχέσεις με τη χώρα σε διμερές επίπεδο, την ώρα που σε επίπεδο Ε.Ε. εμφανίζονται να επιδιώκουν την απομόνωσή της! Εάν αυτό δεν συνιστά σχιζοφρένεια, τότε αναρωτίομαστε τι συνιστά… Δεν θα πρέπει, επίσης, να μας διαφεύγει το γεγονός ότι τον Νοέμβριο του τρέχοντος έτους στη Λευκορωσία θα διεξαχθούν προεδρικές εκλογές. Αδιαφιλονίκητο φαβόρι για μία ακόμα τετραετή θητεία είναι ο νυν πρόεδρος, Αλεξάντερ Λουκασένκο, τις υπηρεσίες του οποίου προς το έθνος αναγνωρίζουν πλέον και οι πιο δύσπιστοι. Παρά το γεγονός ότι η λευκορωσική οικονομία υφίσταται κατά καιρούς διάφορες αναταράξεις, με την πιο πρόσφατη μόλις τις τελευταίες εβδομάδες του 2014 και τις πρώτες του 2015, η κατάστασή της παραμένει εν πολλοίς ελεγχόμενη. Η κοινωνία παραμένει ήρεμη και προσαρμοστική στις όποιες εξελίξεις, αναγνωρίζοντας ότι η διακυβέρνηση της χώρας επιτρέπει την ειρηνική, αρμονική και εύτακτη διαβίωση των πολιτών. Με το παράδειγμα της Ουκρανίας δυο βήματα από την πόρτα τους, ακόμα και οι πλέον απαιτητικοί και κακόπιστοι Λευκορώσοι δεν μπορούν παρά να παραδεχθούν ότι εν μέσω εξαιρετικά δυσχερών τοπικών και διεθνών συγκυριών, η χώρα τους παραμένει ασφαλής και ήρεμη, χάρη στην εμπνευσμένη ηγεσία του προέδρου της. Τη στιγμή, λοιπόν, που το μέλλον προοιωνίζεται κάθε άλλο παρά θετικές εξελίξεις στην παγκόσμια σκηνή, η επανεκλογή Λουκασένκο αποτελεί ουσιαστικά μονόδρομο γι’ αυτούς. Πώς, όμως, πρόκειται να αντιδράσει η Δύση σε μια τέτοια εξέλιξη; Οι προηγούμενες εκλογές είναι αυτές που είχαν οδηγήσει στην επιβολή κυρώσεων, με τη Δύση να διατείνεται νόθευση του εκλογικού αποτελέσματος και παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι νωπές ακόμα οι μνήμες, όπου την ώρα που μερικές χιλιάδες απογοητευμένοι οπαδοί της αντιπολίτευσης, συνεπικουρούμενοι από μερικές εκατοντάδες εισαγόμενων τραμπούκων από την Ουκρανία, επιχειρούσαν να μετατρέψουν το Μινσκ σε «Γης Μαδιάμ», η Δύση έσπευδε να κατηγορήσει το καθεστώς για απρόκλητη βία και αντιδημοκρατική συμπεριφορά. Μόνο και μόνο, επειδή προστάτευσε την έννομη τάξη και τη συνταγματική νομιμότητα! Η απάντηση στο ερώτημα δεν είναι εύκολο να δοθεί, γνωρίζοντας τη φύση της Ε.Ε., την πολυγνωμία, τη σε μεγάλο βαθμό εξάρτηση από τις Η.Π.Α., τα αντικρουόμενα συμφέροντα μεταξύ των μελών της. Το μόνο σίγουρο, όμως, είναι ότι τα πάντα εξαρτώνται από εκείνη. Είτε θα αποδεχθεί το γεγονός ότι η Λευκορωσία είναι αυτή που είναι, είτε αρέσει είτε δεν αρέσει σε κάποιους, είτε θα επανεμπλακεί σε έναν φαύλο κύκλο κυρώσεων, που θα βλάψουν εκ νέου τις σχέσεις της με το Μινσκ. Όπως το παρελθόν -κυρίως το πρόσφατο- έχει αποδείξει, το συμφέρον όλων βρίσκεται στην ισότιμη συνεργασία και τον αμοιβαίο σεβασμό. Αυτό που μένει να αποδειχθεί, είναι ότι οι Βρυξέλες και το Βερολίνο το έχουν καταλάβει.
Νίκος Μπαλιδάκης, Μινσκ
