Έξυπνος. Με δυνατή την αίσθηση του χιούμορ. Δημιουργικός, πολυτάλαντος. Άλλες φορές εξωστρεφής και άλλες… σαν να θέλει να σου μιλήσει μόνο μέσα από τα έργα του. Τη μουσική του, τη ζωγραφική του, τις λέξεις του. Τις περιγραφές του. Μέσα από την ψυχή του.
Ο λόγος για τον μουσικό, εικαστικό και συγγραφέα Κώστα Βλαχόπουλο.
Τον γνώρισα μέσα σε μια σχολή χορού, συγκεκριμένα σε μια σχολή φλαμένκο.
Δοσμένος στην τέχνη του, δεν αργήσαμε να ανταλλάξουμε απόψεις. Από τα πρώτα λεπτά της συνομιλίας μας, το ελεύθερο πνεύμα του, η καλλιτεχνική του οπτική σε θέματα ζωής, η ευγένειά του αλλά και η τάση του να λέει πάντα και χωρίς περιορισμούς την άποψή του, μου γέννησαν την ανάγκη να του ζητήσω να κάνουμε αυτή τη συζήτηση, αυτή τη συνέντευξη.
Λένε πως η τέχνη, διώχνει τα σκοτάδια.
Λένε ακόμα, πως η τέχνη γεννάει ζωή, μέσα από τη ζωή ενός ρυθμού, μιας περιγραφής, μια χορογραφίας, μιας κινηματογραφικής οπτικής, ενός σεναρίου.
Λένε επίσης πως η τέχνη, ξαναγεννάει τον άνθρωπο, του δίνει τη δυνατότητα να ζήσει μια δεύτερη ζωή…
Και όλα αυτά, δεν σας κρύβω πως τα αντίκρυσα στο πρόσωπο του Κώστα κατά τη διάρκεια της συνομιλίας μας.
Και σε αυτό το σημείο, εγώ δεν έχω παρά να σας βάλω στην παρέα μας και να γίνουμε συνταξιδιώτες. Εύχομαι τα όνειρα, τα λόγια του Κώστα, να ταξιδέψουν και τη δική σας ζωή.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗ
Ποιος είναι ο Κώστας Βλαχόπουλος; Πείτε μας δυο λόγια για εσάς για να σας γνωρίσει και το δικό μας αναγνωστικό κοινό…
Καλησπέρα σας!
Εγώ είμαι ο Κώστας Βλαχόπουλος! Αυτό είναι το όνομα που μου δόθηκε για να «υπάρχω» στον κόσμο! Ευελπιστώ πως προσπαθώ όσο μπορώ με τον τρόπο μου να βγάζω τα εισαγωγικά από το «υπάρχω» που προανέφερα και να καταφέρνω να υπάρχω χωρίς αυτά, μέσα από την Τέχνη, τη Ζωγραφική και τη Μουσική, μα πρωτίστως με το να υπάρχω στην κάθε στιγμή όσο το δυνατόν πιο αυτούσια, χωρίς τύψεις και ανασφάλειες. Με αντίστοιχη αφοσίωση και πάθος να βιώνω την δημιουργία ενός πίνακα, την ερμηνεία μου σε κάποιο μουσικό κομμάτι αλλά και τη βαρεμάρα την ίδια πολλές φορές.
Να βρίσκεις τη ζωή μέσα στη δημιουργία, μέσα στον έρωτα, μέσα στο γλέντι, μα να μπορείς να βρίσκεις ζωή και μέσα στους μικρούς ή μεγάλους «θανάτους» της ύπαρξης.
Είστε μουσικός και εικαστικός. Πώς ξεκίνησε το ταξίδι σας στον όμορφο και λαμπερό αυτό κόσμο της τέχνης;
Ξεκίνησε όπως όλα τα ταξίδια. Με ανυπομονησία. Γεμίζοντας εφόδια όσο μπορούσα τις βαλίτσες μου και συνεχίζοντας να τις γεμίζω με ό,τι έβρισκα στη διαδρομή.
Ξεκίνησε με τη χαρά που ξεκινάνε όλα τα ταξίδια. Και σαν έφτασα, δε μπορούσα να γυρίσω πίσω. Κι έμεινα εκεί. Κι όλος ο υπόλοιπος κόσμος έγινε αβάσταχτα λίγος. Και η χαρά έγινε θλίψη. Μετά άρχισα να ασχολούμαι επαγγελματικά και με τη μουσική και έμαθα να πηγαινοέρχομαι. Και έμαθα να βλέπω πόσα πολλά μπορούν να είναι και τα λίγα. Και πόσο λίγα μπορούν να γίνουν τα πολλά…
Ασχολείστε όμως και με τη συγγραφή… Τι σας εμπνέει για να γράψετε κι αν υπάρχει φυσικά κάτι που σας εμπνέει;
Γενικά δεν πιστεύω στην έμπνευση. Για να μην παρεξηγηθώ, αναφέρομαι στην έμπνευση η οποία θεωρείται εσφαλμένα από την πλειοψηφία του κόσμου απαραίτητη για έναν καλλιτέχνη ώστε να δημιουργήσει. Αυτό που λένε π.χ. «δεν μπορώ να ζωγραφίσω, δεν έχω έμπνευση», δεν υφίσταται.
Θα μπορούσε αντ’ αυτού να υφίσταται το «δεν μπορώ να δουλέψω, δεν έχω όρεξη, βαριέμαι απόψε» κ.λπ. Για να δημιουργήσει ένας καλλιτέχνης – καλλιτέχνης σε αντίθεση με έναν ερασιτέχνη (και δεν τους διαχωρίζω σε σχέση με την επαγγελματική τους κατάσταση και τις οικονομικές απολαβές από τη δουλειά τους, αλλά από τον τρόπο της παραγωγικής τους διαδικασίας), δεν περιμένει πότε θα του έρθει η έμπνευση. Θα έλεγα πως ισχύει το αντίστοιχο με αυτό που λένε «τρώγοντας έρχεται η όρεξη», η διάθεση θα έρθει στην πορεία. Μα όπως και με το φαγητό, ακόμα κι αν δεν έρθει τελικά η όρεξη, δεν υπάρχει και λόγος να το πιέσουμε. Θα φάμε αργότερα, ή αύριο! Η Τέχνη για τον καλλιτέχνη είναι ανάγκη κι αυτή σαν την τροφή. Κάποια στιγμή θα «πεινάσεις»!
Παρόλα αυτά, φυσικά και θα υπάρξουν κάποια θέματα και καταστάσεις τα οποία θα εμπνεύσουν τη δημιουργία ενός έργου, σαν ιδέες ή/και σαν συναίσθημα και ίσως έτσι πεις κάτι παραπάνω από αυτά που λες στην υπόλοιπη δουλειά σου.
Ο Πικάσο για παράδειγμα, έκανε την Guernica γιατί «εμπνεύστηκε» από το τραγικό εκείνο συμβάν. Μα δεν καθόταν να περιμένει πότε ο Φράνκο θα πάει να ρίξει τις βόμβες του για να κάτσει να ζωγραφίσει. Κάθε μέρα πήγαινε στο εργαστήριό του και δούλευε. Άλλες φορές με μεγαλύτερη όρεξη, άλλες με μικρότερη.
Για να απαντήσω τώρα στην ερώτησή σας, αφού μακρηγόρησα, πάντοτε για να γράψω και συγκεκριμένα αυτό ισχύει για τη γραφή, έπρεπε να είμαι ένα χάλι μαύρο. Μόνο η θλίψη μού δημιουργούσε την ανάγκη να γράψω, μέχρι που έγινε η γραφή ανάγκη και η θλίψη η πένα μου. Και πρόσφατα όμως μπόρεσα να γράψω με την ίδια πένα για την ομορφιά της ζωής, μικρά στιχάκια, μικρά σαν sms!
Αλήθεια; Τι είναι καλλιτέχνης για εσάς;
Καλλιτέχνης για εμένα πάντα ήταν και ο άνθρωπος, η ιδιοσυγκρασία του, πέρα από τη δουλειά του μονάχα, η οποία βέβαια θα πρέπει να υποστηρίζει ποιοτικά και την καλλιτεχνική φύση.
Ως εκ τούτου δεν αναφέρομαι δηλαδή σε εκκεντρικούς ψευτοκουλτουριάρηδες που επειδή φοράνε μπερέ και μακρύ κασκόλ πετάνε με ύφος μια πέτρα στον τοίχο καπηλευόμενοι το όνομα της Τέχνης και απολαμβάνουν τα χειροκροτήματα των ακόμα πιο ηλίθιων θεατών τους.
Η τέχνη διδάσκεται;
Η τεχνική, και είμαι κάθετος σε αυτό, διδάσκεται. Ακόμα κι αυτοί που λένε πως δεν μπορούν να τραβήξουν μια ίσια γραμμή ή να παίξουν μια νότα στο πιάνο, με τον κατάλληλο δάσκαλο και με την κατάλληλη εξάσκηση κάποια στιγμή θα αποκτήσουν τις απαραίτητες τεχνικές ώστε να κάνουν ένα πορτραίτο εκ του φυσικού ή να παίξουν ένα τραγούδι.
Άλλοι ίσως το καταφέρουν σε δυο μήνες, άλλοι ίσως σε δύο χρόνια, άλλοι ίσως σε είκοσι, μα όλα διδάσκονται από τεχνικής απόψεως.
Μα η Τέχνη θα έλεγα πως δεν διδάσκεται. Όσο ίδιο, που λένε, και να το κάνεις το πορτραίτο μέσω της τεχνικής που έχεις κατακτήσει, η Τέχνη είναι αυτή που θα κάνει το έργο να έχει ζωή, να είναι αλήθεια, με αυτοπεποίθηση και πάθος, ακόμα κι ας μην είναι τελικά και τόσο ίδιο το πρόσωπο του πορτρέτου με του μοντέλου, μα δεν θα είναι αυτό το άψυχο γράφημα, που όσο ολόιδιο και να φαίνεται, χωρίς Τέχνη θα είναι απλά μια ψόφια φωτοτυπία χειρός.
Καταλήγοντας, θεωρώ πως η Τέχνη δεν διδάσκεται, η τεχνική διδάσκεται, η οποία τεχνική φυσικά είναι απολύτως απαραίτητη για να υπάρξει η Τέχνη.
Να επισημάνω όμως, γιατί ενδέχεται από κάποιους να παρερμηνευθεί το προκείμενο, πως δεν θεωρώ ότι η Τέχνη είναι απαραίτητα κάτι με το οποίο γεννιέται ο άνθρωπος. Θα μπορούσε να χτιστεί και στην πορεία, παράλληλα ή και μετά την τεχνική κατάρτιση του ατόμου.
Εκεί βέβαια θα μπορούσαμε να επιστρέψουμε στην προηγούμενη ερώτηση και να πούμε πως η καλλιτεχνική φύση θα μπορούσε να προϋπάρχει αλλά η τεχνική κατάρτιση θα είναι αυτή που θα δώσει στην καλλιτεχνική αυτή υπόσταση την ικανότητα να εκφραστεί και να κάνει Τέχνη.
Αν είχατε τη δυνατότητα να επιλέξετε να ζήσετε σε μια άλλη ιστορικά εποχή, ποια θα επιλέγατε και γιατί;
Παλιότερα, νεότερος θα επέλεγα να ζήσω στην δεκαετία του ’60, την εποχή της ψυχεδέλειας, του Woodstock κλπ.
Ευτυχώς όμως που είχα χαλάσει τα τελευταία μου χρήματα σε ένα μπουκάλι ουίσκι και δεν μου είχαν μείνει αλλά για να βάλω βενζίνη στη χρονομηχανή μου, γιατί αν θα πήγαινα εκεί μπορεί να μην κατάφερνα να γυρίσω.
Πλέον δεν θα ήθελα να ζήσω πουθενά αλλού, σε καμία άλλη εποχή, σε κανέναν τόπο.
Θα ήμουν πλήρης σε ένα αιώνιο παρόν, ζώντας την υπόλοιπη ζωή μου, σε ένα χαρτόκουτο, με λιγοστές μονάδες στο κινητό μου, ίσα να φτάνουν για ένα sms.
Και να νιώθω τη σκέτη ευτυχία και την ευλογία του «προλάβαμε».
Υπάρχει κάποιος καλλιτέχνης ή καλλιτέχνες που θαυμάζετε πολύ;
Πάνω από όλους τους ζωγράφους θα έβαζα τον Πικάσο. Μα πρέπει να αναφέρω πως ο μόνος ζωγράφος που μου έχει δημιουργήσει συγκίνηση αντίστοιχη με αυτή μιας συγκινητικής μελωδίας, είναι ο Μονέ. Η ζωγραφική μπορεί να δημιουργήσει θαυμασμό, δέος, να σε προβληματίσει, να σε αλλάξει, να σε παιδεύσει και να σε εκπαιδεύσει, μα δύσκολα θα σε κάνει να δακρύσεις, όπως πολύ εύκολα από την άλλη μπορεί να κάνει ένα τραγούδι. Αυτό λοιπόν σε εμένα, μόνο ο Μονέ το έχει κάνει.
Από πεζογράφους θαυμάζω ιδιαίτερα τον Ζοζέ Σαραμάγκου, ο οποίος μπορεί να κάνει και την πιο εξωφρενική ιδέα να φαίνεται ό,τι πιο πραγματικό έχει συμβεί, με αγαπημένο μου βιβλίο το «Κατά Ιησούν Ευαγγέλιο», το οποίο κάλλιστα θα μπορούσε να είναι και πραγματικά πιο πραγματικό από τα ευαγγέλια των άλλων συγγραφέων που επέλεξε να χρησιμοποιήσει η εκκλησία σαν πραγματικά.
Δεν ξέρω, είπα θα μπορούσε, μα δεν ξέρω. Το «ξέρω» το αφήνω σε αυτούς που πιστεύουν πως ξέρουν.
Στη ζωή σας πρωταγωνιστούν τα ΠΡΕΠΕΙ ή τα ΘΕΛΩ;
Στη ζωή μου πρωταγωνιστεί η ζωή μου. Χωρίς πρέπει και θέλω.
Γιατί θέλω να ζήσω με τη ζωή μου. Και γιατί έτσι πρέπει. Δε γίνεται αλλιώς ζωή μου.
Κλείνοντας, αν θα έπρεπε να δώσετε μια συμβουλή σε έναν νέο καλλιτέχνη, που κάνει τώρα τα πρώτα του βήματα, ποια συμβουλή θα του δίνατε;
Να μη σταματήσει να κάνει βήματα. Θα σκοντάψει, θα φάει τα μούτρα του, μπορεί να σπάσει τα πόδια του. Πιο σίγουρα, θα σπάσει την καρδιά του.
Ας κάνει και τα μεγάλα βήματα που η υπεροψία των νιάτων προστάζει κι ας είναι τελικά αδέξιες δρασκελιές. Ίσως έτσι μάθει να πετάει κάποια στιγμή. Κι αν δε μπορέσει να πετάξει, ίσως μάθει να κάνει μικρά βήματα όμως που θα πατάν με δύναμη και θα ραγίζει η γη. Ίσως και ν’ απομείνει απλά να βηματίζει πέρα δώθε σε ένα άδειο δωμάτιο. Αλλά μη σταματήσει τα βήματά του.
Ας μείνει και καταγής όσο γουστάρει ή όσο δε γουστάρει σαν θα πέσει. Κι ας μη μπορέσει καν να σηκωθεί ποτέ ξανά. Μα ακόμα και ξαπλωμένος κατάχαμα, να κουνάει τα πόδια του στον αέρα. Κλωτσιές να δίνει. Όλοι έτσι πρέπει. Καλλιτέχνες και μη.
