Μάριος Ιορδάνου: «Το διαβατήριό μου είναι το έργο μου»

Ανήκει στη σπάνια κατηγορία καλλιτεχνών που τραβούν τον δικό τους μοναχικό δρόμο χωρίς να χρειάζονται τα δεκανίκια των δημοσίων σχέσεων καθώς στην περίπτωσή του, το έργο του μιλάει από μόνο του.

Συνέντευξη: Τάσος Μεργιάννης

Έχει μεταφέρει επί σκηνής Νίκο Καζαντζάκη, Διονύσιο Σολωμό και Γιάννη Ρίτσο. Μαζί με τη σύντροφο της ζωής του και καλλιτεχνική του συνοδοιπόρο Σοφία Καζαντζιάν, έχουν βραβευτεί από την Unesco για την ανάδειξη του ελληνικού πολιτισμού στο εξωτερικό. Με αφορμή τις δυο παραστάσεις που θα παρουσιάσουν στο Μέγαρο Δουκίσσης Πλακεντίας (το παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν «Μολυβένιος Στρατιώτης» στις 17 Ιουνίου και τη «Σονάτα του Σεληνόφωτος» του Γιάννη Ρίτσου στις 30 του μήνα), ο εξαίρετος ηθοποιός, σκηνοθέτης και σεναριογράφος Μάριος Ιορδάνου μιλάει έμπλεος ενθουσιασμού στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για τη νέα πρόκληση της καλλιτεχνικής του πορείας.

Θα ήθελα να μας συστήσεις τις δυο παραστάσεις που θα παρακολουθήσουμε στο Μέγαρο Δουκίσσης Πλακεντίας ξεκινώντας με τον «Μολυβένιο Στρατιώτη».

Ο «Μολυβένιος Στρατιώτης» είναι μια παράσταση για παιδιά και μεγάλους, που έχει ταξιδέψει σε πολλές πόλεις και έχει γνωρίσει ένθερμη υποδοχή. Φροντίζω να κάνω μια παιδική παράσταση κάθε χρόνο, γιατί θεωρώ ότι αυτός ο κόσμος πρέπει να αλλάξει από τα μικρά πλάσματα και το θέατρο είναι ο καλύτερος τρόπος διαπαιδαγώγησής τους. Πρόκειται για το αριστούργημα του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, το οποίο, στην παράστασή μας, που συνδυάζει όλες τις Τέχνες, έχουμε διανθίσει με πολλά μηνύματα. Τη διασκευή υπογράφει η γλωσσολόγος και φιλόλογος Σοφία Καζαντζιάν. Μετά την παράσταση στο Μέγαρο Δουκίσσης Πλακεντίας θα συνεχίσουμε με περιοδεία σε όλη την Ελλάδα.

Η «Σονάτα του Σεληνόφωτος (Venceremos)» πραγματοποίησε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Πανεπιστήμιο του Δουβλίνου, ένα από τα ιστορικότερα πανεπιστήμια του κόσμου, ενώ ανέβηκε και στο δημαρχείο Παρισίου. Ποια ήταν η ανταπόκριση;

Ήταν από τις πιο δυνατές στιγμές που έχω ζήσει σ’ αυτόν τον χώρο. Η Ιρλανδία, με τους απελευθερωτικούς αγώνες που έχει δώσει, φέρει ένα βάρος ως χώρα και ο Ρίτσος είναι ο ποιητής της Ελευθερίας του Λόγου και του Αγώνα. Ο Όσκαρ Ουάιλντ και ο Σάμιουλ Μπέκετ ήταν απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Δουβλίνου. Σ’ αυτόν τον χώρο , λοιπόν, ανεβάσαμε αυτήν την παράσταση για πρώτη φορά. Την παράσταση άνοιξαν φοιτητές Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου διαβάζοντας τη «Σονάτα» του Ρίτσου στα ιρλανδικά.

Όταν έκλεισε η αυλαία, έρχονταν Ιρλανδοί με δάκρυα στα μάτια και μας αγκάλιαζαν για το «δώρο» που τους κάναμε, να παίξουμε ένα ελληνικό έργο στη χώρα τους. Υπάρχουν άνθρωποι στο εξωτερικό που έχουν γαλουχηθεί με τον ελληνικό πολιτισμό. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, τα παιδιά από το Δημοτικό διδάσκονται Αρχαία Ελληνικά. Στην Ελλάδα η παράσταση έκανε πρεμιέρα στη Μονεμβασιά, γενέτειρα πόλη του Ρίτσου, σε μια ακόμη μαγική βραδιά.

Γιατί υπάρχει η λέξη «Venceremos» («Θα νικήσουμε» στα ισπανικά), στον τίτλο της παράστασης;

Πρόκειται για μια σύνθεση έργων μεγάλων ποιητών-αγωνιστών του 20ου αιώνα. Ο Ρίτσος συναντά τον Τσε Γκεβάρα, τον Πάμπλο Νερούδα, τον Ναζίμ Χικμέτ και τον μεγάλο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Άλλωστε, θα νικήσουμε ότι και να γίνει. Στη ζωή δεν υπάρχει ήττα, μόνο νίκη. Ακόμα και όταν χάνεις, γίνεσαι πιο δυνατός. Η ήττα είναι ένα σκαλοπάτι για την επόμενη νίκη. Δεν πρέπει να σε ενδιαφέρει αν θα χάσεις ή θα νικήσεις. Όλα είναι μέσα στο παιχνίδι. Το ταξίδι μετράει. Όταν φτάνουμε στην Ιθάκη μας, αυτό είναι που νοσταλγούμε.

Δεν είναι ρίσκο να ανεβάζεις ποίηση του Ρίτσου στο θέατρο σήμερα;

Είναι κάτι που ήθελα πάρα πολύ. Σκέφτηκα «ή θα το κάνεις ή θα πεθάνεις. Και επειδή έτσι κι αλλιώς θα πεθάνεις, τουλάχιστον κάντο»! Αυτό είναι το μότο της ζωής μου. Φυσικά, θέλει υπομονή και επιμονή για να αναδείξεις ένα τέτοιο έργο στην Ελλάδα της κρίσης. Οι συνθήκες ακόμα δεν είναι ώριμες αλλά θεωρώ ότι το παιχνίδι δεν έχει χαθεί. Ο καλλιτέχνης οφείλει σε μια τόσο δύσκολη εποχή να ορθώσει το ανάστημά του και να μιλήσει. Αλλά πρέπει να «διψάει» να το κάνει, να έχει πράγματα να πει… Κι εγώ, ανεβάζοντας Ρίτσο, έχω πάρα πολλά πράγματα να πω. Άλλωστε, τα σύμβολα της χώρας μας δεν είναι ούτε οι παραλίες της, ούτε μόνο τα μνημεία της. Είναι οι ποιητές της – και φυσικά ο Ρίτσος ανήκει στο Πάνθεον.

Έχεις επισκεφτεί αρκετές χώρες του εξωτερικού ανεβάζοντας παραστάσεις. Πώς το έχεις καταφέρει;

Με πολύ αγώνα. Είμαι κατά των δημοσίων σχέσεων. Το διαβατήριό μου είναι οι παραστάσεις μου και το έργο μου. Ο «Κρητικός» του Διονύσιου Σολωμού, το «Δε φοβάμαι. Δεν ελπίζω. Είμαι…» , του Καζαντζάκη και τώρα η «Σονάτα του Σεληνόφωτος»… Θεωρώ ότι η ποίηση δεν έχει σύνορα.

Με τη Σοφία Καζαντζιάν, είχατε την τιμή να βραβευτείτε από την Unesco για την ανάδειξη του ελληνικού πολιτισμού στο εξωτερικό. Τι σημαίνει για σένα αυτό το βραβείο;

Πολύ σημαντική τιμή. Η βράβευση πραγματοποιήθηκε στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών όταν ανεβάσαμε τον «Κρητικό» του Διονύσιου Σολωμού.

Τα θεατρικά στοιχήματα που βάζεις τοποθετούν υψηλά τον πήχη. Πόσο εύκολο είναι να πείσεις έναν παραγωγό να επενδύσει στο καλλιτεχνικό σου όραμα;

Οι παραγωγοί δεν θα επενδύσουν σε Σολωμό, Ρίτσο και Καζαντζάκη. Θέλουν εύκολα πράγματα. Επειδή , λοιπόν, είναι πολύ δύσκολο, αναλαμβάνω εγώ την παραγωγή των παραστάσεών μου. Ευτυχώς έχουν μεγάλη απήχηση και καταφέρνω και ζω απ’ αυτό. Υπάρχει κόσμος που διψάει για ποίηση.

Υπάρχει ελπίδα, στην Ελλάδα της κρίσης;

Και βέβαια. Αρκεί να καταλάβουμε ότι τα πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή δεν είναι πράγματα, αλλά η συναισθηματική μας καλλιέργεια. Είχαμε κολλήσει στην ύλη και στα πόσα φράγκα παραπάνω θα βγάλουμε.

Μπήκες ποτέ στον πειρασμό του υπερκαταναλωτισμού και της ύλης ;

Ποτέ δεν με ενδιέφεραν ούτε τα ντουβάρια, ούτε τα υφάσματα. Γυμνοί ερχόμαστε σ’ αυτόν τον κόσμο, γυμνοί φεύγουμε. Όλα τα άλλα είναι βαρίδια. Με ενδιαφέρει μόνο το εκάστοτε έργο που έχω να ανεβάσω. Αν καταφέρω έστω και έναν άνθρωπο να διαβάσει ένα στίχο του Ρίτσου ή του Νερούδα, θα είναι κέρδος.

Εκτός από το θέατρο, μεγάλη σου αγάπη είναι και η μουσική. Μάλιστα, πριν από κάποια χρόνια είχες κυκλοφορήσει και ένα τραγούδι με το group «Μικρές Νοθείες». Σκέφτεσαι να κάνεις κάτι ολοκληρωμένο κάποια στιγμή;

Το 2009 είχα συνθέσει 11 μουσικά κομμάτια για τις ανάγκες της παράστασης «Νίτσε» που ανέβηκε στο Μέγαρο Μουσικής. Κάποια στιγμή θέλω να ασχοληθώ και μ’ αυτό. Συνήθως γράφω πιανιστικά θέματα, ενώ η αγαπημένη μου μουσική είναι η ροκ και η κλασική. Δυο είδη που θεωρώ ότι παντρεύονται με τον καλύτερο τρόπο.

Ποια είναι τα μελλοντικά σου σχέδια;

Μέσα στο 2019 ετοιμάζω ένα ταξίδι στο εξωτερικό με τη «Σονάτα του Σεληνόφωτος». Είναι μια μεγάλη έκπληξη. Κάτι μοναδικό που δεν έχει ξαναγίνει και δεν θα ήθελα να αποκαλύψω ακόμα το πού.

Οι σπουδές στην Ιατρική  και το «άλλο του ολόκληρο»

Σπούδασες Ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Μάιντς στη Γερμανία. Γιατί δεν ακολούθησες το επάγγελμα;

Ξεκίνησα σπουδές στην Ιατρική, αλλά την άφησα μετά από λίγα χρόνια για να ασχοληθώ με το θέατρο. Ο άνθρωπος πρέπει να ακολουθεί την καρδιά του. Αυτή ξέρει τον δρόμο.

Η Σοφία Καζαντζιάν εκτός από άμεσος συνεργάτης σου, είναι και σύντροφος ζωής. Τι είναι αυτό που σε τράβηξε πάνω της;

Η Σοφία ως φιλόλογος είναι λάτρης της ποίησης και της φιλοσοφίας. Είναι επίσης ηθοποιός και χορογράφος, γράφει και διασκευάζει τα έργα μας. Είχαμε, λοιπόν, τα ίδια όνειρα, τα ίδια «θέλω». Είναι πολύ σημαντικό αυτό. Καλός είναι ο έρωτας, καλή είναι και η αγάπη, αλλά δεν φτάνουν. Το όνειρο σε ενώνει. Αυτό χαλυβδώνει τη θέλησή σου να συνεχίσεις παρά τις δυσκολίες. Χωρίς τη Σοφία τίποτα απ’ όσα σχεδιάζω δεν θα γινόταν πραγματικότητα. Η Σοφία είναι το «άλλο μου ολόκληρο»!

Μένεις στα Άνω Μελίσσια. Τι σου αρέσει στην περιοχή;

Μένω στα Άνω Μελίσσια μια ζωή. Μου αρέσει που είναι καθαρό το περιβάλλον, που ξυπνάω και βλέπω τα δέντρα. Δεν τα αλλάζω με τίποτα. Μου αρέσει πολύ το βουνό αλλά και η θάλασσα – γι’ αυτό συχνά πηγαίνω και στη Νέα Μάκρη.

Θα μπορούσες να μείνεις μόνιμα στο εξωτερικό;

Θεωρητικά θα μπορούσα να το κάνω. Η ποιότητα ζωής στο Βερολίνο, για παράδειγμα είναι πολύ υψηλή. Για έναν καλλιτέχνη είναι ο ιδανικός τόπος διαμονής. Τώρα πια, όμως, δεν θα άλλαζα την Ελλάδα. Εδώ είμαι ευτυχισμένος.

Θα σε δελέαζε σήμερα μια τηλεοπτική πρόταση;

Η τηλεόραση όπως είναι αυτήν τη στιγμή δεν με εκφράζει. Το μέσο είναι μαγικό, αλλά αυτά που προβάλλει είναι σκουπίδια. Θα έπαιζα μόνο σε κάτι που θα πίστευα πολύ και θα είχε ποιότητα. Δεν θα το έκανα για τα λεφτά. Ό,τι κάνω, το κάνω γιατί θέλω να αλλάξω τον κόσμο. Ή τουλάχιστον να βάλω το λιθαράκι μου, ώστε να γίνει.

«Ο Μολυβένιος Στρατιώτης»