Σπουδαία διαδικτυακή ενημερωτική δράση κατά της Παιδικής Κακοποίησης από το Τοπικό Συμβούλιο Πρόληψης της Παραβατικότητας. Η 18η Νοεμβρίου έχει θεσπιστεί από τις 12 Μαΐου 2015 από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης Ευρωπαϊκή Μέρα για την Προστασία των Παιδιών από την Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Σεξουαλική Κακοποίηση.
Πάνω σε αυτό το ιδιαίτερα ευαίσθητο και πολύ σημαντικό θέμα, το Τοπικό Συμβούλιο Πρόληψης της Παραβατικότητας του Δήμου Μεταμόρφωσης, διοργάνωσε διαδικτυακή ενημερωτική δράση «Κατά της Παιδικής Κακοποίησης» με ζωντανή αναμετάδοση από την σελίδα του στο κοινωνικό μέσο Facebook και την συμμετοχή σημαντικών φορέων και προσωπικοτήτων.
Κεντρικοί προσκεκλημένοι ήταν η βουλευτής Ά Θεσσαλονίκης και συντονίστρια της Καμπάνιας «Ένα στα Πέντε» του Συμβουλίου της Ευρώπης για την παιδική Κακοποίηση, Έλενα Ράπτη, ο ψυχολόγος Στέφανος Αλεβίζος, εκπροσωπώντας το «Χαμόγελο του Παιδιού», που πριν λίγες μέρες συμπλήρωσε 25 χρόνια δράσης για την προστασία των παιδιών, καθώς και η αστυνόμος Μαρία Κόλλια, από την Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος
Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε ο πρόεδρος του ΤοΣΠΠΑ, Βασίλης Κορκολής, ενώ ενδιαφέρουσες ερωτήσεις, από την σκοπιά του επιστημονικού τους πεδίου, έθεσαν στους ομιλητές τα μέλη του Συμβουλίου, αντιπρόεδρος και δικηγόρος, Μαρία Αγγελοπούλου, η σύμβουλος Ψυχικής Υγείας Τζωρτζίνα Αγγελοπούλου, η Κοινωνική Λειτουργός, Άννα Μπέκα και η δημοσιογράφος Μαρία Βλάχου. Χαιρετισμό πριν την έναρξη της εκδήλωσης απηύθυνε ο δήμαρχος Μεταμόρφωσης, Στράτος Σαραούδας, ο οποίος ευχαρίστησε για την πρωτοβουλία και σχολίασε πως «η ενημέρωση είναι το παν».
«Ένα στα Πέντε» πέφτει θύμα σεξουαλικής κακοποίησης
«Ένα στα Πέντε» ονομάζεται η καμπάνια του Συμβουλίου της Ευρώπης, ακριβώς γιατί αυτό είναι το ποσοστό των παιδιών που έχει πέσει θύμα σεξουαλικής κακοποίησης στην Ευρώπη. Το ποσοστό είναι σοκαριστικό και επιβάλλει την ενημέρωση, την ευαισθητοποίηση, την κινητοποίηση όλης της κοινωνίας.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης, προς την κατεύθυνση αυτή, υπέγραψε την Σύμβαση Λανζαρότε για την προστασία των παιδιών ενάντια στην Σεξουαλική Εκμετάλλευση και σεξουαλική κακοποίηση, με την οποία ποινικοποιείται μια σειρά από αδικήματα, όπως η παιδική πορνεία, η παιδική πορνογραφία, η κακοποίηση παιδιών, η εκμετάλλευση παιδιών για σεξουαλικούς σκοπούς κ.α. Η Ελλάδα είναι μία από τις πρώτες χώρες που υπέγραψαν και κύρωσαν τη Σύμβαση με το νόμο 3727/2008
Από το 2013, την ευθύνη της καμπάνιας στην Ελλάδα έχει αναλάβει η κ. Ράπτη, η οποία κυριολεκτικά γυρνάει την χώρα για να μάθουν όλοι τα μυστικά για την αποκρυπτογράφηση αυτού του ύπουλου και βοηθήσει παιδιά και οικογένειες να χτίσουν τις άμυνες τους για την προστασία από αυτό το σκληρό φαινόμενο. Είναι χαρακτηριστικό πως μέχρι σήμερα έχει πραγματοποιήσει 635 δράσεις σε 104 Δήμους και 68 πόλεις σε όλη τη χώρα, ενώ η εκστρατεία συνεργάζεται με το Παρατηρητήριο για την πρόληψη της Σχολικής Βίας, την Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, την Εκκλησία, ΜΚΟ και Τοπική Αυτοδιοίκηση, Σχολεία και άλλους φορείς.
Ένα από τα βασικά εργαλεία της καμπάνιας είναι το παραμυθι «Η Κίκο και το Χέρι», μια ιστορία σεξουαλικής κακοποίησης, η οποία πρόσφατα μετετράπη και σε κώδικα γραφής Braille σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, για τα παιδιά με προβλήματα όρασης και ταινίες κινουμένων σχεδίων με στόχο, με την χρήση ευχάριστων οπτικοακουστικών μέσων για να περάσουν εύστοχα και κατανοητά τα μηνύματα στα παιδιά. Το «Μυστικό της Νίκης» έχει ήδη πάνω από 3 εκατομμύρια προβολές, ακολούθησε «Το Μυστικό της Νίκης 2 – Η περιπέτεια του Βίκτωρα», μεθύμα αυτή τη φορά ένα αγόρι, ενώ αυτή την περίοδο ετοιμάζεται ««Τα Μυστικό της Νίκης 3 – Η δύναμη της Βερονίκης», με πρωταγωνίστρια μια μαθήτρια δημοτικού σε αναπηρικό αμαξίδιο.
Ο «Κανόνας του Εσώρουχου»
«Υπάρχουν παιδιά που, αντί να παίζουν ανέμελα στο δωμάτιό τους, κατασκευάζουν παιχνίδια μέσα στα οποία προσπαθούν να κρυφτούν για να γλιτώσουν από τον εφιάλτη που ζουν», ανέφερε αρχικά η κυρία Ράπτη στην τοποθέτησή της.
Όπως εξήγησε, η εκστρατεία λέγεται «Ένα στα Πέντε», γιατί αυτό είναι το ποσοστό των παιδιών στην Ευρώπη που έχει πέσει θύμα σεξουαλικής κακοποίησης και πρόσθεσε πως «αυτό πρακτικά σημαίνει ότι πρέπει να δράσουμε άμεσα, πολύ γρήγορα και πολύ αποτελεσματικά, για να μπορέσουμε να ευαισθητοποιήσουμε την ελληνική κοινωνία. Αυτό μπορεί να γίνει μέσα από τα πολύτιμα εργαλεία που μας παρέχει το Συμβούλιο της Ευρώπης, αλλά παράλληλα, είχαμε τη δυνατότητα να φτιάξουμε και τα δικά μας».
Στη συνέχεια, η κ. Ράπτη παρουσίασε το σποτ με τίτλο η «Κίκο και το χέρι», που διδάσκει τον «Κανόνα του εσώρουχου», ένα από τα βασικά εργαλεία στην εκστρατεία της ενημέρωσης και της πρόληψης.
«Συνήθως ο δράστης είναι πρόσωπο από το οικείο, στενό οικογενειακό περιβάλλον τις περισσότερες. Είναι ένα πρόσωπο που το παιδί εμπιστεύεται, περνάει αρκετό καιρό μαζί του, του προσφέρει δώρα ή γλυκά και προσπαθεί να το καλοπιάσει, να κερδίζει την εύνοιά του. Έπειτα αρχίζει να το αγγίζει σταδιακά. Λίγο στα μαλλιά, στη μύτη, αγγίγματα που κάθε παιδί είναι εξοικειωμένο. Κάποια στιγμή, όμως, επιδιώκει να αγγίξει το παιδί στην περιοχή που είναι το εσώρουχό του. Τότε το παιδί θυμώνει και φεύγει. Αυτός είναι ο κανόνας του εσώρουχου. Αυτό καλούμαστε να διδάξουμε σε κάθε παιδί», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, είναι πάρα πολύ σημαντικό τα παιδιά να γνωρίζουν ότι κανένας δεν μπορεί να τα αγγίξει στην περιοχή του σώματός του, η οποία κατά κανόνα καλύπτεται από το εσώρουχο και, βεβαίως, εξηγούμε σε κάθε παιδί ότι ούτε το ίδιο επιτρέπεται να αγγίζει τη συγκεκριμένη περιοχή στο σώμα ενός ενήλικα. «Μέσα από το φυλλάδιο που μοιράζουμε προσπαθούμε να περάσουμε στο παιδί κάποια μηνύματα: ότι το σώμα του, του ανήκει, ότι υπάρχει καλό και κακό άγγιγμα, καλό και κακό μυστικό», σημείωσε και, στη συνέχεια, ανέλυσε τις παραπάνω παραμέτρους ξεχωριστά. Συγκεκριμένα:
Καλό άγγιγμα – Κακό άγγιγμα: «Για τους ενηλίκους η διαφορά είναι ξεκάθαρη. Για τα μικρά παιδιά δεν είναι. Στόχος μας είναι να ενημερώσουμε παιδιά αυτών των ηλικιών, γιατί ο δράστης στοχεύει σε τόσο τρυφερές ηλικίες. Με πολύ απλά λόγια, προσπαθούμε να περιορίσουμε το επιτρεπτό όριο που είναι εύκολο να θυμούνται, που είναι το εσώρουχο».
Καλό και κακό μυστικό: «Θα εξηγήσουμε τη διαφορά μέσα από παραδείγματα. Κάθε μυστικό που το κάνει να νιώθει άβολα, δυσάρεστα, αμήχανα, που του δημιουργεί στενοχώρια, ενοχή ή φόβο, δεν είναι καλό και τότε δεν θα πρέπει να το κρατάει μυστικό. Αντίθετα, θα πρέπει να το πει σε έναν μεγάλο που εμπιστεύεται».
Όπως τόνισε, η πρόληψη και η προστασία είναι ευθύνη των ενηλίκων, καθώς συνήθως τα κακοποιημένα παιδιά νιώθουν αισθήματα ντροπής, ενοχής ή φόβου. Οι ενήλικοι οφείλουν να εξασφαλίσουν ότι τα παιδιά γνωρίζουν σε ποιον να απευθυνθούν κάθε φορά που αισθάνονται έτσι, και θα πρέπει να είναι δεκτικοί και προσεκτικοί με τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά τους. Κοινός στόχος είναι τα παιδιά να νιώθουν ότι ανά πάσα στιγμή μπορούν να συζητήσουν με τους γονείς τους.
«Πρέπει να εξηγήσουμε στο παιδί ποια πρόσωπα είναι μέσα στο δίκτυο της ασφάλειάς του. Καλό είναι να επιλέξουμε δύο πρόσωπα. Ένα μέσα στο σπίτι, σε περίπτωση που η κακοποίηση συμβεί έξω από αυτό, είναι όμως πολύ σημαντικό να έχει και ένα πρόσωπο να μιλήσει και έξω από το σπίτι. Τις περισσότερες φορές που η σεξουαλική κακοποίηση συμβεί μέσα στο σπίτι η ίδια η μητέρα είναι θύμα ενδοοικογενειακής βίας και έτσι δεν μπορεί να βοηθήσει το παιδί», ανέφερε.
«Ο δράστης τις περισσότερες φορές είναι ένα άτομο που το παιδί γνωρίζει και εμπιστεύεται, κατ’ επέκταση είναι πρόσωπα που και ο γονιός εμπιστεύεται το παιδί του μαζί τους», σημείωσε, γι αυτό είναι απαραίτητη η ύπαρξη ενός κανόνα ανάμεσα σε μας και το παιδί, ώστε να γνωρίζουμε σε ποιες περιπτώσεις κάποιος πηγαίνει να το βλάψει.
Ο κανόνας είναι ότι ζητάμε από το παιδί να μας αναφέρει περιπτώσεις που κάποιος του προσφέρει δώρα τακτικά, να πουν με ποιους έχουν μυστικά ή αν κάποιος προσπαθεί να απομονώσει το παιδί και να μείνει μόνος μαζί του.
«Ένα παιδί δεν μπορεί να καταλάβει πότε ένα δώρο αποτελεί προσφορά αγάπης ή δωροδοκία για να ζητήσει ο δράστης αντάλλαγμα γι’ αυτό. Γι’ αυτό κι εμείς, όταν δίνουμε δώρα, δεν πρέπει να ζητάμε αντάλλαγμα για να μην εξοικειώνονται με αυτού του είδους συναλλαγή».
Πολύ λεπτό είναι και το σημείο που ο γονιός θα προσπαθήσει να συζητήσει την διάκριση του καλού με το κακό μυστικό, ώστε να μην κάνει μεγαλύτερο κακό στο παιδί. «Αν έχει μυστικά με ένα συμμαθητή του, είναι 
αθώο. Αν έχει με κάποιον μεγαλύτερο, είναι ύποπτο. Σε καμία περίπτωσητα παιδιά δεν πρέπει να αισθανθούν ενοχή», ανέφερε η κ. Ράπτη.
«Η ενημέρωση πιάνει τόπο».
Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα, σχολίασε πως «το ευχάριστο είναι ότι πλέον τα παιδιά, γνωρίζοντας τον Κανόνα του Εσώρουχου, με ευκολία δεν φοβάται, δεν ντρέπεται δεν νιώθει ενοχή να ενημερώσει ένα άτομο που εμπιστεύεται. Επίσης, σε καταθέσεις τους, όταν ρωτήθηκαν, απάντησαν πως ήξεραν από τη «Νίκη» ή τον «Βίκτωρα». Αυτό μας δίνει δύναμη ότι η ενημέρωση πιάνει τόπο», τόνισε και πρόσθεσε:
«Πριν από επτά χρόνια, όταν ανέλαβα την καμπάνια, δεν κρύβω ότι κι εγώ είχα ανησυχήσει γιατί ήταν θέμα ταμπού για τα ελληνικά δεδομένα. Όμως, μελετώντας το υλικό και προσεγγίζοντας τα παιδιά με απλά και κατανοητά λόγια, γίνεται όλο τόσο απλό που είναι ευχάριστο, γι’αυτό και οι γονείς το αγκαλιάζουν. Δεχόμαστε αιτήματα να στείλουμε το υλικό ή για εκδηλώσεις όπου έρχονται γονείς μαζί με τα παιδιά τους… Νιώθω ότι σταδιακά γίνεται περισσότερη δουλειά. Ο στόχος μου ήταν να περάσει στο Υπουργείο Παιδείας. Και σε ένα βαθμό αυτό έχει επιτευχθεί. Από το Υπουργείο μπορεί αυτή η καμπάνια να φτάσει σε όλα τα σχολεία της χώρας, ταυτόχρονα, αποτελεσματικά και να συνεχίζεται. Και χρόνο με το χρόνο να ενημερώνονται τα παιδιά και να προστατεύονται. Πια δεν υστερούμε ως πολιτεία ούτε στη πρόληψη ούτε στην αντιμετώπιση. Γίνεται υποδειγματική δουλειά και τα παιδιά βρίσκουν καταφύγιο. Το ζήτημα είναι τα παιδιά να σπάσουν τη σιωπή τους. Η νομοθεσία είναι καλή, οι δομές για την προστασία των θυμάτων είναι οι κατάλληλες. Το μόνο που χρειάζεται είναι μέσα από την ενημέρωση τα παιδιά να βρουν το κουράγιο να σπάσουν τη σιωπή τους. Δεν είναι εύκολο, ειδικά αν ο δράστης είναι από το οικείο περιβάλλον, γιατί το παιδί έχει ανάμικτα συναισθήματα. Την ίδια ώρα που το αγαπάει, δεν θέλει να του κάνει αυτά που του κάνει».
Χαρακτηριστική, ωστόσο, της θέρμης, με την οποία έχει αγκαλιάσει όλη την προσπάθεια η κ. Ράπτη, είναι και η δέσμευσή της, στο κλείσιμο της παρέμβασής της πως «δεν θα σταματήσουμε αν δεν ενημερώσουμε και την τελευταία οικογένεια».
Ο Κανόνας των Εσωρούχων
– Κανένας δε μπορεί να αγγίξει ή να χαϊδέψει ένα παιδί σε εκείνα τα σημεία του σώματός του που κατά κανόνα καλύπτονται από εσώρουχα. Ούτε τα παιδιά επιτρέπεται να αγγίξουν. Το σώμα τους τους ανήκει, υπάρχουν καλά και κακά μυστικά, καλό και κακό άγγιγμα.
Πτυχές του κανόνα
Το σώμα σου, σου ανήκει
-Τα παιδιά: Διατηρούν το δικαίωμα να αρνηθούν το φιλί ή το χάδι
-Πρέπει να μάθουν να λένε όχι αμέσως σε περίπτωση ανάρμοστης συμπεριφοράς
-Να αποφεύγουν καταστάσεις που απειλούν την ασφάλειά τους
-Να ενημερώνουν τον ενήλικα που εμπιστεύονται
Καλό άγγιγμα – Κακό άγγιγμα
-Τα παιδιά δεν αντιλαμβάνονται τη διαφορά μεταξύ αγγίγματος που επιτρέπεται και εκείνου που θεωρείται ανάρμοστο.
-ΓΟΝΕΙΣ: Πείτε τους ότι δεν είναι σωστό να κοιτάζει ή να αγγίζει κανείς τα απόκρυφα σημεία του σώματός τους, ούτε να τους ζητάει να δουν ή να αγγίξουν αυτά τα σημεία στο σώμα κάποιου άλλου.
Εμφανές όριο που είναι εύκολο να θυμούνται: ΤΑ ΕΣΩΡΟΥΧΑ
Καλά μυστικά – Κακά μυστικά
Η μυστικότητα αποτελεί την τακτική που εφαρμόζουν κατά κόρον όσοι διαπράττουν το αδίκημα της σεξουαλικής κακοποίησης.
-ΓΟΝΕΙΣ: Να μάθουμε στα παιδιά τη διαφορά μεταξύ καλών και κακών μυστικών
Όποιο μυστικό τους δημιουργεί άγχος, αμηχανία, ή στενοχώρια δεν θεωρείται καλό και γι’ αυτό δεν πρέπει να το κρατούν μυστικό. Αντιθέτως, θα πρέπει να το πουν σε κάποιον ενήλικο που εμπιστεύονται.
Το πρέπει να κάνετε σε περίπτωση που υποψιάζεστε σεξουαλική κακοποίηση
-Μην θυμώσετε μαζί του
-Μην το κάνετε να νιώσει ότι φταίει ή ότι έκανε κάτι κακό
-Μην δείξετε την ταραχή σας
-Μην βγάλετε βιαστικά συμπεράσματα
-Διαβεβαιώστε το παιδί σας ότι θα ασχοληθείτε με το θέμα
-Επικοινωνήστε με ψυχολόγο, γιατρό, κοινωνικό λειτουργό ή αστυνομία
*Περίπου το 25% των γυναικών και το 15% των ανδρών κακοποιήθηκαν σεξουαλικά όταν ήταν παιδιά.
*Η εξακρίβωση, η εκτίμηση της κατάστασης και η παρέμβαση μπορούν να μετριάσουν τις συνέπειες της σεξουαλικής κακοποίησης
Το Χαμόγελο του Παιδιού – 25 χρόνια δράσης για την προστασία του παιδιού
Σημαντικές πτυχές του φαινομένου στη χώρα μας, έδωσε ο Ψυχολόγος, Στέφανος Αλεβίζος, εκπροσωπώντας 
το «Χαμόγελο του Παιδιού», ίσως του πιο σπουδαίου οργανισμού στην υπηρεσία των παιδιών που πλέον μετρά 25 χρόνια αδιάλειπτης δράσης. Στην αρχική του τοποθέτηση, μίλησε για τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με το φαινόμενο της παιδικής κακοποίησης στην Ελλάδα υπενθυμίζοντας, βεβαίως, την σκληρή πραγματικότητα πως «πίσω από τους αριθμούς κρύβονται άνθρωποι». Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε:
«Μόνο το τελευταίο δεκάμηνο ενημερώσαμε τις αρμόδιες αρχές για 1.412 παιδιά θύματα σε όλο το φάσμα της κακοποίησης. Το ενδιαφέρον είναι ότι από τις αναφορές που είχαμε στο Χαμόγελο του Παιδιού, έναν από τους πιο γνωστούς υποδοχείς αιτημάτων στη χώρα, τα αιτήματα που δεχθήκαμε για παιδιά επιβιώσαντα σεξουαλικής κακοποίησης ήταν μόλις 5. Θέλω να τονίσω την έννοια της μυστικότητας που υπάρχει στο φαινόμενο με το φόβο που έχουν άνθρωποι να αναφέρουν το περιστατικό της κακοποίησης. Ιδίως στην σεξουαλική κακοποίηση υπεισέρχονται και άλλοι παράγοντες. Είναι η μοναδική μορφή βίας που δεν έχει κανέναν μάρτυρα. Είναι ένα μυστικό ανάμεσα στον δράστη και στο παιδί», εξήγησε.
Όπως ανέφερε, κακοποίηση και παραμέληση του παιδιού είναι οι μορφές που λαμβάνουν χώρα σε ένα πλαίσιο σχέσης ευθύνης, δύναμης ή εμπιστοσύνης με το παιδί. Ο δράστης, όπως προαναφέρθηκε, είναι ένας άνθρωπος που το παιδί ξέρει και θρέφει συναισθήματα. Έτσι, μπορεί να το εκβιάζει συναισθηματικά με πιέσεις, όπως πχ «Αν το πεις θα διαλυθεί η οικογένειά μας και θα φταις εσύ» ή πολλές φορές συνοδεύεται από ένα αντίτιμο, ένα δώρο, με το οποίο ο δράστης φορτώνει στο ίδιο το παιδί την ευθύνη πως εκείνο το προκάλεσε και του άρεσε.
«Τα παιδιά μπορεί να μην συνειδητοποιήσουν από την αρχή τι συμβαίνει. Υπάρχουν παιδιά που το βιώνουν για πολλά χρόνια. Οι μαρτυρίες δείχνουν ότι σε πολλές περιπτώσεις δεν αντιλήφθηκαν από την πρώτη στιγμή τον κίνδυνο. Πρέπει όλοι να ενωθούμε και να ενεργήσουμε για τη συνειδησιακή αφύπνιση της κοινότητας. Έχω την αίσθηση ότι ακόμα ο κόσμος είναι μουδιασμένος. Σε ένα μεγάλο βαθμό έχει να κάνει με τα φόβο. Είναι εξαιρετικές όλες οι προσπάθειες που γίνονται. Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας. Έχουμε δρόμο και για τη φιλική δικαιοσύνη, που σημαίνει το να μην επαναθυματοποιηθεί το παιδί όταν εισαχθεί στο σύστημα προστασίας του», σημείωσε.
Η Τηλεφωνική Γραμμή SOS 1056 και 116111 είναι εκείνες που δέχονται καθημερινά πολλές κλήσεις, καταγράφοντας τι συμβαίνει στην κοινωνία και δίνοντας την ευκαιρία σε παιδιά και οικογένειες να βρουν διέξοδο από αυτό το εξαιρετικά επίπονο φαινόμενο.
«Είναι η Εθνική Τηλεφωνική Γραμμή για τα παιδιά, συνδεδεμένη με το 112 και με την 10306, την γραμμή για τον κορωνοϊό. Στις κλήσεις που γίνονται σε υτούς τους αριθμούς, τα θέματα των παιδιών τα διαχειρίζεται το Χαμόγελο του Παιδιού. Ο κόσμος να έχει στο μυαλό του την έννοια Παιδί και από εκεί και πέρα οτιδήποτε μπορεί να χρειαστεί: Συμβουλή, δυσκολία, πρόβλημα , αμφιβολία, άγχος, οτιδήποτε. Σε περιπτώσεις που δεχόμαστε κλήσεις για παιδιά θύματα βίας και κακοποίησης, είναι άμεση η παρέμβαση μας. Ένας μεγάλος όγκος κλήσεων έχει να κάνει με την συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη για παιδιά και γονείς που έχουν μία ανάγκη. Παράλληλα, ανταποκρινόμενοι στις ανάγκες της εποχής, έχουμε αναπτύξει ένα σύστημα chat που πλέον έχουμε τη δυνατότητα να επικοινωνούμε με τα παιδιά και μέσα από αυτό. Όλα είναι δωρεάν και έχουν επιστημονική εποπτεία. Προσπαθούμε για το καλύτερο των παιδιών και των συμπολιτών μας», ανέφερε.
Τι γίνεται, όμως, μετά την λήψη της κλήσης; Ποιες είναι οι διαδικασίες και οι μηχανισμοί μετά την αναφορά ενός περιστατικού;
«Πρώτα από όλα, να εξηγήσουμε ότι η επιστήμη έχει προχωρήσει πολύ. Οι γονείς να ξέρουν ότι δεν είναι μια εμπειρία που δεν μπορούμε να διαχειριστούμε. Ανά πάσα στιγμή μπορούμε να διευκολύνουμε να επεξεργαστούμε τα τραύματα. Ποτέ δεν είναι αργά και τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο.
Σε ό,τι έχει να κάνει με τις κλήσεις, το Χαμόγελο του Παιδιού λαμβάνει την αναφορά και την προωθεί άμεσα στις αρμόδιες υπηρεσίες, κατά κύριο λόγο στον εισαγγελέα ανηλίκων, ο οποίος εξετάζει το περιεχόμενο της και παραγγέλλει σε κοινωνικό λειτουργό την κοινωνική έρευνα. Να έρθει σε επαφή με το παιδί και το περιβάλλον και να διαπιστώσει τι ακριβώς συμβαίνει. Το σύστημα προστασίας του παιδιού στην Ελλάδα είναι χτισμένο στους κοινωνικούς λειτουργούς και πρέπει να διευκολύνουμε στο έργο τους και να επενδύουμε σε αυτό. Ο πρώτος δρόμος είναι να στηριχθεί το παιδί και την οικογένεια, ώστε να απομακρυνθούν οι παράγοντες επικινδυνότητας μέσα σε αυτήν. Κανένας δεν θέλει να απομακρύνει ένα παιδί από το περιβάλλον του. Αλλά αν είναι θύμα κακοποίησης από το οικογενειακό περιβάλλον του ή δεν μπορεί να το προστατεύσει μέσα σε αυτό, ο κοινωνικός λειτουργός είναι στη δυσάρεστη θέση να το απομακρύνει από αυτό με συνεργασία με την αστυνομία. Εκεί έρχεται και το ζήτημα της δευτερογενούς θυματοποίησης του παιδιού. Είναι ένας γολγοθάς μια πάρα πολύ δύσκολη κατάσταση και το παιδί μπορεί να οδηγηθεί είτε σε χώρο φιλοξενίας ή σε κατάσταση αναδοχής ή φιλοξενίας. Αν το παιδί πέσει θύμα από το ευρύτερο κοινωνικό του περιβάλλον, οι γονείς να μην πανικοβληθούν, Μπορούν να καλέσουν σε μας. Πάντα υπάρχει λύση. Τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο.
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο έχει να κάνει και με το γεγονός ότι κατά την περίοδο της καραντίνας υπήρξε αύξηση των φαινομένων της ενδοοικογενειακής βίας και το κατά πόσο υπάρχει αντίστοιχη κατάσταση και σε φαινόμενα σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Ο έμπειρος επιστήμονας, αναγνώρισε την αυξητική τάση, ωστόσο, όπως εξηγεί, είναι ακόμα νωρίς να βγουν ξεκάθαρα συμπεράσματα.
«Είναι αλήθεια ότι είχαμε αύξηση στις κλήσεις την περίοδο του υποχρεωτικού περιορισμού στο σπίτι. Αλλά είναι άδικο να συνδέσουμε το φαινόμενο της αύξησης με την ίδια την απομόνωση. Συμβαίνει, βεβαίως, ότι δεν υπάρχει δυνατότητα να φύγουν εκτός στην περίπτωση που μένουν με τον κακοποιητή στο ίδιο σπίτι, δεν υπάρχουν βαλβίδες αποσυμπίεσης. Επίσης, στην περίπτωση των παιδιών έχουμε την αποκοπή από το σχολείο, αλλά και με τον παππού και την γιαγιά που σε μεσογειακές οικογένειες είναι “ψυχολογικοί” γονείς. Έχουμε αύξηση, όμως, για να συνδεθεί, είναι επιστημονική δουλειά που πρέπει να γίνει».
Κινητό Εργαστήριο «Οδυσσέας»
Τον τελευταίο χρόνο, το Χαμόγελο του Παιδιού έχει προχωρήσει σε μια ακόμα σπουδαία επένδυση, λανσάροντας το κινητό εργαστήριο «Οδυσσέας», το οποίο επίσης έχει διατεθεί στον αγώνα για την προστασία του παιδιού.
«Στο Χαμόγελο του Παιδιού επενδύουμε πάρα πολύ στην πρόληψη. Ο “Οδυσσέας” ήταν μια ιδέα του προέδρου μας, του κ. Γιαννόπουλου και αποτελεί το πρώτο κινητό εργαστήρι εκπαίδευσης και τεχνολογίας, όπου, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία αυτά, βοηθάμε στην ενδυνάμωση των παιδιών και των γονέων για το πώς μπορούν να αντιδράσουν σε αυτές τις περιπτώσεις και να τα προστατεύσουν. Μέσα στους 10 μήνες λειτουργίας του και παρά τα μέτρα της καραντίνας, έχουμε καταφέρει να έρθουμε κοντά σε 12.000 μαθητές και μαθήτριες. Προσπαθούμε να καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια να επικοινωνηθούν τα μηνύματα της πρόληψης», κατέληξε.
Διαδίκτυο: Κίνδυνοι και απειλές
Τελευταία παρέμβαση ήταν αυτή της Αστυνόμου της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, Μαρίας Κόλλια, η οποία ανέπτυξε τους κινδύνους και τις απειλές που μπορεί να δεχθούν τα παιδιά, καθώς και τις προϋποθέσεις και τα ηλικιακά όρια για την πρόσβαση των παιδιών στο διαδίκτυο.
«Το διαδίκτυο είναι ένα υπέροχο εργαλείο, ένας κόσμος επικοινωνίας και διασκέδασης, αρκεί να το χρησιμοποιούμε με τον σωστό τρόπο. Να είμαστε προσεκτικοί. Από τη στιγμή που ένα παιδί ξεκινά το Δημοτικό αρχίζει να το χρησιμοποιεί. Σαν γονείς μπορούμε να είμαστε δίπλα τους στη χρήση του διαδικτύου και να βοηθήσουμε την αυτονόμησή τους, χρησιμοποιώντας κάποια προγράμματα γονικού ελέγχου (parental control). Όσον αφορά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από μόνες τους οι εταιρείες συστήνουν ότι ένα παιδί δε μπορεί να έχει λογαριασμό μικρότερο των 13 ετών γιατί δεν είναι εύκολο να αναγνωρίσουν τους κινδύνους που υπάρχουν», ανέφερε στην αρχική τοποθέτησή της.
Όπως εξήγησε, οι βασικοί κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν τα παιδιά στο διαδίκτυο είναι το Grooming, δηλαδή η διαδικτυακή αποπλάνηση ανηλίκου, όπου ανήλικοι παρασύρονται από αγνώστους που γνώρισαν στο διαδίκτυο, το Sexting, δηλαδή η ανταλλαγή μηνυμάτων και φωτογραφιών σεξουαλικού περιεχομένου μέσω κινητών τηλεφώνων, ο διαδικτυακός εκφοβισμός (CyberBullying), καθώς και τα διάφορα διαδικτυακά παιχνίδια και Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, τα οποίαδιαθέτουν συνήθως chat rooms όπου υπάρχουν ενήλικοι που μπορούν να προσεγγίσουν ένα παιδί ακόμα και προσποιούμενοι τον ανήλικο.
Στην συνέχεια, ανέπτυξε κάθε έναν από τους βασικούς κινδύνους, καθώς και τις δράσεις που αναλαμβάνει η Δίωξη για την πρόληψη και αντιμετώπισή τους. Συγκεκριμένα:
Για το Sexting:
«Είναι ένα φαινόμενο που αφορά και ενηλίκους και γνωρίζει μεγάλη έξαρση το τελευταίο διάστημα και στη χώρα μας. Έχουμε πλήθος καταγγελιών όπου έφηβοι εκβιάζονται με λεκτικό ή φωτογραφικό υλικό που αντάλλαξαν μέσω Sexting. Στα σχολεία που πηγαίνουμε ή μέσω τηλεκπαιδεύσεων βλέπουμε ότι είναι ένα φαινόμενο που γνωρίζει ιδιαίτερη έξαρση σε ηλικίες Γυμνασίου – Λυκείου. Συμβουλεύουμε τα παιδιά ότι ποτέ δεν στέλνουμε φωτογραφία μας άσεμνη ή μη σε οποιονδήποτε ακόμα και γνωστός να είναι. Τα παιδιά μπορεί να δημιουργήσουν μια σχέση, να νομίζουν ότι με αυτόν τον άνθρωπο είναι πολύ δεμένοι, να στείλουν μια φωτογραφία, αλλά να μην γνωρίζουν πού μπορεί αυτή να καταλήξει. Μπορεί να κυκλοφορήσει στο διαδίκτυο, σε όλο το σχολείο και να βρεθούν εκτεθειμένα».
Για το Grooming: «Στη Δίωξη υπάρχει ειδικό τμήμα προστασίας ανηλίκων που ασχολείται αποκλειστικά με υποθέσεις αυτές. Στο διαδίκτυο δεν είναι όλα όπως φαίνονται. Κάποιος μπορεί να μας προσεγγίσει με ψεύτικο ψευδώνυμο πίσω από το οποίο μπορεί να κρύβεται κάποιος πολύ μεγαλύτερης ηλικίας που έχει σκοπό να μας κάνει κακό. Έτσι λειτουργούν τα «αρπακτικά» μέσα στα Μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ψάχνουν να βρουν παιδιά, προσπαθούν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη τους, ρωτούν αρχικά γενικά πράγματα και, όσο η κουβέντα προχωρά, έχουμε υποθέσεις ότι παιδιά πείθονται να ανοίξουν την κάμερα και να φωτογραφηθούν ή να στείλουν το βίντεο σε κάποιον άγνωστο που δεν έχουν δει ποτέ.
Για το λόγο αυτό: Δεν ανοίγουμε την κάμερα του υπολογιστή μας για να συνομιλήσουμε με αγνώστους που γνωρίσαμε στο διαδίκτυο. Κολλάμε αυτοκόλλητο, ώστε, ακόμα κι αν από λάθος ανοίξει, να μην φαινόμαστε. Δεν εμπιστευόμαστε άτομα τα οποία δεν γνωρίζουμε και δε δεχόμαστε να τα συναντήσουμε».
Όπως ανέφερε, η Europol έχει ξεκινήσει την Καμπάνια «Say No» όπου έχει δημιουργήσει σχετικά βίντεο που παρουσιάζουν ιστορίες αποπλάνησης ανηλίκου. «Εμείς συμβουλεύουμε ότι σε περίπτωση που κάτι συμβεί, κάποιος σε εκβιάζει, σε καμία περίπτωση δεν ενδίδεις στον εκβιασμό γιατί δεν σταματάει ποτέ. Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να μιλήσουμε, να πούμε τι συμβαίνει όχι να το υποστούμε. Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και η τηλεφωνική γραμμή 11188, για συμβουλές ή ανώνυμες καταγγελίες».
Συμβουλές, ωστόσο, έδωσε και στους γονείς για τον έλεγχο της πρόσβασης των παιδιών στο διαδίκτυο, αλλά και το πώς να τα προστατεύσουν από τους κινδύνους.
«Είμαστε πολύ προσεκτικοί τι ανεβάζουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όταν ανεβάζουμε μια φωτογραφία, αποποιούμαστε τα πνευματικά δικαιώματα της. Ακόμα κι αν τη σβήσουμε, δεν διαγράφεται από τη βάση της εταιρείας. Συνεχίζει και διατηρείται. Εμείς οι γονείς καλό θα είναι να μην ανεβάζουμε φωτογραφίες των παιδιών. Μια πρόσφατη έρευνα που διεξήχθη στην Αυστραλία απέδειξε ότι πολλές από φωτογραφίες που καταλήγουν σε πορνογραφικά sites, τις έχουμε ανεβάσει εμείς οι ίδιοι».
Σε κάθε περίπτωση, καταλήγοντας επεσήμανε πως «θα πρέπει να έχουμε σχέση εμπιστοσύνης με τα παιδιά μας, να είμαστε κοντά τους, να είμαστε οι οδηγοί τους στο διαδίκτυο και να είμαστε δίπλα τους, ώστε, αν συμβεί κάτι κακό, το πρώτο που να κάνουν είναι να έρθουν να μας μιλήσουν».
