Γράφει η Ελένη Κονιαρέλλη – Σιακή
Στο άνοιγµα της πόρτας µε αγκάλιασε µια ζεστή µυρωµένη ανάσα. Μπροστά µου στεκόταν ένας όµορφος νέος άντρας που είχε τα χέρια του πίσω, σαν να έκρυβε κάτι. Η ερώτησή µου ήταν έκπληξη και απορία µαζί:
– Εσύ ποιος είσαι; του είπα, ενώ τα µάτια µου τον περιεργάζονταν βιαστικά από την κορυφή µέχρι τα νύχια. Χαµογέλασε µ’ ένα φτερούγισµα απογοήτευσης να ταξιδεύει στο ζωηρό πρόσωπό του, και µε µια αργή κίνηση έφερε µπροστά τα δυο του χέρια που τα κρατούσε τόση ώρα πλεγµένα πίσω του. Τότε είδα ότι κρατούσε προσεκτικά ένα λουλουδένιο στεφάνι, φτιαγµένο από φρέσκα κόκκινα τριαντάφυλλα πλεγµένα µε λευκά φούλια και µικρά µυρωδάτα πράσινα φύλλα. Έκανε δειλά 2-3 βήµατα µέσα στο σπίτι και έθεσε το στεφάνι επάνω στο τραπέζι χαµογελώντας και µονολογώντας σιγά-σιγά:
– Καλό µήνα! Πρώτη ηµέρα του Μαΐου σήµερα…Πρωτοµαγιά! Εγώ είµαι ο Μάιος και σου έφερα ένα στεφάνι.
Ενθουσιάστηκα µ’ αυτή την ξαφνική επίσκεψη στο σπίτι µου. Βλέπεις ζούµε καθηµερινά µε τέτοια ένταση και ταχύτητα που συχνά ξεχνούµε να ρίξουµε και µια µατιά στο ηµερολόγιο που πάντα µας καλεί για να µας ενηµερώσει, αλλά εµείς δεν του ρίχνουµε ούτε µια µατιά, λες και έχουµε µαλώσει µαζί του.
Μετά από λίγα λεπτά αµηχανίας αλλά και χαράς,ο τρυφερός Μάιος καθόταν απέναντί µου και µου µιλούσε εγκάρδια λες και ήµασταν χρόνια φίλοι.
– Ξέρεις, ήρθα εδώ εγώ, για να σου µιλήσω για µένα, γιατί πού να βρεθεί ο χρόνος για να διαβάσεις στα βιβλία περισσότερα πράγµατα για τον Μάιο; Εγώ θα σου πω πολλά µε λίγα λόγια,και έτσι δε θα τα ξεχάσεις. Λοιπόν, άκουσε:
«Το όνοµά µου είναι Μάιος ή Μάης, και είµαι ο πέµπτος µήνας του χρόνου. Ανήκω στην εποχή της Άνοιξης του Βορείου Ηµισφαιρίου και του Φθινοπώρου στο Νότιο Ηµισφαίριο, και κατά το Γρηγοριανό και Ιουλιανό Ηµερολόγιο έχω 31 ηµέρες. Η ονοµασία µου, κατά τον Πλούταρχο, προήλθε από το όνοµα της Νύµφης Μαίας, που ήταν η οµορφότερη από τις Πλειάδες, τις 7 κόρες του Άτλαντα (Ατλαντίδες) και της Πλειόνης.
Θα σου πω ακόµα ότι στην Αρχαία Ρώµη, τελούνταν στον δικό µου µήνα γιορτές προς τιµήν της πηγαίας Νύµφης Ηγερίας, και από την πρώτη και δεύτερη ηµέρα γιορτάζονταν τα Φλοράλια προς τιµήν της θεάς της βλάστησης της Χλωρίδας».
Σταµάτησε για λίγο, ανάσανε βαθιά και συνέχισε: «Όµως έχω µια πικρία γιατί οι Ρωµαίοι στην Τέχνη µε παρίσταναν µε τη µορφή µεσήλικα άντρα που φορούσε πλατύ χιτώνα µε µεγάλες περιχειρίδες (σαν το σηµερινό ράσο), και είχε στο κεφάλι του ένα κάνιστρο γεµάτο λουλούδια και στα πόδια του είχε ένα παγώνι µε ανοιγµένα τα φτερά του. Η χώρα µας όµως µε απεικονίζει µ’ έναν νέο όµορφο άντρα, που έχει στο κεφάλι του ένα καλάθι γεµάτο πολύχρωµα λουλούδια.
Επίσης ας µη ξεχνούµε ότι το όνοµά µου Μάιος, συνδέεται στενά µε την πορεία της Βασιλεύουσας, της πόλης του Μεγάλου Κωνσταντίνου, που γιορτάζει στις 21 Μαΐου. Βέβαια δε σβήνει από το µυαλό µας και η θλιβερή ηµεροµηνία στις 29 Μαΐου 1453 που έγινε η Άλωση της Πόλης. Ας µη µας διαφεύγει όµως και µια γνωστή ηµεροµηνία που είναι η 17 Μαΐου του 1821 που κηρύχτηκε η Επανάσταση στη Μακεδονία από τον Εµµ. Παππά, «Αρχηγό και Υπερασπιστή της Μακεδονίας».
Στη Λαογραφία µας µε χαρακτηρίζουν «ως τον µήνα της χαράς, του τραγουδιού και της βλάστησης µε πολλές δοξασίες και έθιµα, διαχρονικό χαρακτήρα, όπως είναι το έθιµο µε το πρωτοµαγιάτικο στεφάνι που στολίζει την πόρτα των σπιτιών µέχρι 24 Ιουνίου που καίγεται στις φωτιές του Άι-Γιάννη. Βέβαια, µε στεναχωρούν πολύ και οι κακόγλωσσοι άνθρωποι που µε θεωρούν «µαγεµένο µήνα» και γι’ αυτό αποφεύγουν να κάνουν σε µένα τους γάµους τους ή να ξεκινήσουν σοβαρές εργασίες στη διάρκειά µου.
Από άσχηµες δε παροιµίες ακούω ένα σωρό, όπως: «Στον καταραµένο τόπο, τον µήνα Μάη βρέχει», «Του καλού γεµιστή (ναύτη) η γυναίκα, τον Μάη µήνα χήρεψε». «Ο γάµος ο Μαγιάτικος, πολλά κακά αποδίδει». «Ο Μάης φτιάχνει τα σπαρτά, κι ο Μάης τα χαλάει». «Στο κακορίζικο χωριό, τον Μάη ρίχνει το νερό». «Σαν έπρεπε δεν έβρεχε, τον Μάη εχαµοβρόντα» και άλλα ακόµα πολλά κακά λόγια ακούω συχνά, και στεναχωριέµαι.
Είπα τόσα, αλλά τώρα θα σου πω το σπουδαιότερο, και αυτό είναι η Εργατική Πρωτοµαγιά! Ξέρεις για τη γιορτή αυτή νιώθω πολύ περήφανος. Η πρώτη Μαΐου έχει χαρακτηριστεί, σχεδόν παγκόσµια, ηµέρα αργίας (αν και ξέρουµε ότι δεν είναι αργία, είναι απεργία). Πολλοί κλάδοι των εργαζοµένων αυτή την ηµέρα διατυπώνουν τις διεκδικήσεις τους, και είναι συνδεδεµένη µε το Εργατικό Κίνηµα, όταν το 1886 έγιναν στο Σικάγο µεγάλες διαδηλώσεις µε βασικό αίτηµα τα τρία οχτάρια, δηλαδή, 8 ώρες εργασίας, 8 ώρες ψυχαγωγίας, και 8 ώρες ύπνος. Στη χώρα µας τα πρώτα εργατικά κινήµατα έγιναν ταυτόχρονα µε την ανάπτυξη της καπνοκαλλιέργειας τον 19ο αιώνα. Η πρώτη απεργία έγινε στον Ελλαδικό χώρο την
Πρωτοµαγιά του 1888 -που βρισκόταν τότε κάτω από Οθωµανική ∆ιοίκηση- από τους καπνεργάτες της ∆ράµας, που είχαν κύριο αίτηµα τις 10 ώρες εργασίας, καθώς οι εργάτες εκείνη την εποχή εργάζονταν 12 έως και 13 ώρες την ηµέρα.
Αργότερα, στις απεργίες και τις διαδηλώσεις των καπνεργατών και άλλων εργατών έγιναν σκληρές συγκρούσεις και το 1936 στη Θεσσαλονίκη έπεσε νεκρός από τις σφαίρες των αστυνοµικών ο Τάσος Τούσης.
Την επόµενη ηµέρα οι εφηµερίδες δηµοσίευσαν µια πολύ χαρακτηριστική και θλιβερή φωτογραφία που έδειχνε τη µάνα του Τάσου Τούση να οδύρεται επάνω από τη σορό του σκοτωµένου παιδιού της. Η φωτογραφία αυτή έδωσε την έµπνευση στον ποιητή µας Γιάννη Ρίτσο να γράψει τον «Επιτάφιο»: «Μέρα Μαγιού µου µίσεψες / µέρα Μαγιού σε χάνω…»
Φανερά κουρασµένος ο Μάης καθόταν απέναντί µου και έλεγε… έλεγε. Τον διέκοψα ευγενικά και του πρότεινα να µου πει και άλλα ενδιαφέροντα και χαρούµενα πράγµατα, που γνωρίζουµε ότι µας φέρνει. Ένα αχνό χαµόγελο περηφάνιας και ενθουσιασµού γράφτηκε στο πρόσωπό του και άρχισε πάλι να µιλά:
– Θα σας πω και άλλη µια άποψη που βρίσκουµε στη Λαογραφία µας. Λέγεται ότι ήµουν αφιερωµένος στη θεά της Γεωργίας τη ∆ήµητρα και στην κόρη της την Περσεφόνη, που τον δικό µου µήνα βγαίνει από τον Άδη και έρχεται στη γη. Ακόµα υπάρχει η λαϊκή αντίληψη ότι σε µένα τον Μάιο,συνυπάρχουν οι ιδιότητες του καλού και του κακού, της αναγέννησης και του θανάτου, που συγκεντρώνονται την πρώτη µου ηµέρα, την Πρωτοµαγιά. Ο εορτασµός της Πρωτοµαγιάς σηµατοδοτεί την τελική νίκη του καλοκαιριού απέναντι στο χειµώνα, την κυριαρχία της ζωής στο θάνατο και έχει ρίζες που τις βρίσκουµε σε προχριστιανικές αγροτικές λατρευτικές τελετές για τη γονιµότητα των αγρών αλλά και των ζώων και των ανθρώπων.
Σηκώθηκε γελαστός και κατευθύνθηκε στην πόρτα µουρµουρίζοντας:
– Τώρα θα επισκεφτώ και άλλα σπίτια για να τους δώσω τη χαρά και την ευλογία που φέρνω. Όµως,θα σε αποχαιρετήσω µε ένα από τα αµέτρητα τραγούδια που έχουν γραφτεί για ‘µένα:
Μάη µου…
Μάη µου, Μάη µου,
Γι’ αυτή την πόλη που κλαίει
Μόνο η αγάπη
Μόνο η αγάπη δεν φταίει…
(Στίχοι Φίλιππος Νικολάου)
Σηκώθηκα από τη θέση µου κρύβοντας βαθιά στην ψυχή τη χαρά που µου έδωσε ο πιο ερωτικός µήνας του χρόνου. Όµως,όταν άπλωσα το χέρι για να πιάσω το όµορφο στεφάνι που µου είχε φέρει ο Μάης, κατάλαβα ότι δεν υπήρχε τίποτα… εκτός από τον δροσερό αέρα.
Τώρα ήταν η ώρα να φτιάξω εγώ το µαγιάτικο στεφάνι µε κόκκινα τριαντάφυλλα, µε λευκά φούλια, µε χαρά και µε την καλή διάθεση που µου έφερε ο Μάης!
