Η Σοράγια είναι μια νέα 28 χρονών και ζει με την οικογένειά της στο Μπρούκλιν. Είναι Παλαιστίνιοι πρόσφυγες της εργατικής τάξης. Μια μέρα ανακαλύπτει ότι οι οικονομίες του παππού της έχουν παγώσει στον τραπεζικό του λογαριασμό στην Τζάφα, απ’ όπου εξορίστηκε το 1948.
Η Σοράγια αποφασίζει να επιστρέψει στην Παλαιστίνη και τελικά τα καταφέρνει, με κόστος όμως το όνειρο αυτό να την απομακρύνει όλο και περισσότερο από την πραγματικότητα. Εκεί γνωρίζει τον Εμάντ, ο οποίος, αντίθετα με την ίδια, έχει βάλει σκοπό να φύγει για πάντα από την Παλαιστίνη. Κάνοντας παρέα, θα ανακαλύψουν ότι ο αγώνας για ελευθερία είναι υποχρέωση, ακόμα κι όταν σε ωθεί στην παρανομία.
Αυτή είναι με λίγα λόγια η υπόθεση της ταινίας «Το αλάτι αυτής της θάλασσας», που ήταν και η επίσημη πρόταση της Παλαιστίνης για τα Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας του 2009. Μιας ταινίας που αυτή την εποχή γίνεται τραγικά επίκαιρη.
Την ταινία έχει γυρίσει η Παλαιστίνια σκηνοθέτις Aνμαρί Tζασίρ, η οποία εργάζεται σε ανεξάρτητες κινηματογραφικές παραγωγές απ’ το 1994 και έχει γράψει το σενάριο.
Η Ανμαρί Τζασίρ, που ζει στη Ραμάλα και αυτό το διάστημα εργάζεται για το σενάριο της νέας της ταινίας με τίτλο «Όταν σε είδα», έχει σκηνοθετήσει και έχει κάνει την παραγωγή αρκετών ταινιών μικρού μήκους. Παράλληλα, έχει διδάξει στo Πανεπιστήμιο Κολούμπια και στα πανεπιστήμια της Βηθλεέμ και της Μπιρζέιτ. Δουλεύει ως μοντέζ και διευθύντρια φωτογραφίας.
«Το αλάτι αυτής της θάλασσας», που είναι η πρώτη της μεγάλου μήκους ταινία, προβλήθηκε στο τμήμα «Ένα Κάποιο Βλέμμα» του Φεστιβάλ των Κανών 2008 και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης στο τμήμα «Διάσπαση και Ενότητα: Ο Κινηματογράφος στη Μέση Ανατολή».
Με όλα αυτά τα credits (όπως λέμε τα «διαπιστευτήρια» στη κινηματογραφική γλώσσα), της Ανμαρί Τζασίρ, μια συζήτηση που είχε με το δημοσιογράφο Άλαν Γκρες της Le Monde Diplomatique, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ειδικά σήμερα που το Παλαιστινιακό βρίσκεται στην επικαιρότητα.
Η πρώτη μου ερώτηση αφορά στις συνθήκες των γυρισμάτων που έλαβαν χώρα στην Παλαιστίνη. Στην ταινία βλέπουμε το τείχος, συρματοπλέγματα… Πώς μπορέσατε να δουλέψετε;
Ήταν εξαιρετικά δύσκολο. Εκτός από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει κάθε παραγωγή ανά τον κόσμο, αντιμετωπίζαμε επιπρόσθετα και προβλήματα διοικητικής μέριμνας. Η ταινία ανήκει στην κατηγορία ταινιών που ονομάζουμε «road movie» και διαδραματίζεται στη Δυτική Όχθη, αλλά και στην ιστορική Παλαιστίνη (Ισραήλ) και είναι πραγματικά δύσκολο να ταξιδεύει κανείς σε αυτές τις περιοχές. Το συνεργείο αποτελούνταν από Ευρωπαίους και Παλαιστίνιους. Ο Σαλέχ Μπακρί, ο ηθοποιός που υποδυόταν τον κεντρικό ήρωα, δεν είχε άδεια εισόδου στη Ραμάλα, λόγω ισραηλινής υπηκοότητας, ενώ το συνεργείο της Δυτικής Όχθης δεν επιτρεπόταν να φύγει από τη Ραμάλα. Σαν αποτέλεσμα, ο Σαλέχ Μπακρί έπρεπε να βρει έναν τρόπο να γλιστράει ως τη Ραμάλα και όταν ερχόταν ο Ισραηλινός στρατός να κάνει τον έλεγχο, εκείνος έπρεπε να κρύβεται.
Οι δύο κεντρικοί χαρακτήρες μοιάζουν να μην έχουν πολλά κοινά στοιχεία. Ο ένας γεννήθηκε στην Παλαιστίνη και δεν έφυγε ποτέ, η άλλη μεγάλωσε στο Μπρούκλιν. Ο ένας ονειρεύεται να αφήσει την Παλαιστίνη και η άλλη να εγκατασταθεί εκεί…
Η Σοράγια και ο Εμάντ μεγάλωσαν σε εντελώς διαφορετικά περιβάλλοντα, κοινωνικά πλαίσια… Η Σοράγια, σαν Παλαιστίνια πρόσφυγας σε όλη της τη ζωή ονειρευόταν την Παλαιστίνη. Κι εκείνος που γνώρισε την κατοχή και την αλήθεια της Παλαιστίνης όλη του τη ζωή ονειρεύεται να φύγει… Συναντιούνται γιατί στην Παλαιστίνη ζουν και οι δύο στο περιθώριο. Είναι και οι δύο πρόσφυγες, ο ένας στο εσωτερικό και η άλλη στο εξωτερικό.
Κατά τη διάρκεια των δέκα πρώτων λεπτών του έργου, βλέπουμε τη Σοράγια να φτάνει στην Παλαιστίνη με ένα αμερικανικό διαβατήριο και στον τελωνειακό έλεγχο υπόκειται σε ένα είδος βίας, το οποίο το νιώθουμε πολύ έντονα… Εκεί ίσως έχει κάτι κοινό με τον Εμάντ…
Στο αεροδρόμιο, περιμένει πως θα την αντιμετωπίσουν όπως οποιονδήποτε άλλον άνθρωπο, αλλά μόλις οι παλαιστινιακές της ρίζες αποκαλύπτονται, βρίσκεται σε μία διαφορετική κατάσταση από τους υπόλοιπους. Όπως πολλοί Παλαιστίνιοι, έτσι κι εγώ ανακάλυψα στα σύνορα ότι ήμουν Παλαιστίνια.
Στη δεκαετία του ’90, υπήρξε μία περίοδος ελπίδας όσον αφορά στην Παλαιστινιακή Αρχή… Αυτές τις μέρες, διανύετε μία μάλλον πιο σκοτεινή περίοδο.
Αυτό είναι αλήθεια, η Σοράγια έχει ακόμη ελπίδα όταν φτάνει στη Ραμάλα, όταν βλέπει τον αστυνομικό, την παλαιστινιακή σημαία στην πλατεία… Γιατί είναι η πρώτη φορά που βρίσκεται στη Ραμάλα. Θυμάμαι στη δεκαετία του ’90 η πρώτη φορά που είδα έναν άντρα να περπατά στο δρόμο με τον γιο του που κρατούσε μία παλαιστινιακή σημαία… Ήταν τόσο όμορφη η θέα, γιατί η σημαία ήταν εντελώς απαγορευμένη μέχρι τότε. Σήμερα, όλο αυτό έχει εξαφανιστεί.
