Η ταινία, που ανέτρεψε τα καθιερωμένα γύρω από τον τρόπο που αντιμετωπιζόταν το Θείο δράμα, ήλθε το 1964 και ήταν του Πιέρ Πάολο Παζολίνι, ο οποίος γύρισε το «Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον» με ερασιτέχνες ηθοποιούς και σε φυσικά ντεκόρ του ιταλικού νότου με τσουβάλια αντί για κουστούμια ηθοποιών. Η ταινία κέρδισε το Μεγάλο Καθολικό Βραβείο στην Ιταλία και μόνον οι δεξιές εφημερίδες έμειναν να γράφουν ότι «ο διάβολος έγινε Πάπας».
❍ ❍ ❍
Ένα χρόνο αργότερα, το 1965, ένας ακόμα μεγάλος σκηνοθέτης του Χόλιγουντ, ο Τζορτζ Στίβενς αποφασίζει να γυρίσει και αυτός μία μεγαλειώδη ταινία για τον Χριστό. Τίτλος «Η μεγαλύτερη ιστορία του κόσμου». Μάλλον επηρεασμένος από τον Παζολίνι και τον «πολύ ανθρώπινο Χριστό» του ο Στίβενς διαλέγει για το ρόλο του Ιησού μια μεγάλη τραγική φυσιογνωμία του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Τον σουηδό Μαξ Φον Σίντοφ, εκλεκτό πρωταγωνιστή των ταινιών του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν. Παρά την συγκλονιστικά ανθρώπινη ερμηνεία του Σίντοφ και την εκπληκτική φωτογραφία της ταινίας, η ταινία έπιασε πάτο στα ταμεία.
Η αμφισβήτηση όμως του γλυκερού ύφους που ξεκίνησε με τον Παζολίνι και συνεχίστηκε με τον Στίβενς δεν σταμάτησε αφού μέσα στη δεκαετία του 1970, είχαμε το πρώτο μιούζικαλ με θέμα τις τελευταίες ημέρες πριν τη Σταύρωση του Ιησού.
❍ ❍ ❍
Το 1973 ο Νόρμαν Τζούισον, σε φυσικό περιβάλλον γυρίζει το θεατρικό μιούζικαλ του Τιμ Ράις και του Αντριου Λόιντ Γουέμπερ «Ιησούς Χριστός Υπέρλαμπρο Άστρο». Πολύχρωμη ταινία, στην οποία βιώνουμε το Θείο δράμα μέσα από τις προσωπικές σχέσεις των μελών ενός θιάσου, που ταξιδεύει στην έρημο Σινά για να αναπαραστήσει το Δράμα του Ιησού. Πρωτότυπη ταινία, που τράβηξε πολύ τη νεολαία της εποχής («τα παιδιά των λουλουδιών»), τόσο με τη μουσική, όσο και με τις ερμηνείες των ηθοποιών του Μπρόντγουεϊ.
❍ ❍ ❍
Το 1976 έχουμε άλλη μια ανατρεπτική ταινία, με αρκετούς γνωστούς ηθοποιούς, όπως ο Χάρι Άντριους (στο ρόλο του Ιωάννη Βαπτιστή), ο Χιού Γκρίφιθ (ως Καϊάφας) και ο Ντόναλντ Πλίζανς (ως Πόντιος Πιλάτος). Η ταινία είναι η «Η Εβδομάς των Παθών» σε σκηνοθεσία Μάικλ Κάμπους. Σύμφωνα με την υπόθεση, μια ομάδα ανθρώπων που αποκαλούν τους εαυτούς τους Ζηλωτές, σκηνοθετούν την Σταύρωση του Χριστού, αφού προηγουμένως του έχουν δώσει κάποιο φάρμακο για να φαίνεται νεκρός. Στη συνέχεια ανοίγουν τον τάφο του και διαδίδουν ότι αναστήθηκε, ώστε να δημιουργήσουν μια νέα πίστη στους απελπισμένους της εποχής εκείνης.
❍ ❍ ❍
Το 1977, ο Φράνκο Τζεφιρέλι γυρίζει άλλη μια επική ταινία, που αργότερα μαζί με σκηνές που δεν είχαν χρησιμοποιηθεί στη ταινία προβλήθηκε και στην τηλεόραση, με τίτλο «Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ» και με πρωταγωνιστή άλλον έναν γοητευτικό ηθοποιό στο ρόλο του Ιησού, τον Ρόμπερτ Πάουελ και τους Πίτερ Ουστίνοφ, Πίτερ Ο’ Τουλ, Ολίβια Χάσεϊ και άλλους. Ενώ το 1979 γυρίζεται ακόμα μια ταινία με τίτλο «Ιησούς» του Πίτερ Σάικς που δεν έγινε γνωστή στη χώρα μας.
❍ ❍ ❍
Έτσι φτάνουμε στο 1988, οπότε ο Μάρτιν Σκορτσέζε γυρίζει τον «Τελευταίο πειρασμό» βασισμένο στο βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη. Στο ρόλο του Ιησού ο Γουίλιαμ Ντεφόε και του Ιούδα ο γνωστός μας Χάρβεϊ Καϊτέλ.
Λίγο αργότερα, το 1989, ο σκηνοθέτης Ντενίζ Αρκάντ γυρίζει την παραβολή «Ιησούς του Μόντρεαλ», με πρωταγωνιστή τον Λοθέρ Μπλιτό βασισμένη, μάλλον, στο άλλο βιβλίο του Καζαντζάκη «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» και είναι remake της ταινίας του Ζιλ Ντασέν, στην οποία έπαιζε και η Μελίνα Μερκούρη. Στη ταινία αυτή του Αρκάντ, τα μέλη της κοινωνίας του Μόντρεαλ, πρόκειται να αναπαραστήσουν τα Πάθη του Χριστού σύμφωνα με το έθιμο και κατά τη διάρκεια της αναπαράστασης ζούμε το Θείο Δράμα μέσα από τις σχέσεις τους.
❍ ❍ ❍
Δεν θα μπορούσαμε να τελειώσουμε αυτό το αφιέρωμα, εάν δεν αναφερόμαστε και στα κατά Μελ Γκίμπσον «Πάθη του Χριστού» που γυρίστηκαν το 2004. Ταινία, για την οποία εύλογα τέθηκε το ερώτημα από αρκετούς: Ταινία για τα Πάθη του Χριστού, ή η Καινή Διαθήκη ως ταινία τρόμου; Ανεξάρτητα από το ερώτημα, η ταινία αυτή όπως και η ταινία «Τελευταίος Πειρασμός» του Σκορτσέζε αντιμετωπίζουν το θέμα με «ανατρεπτική» ματιά. Ανατρεπτική από την άποψη ότι η ιστορία των «12 τελευταίων ωρών του Χριστού» (όπως αναφερόταν στα διαφημιστικά της ταινίας) δεν αποδίδεται με την «θρησκευτικότητα», που είχαμε συνηθίσει, αλλά με ένα ρεπορταζιακό ρεαλισμό και παρακολουθεί την πορεία του Χριστού προς τον Σταυρό σα ντοκιμαντέρ, το οποίο δεν αφήνει περιθώρια στον θεατή, αλλά τον κάνει μέτοχο των διαδραματιζόμενων. Πρωτοτυπία της ταινίας είναι, επίσης, ότι οι ηθοποιοί μιλούν αραμαϊκά και λατινικά.Ο Μελ Γκίμπσον (σεναριογράφος και σκηνοθέτης) πάντως, έχει δηλώσει γι’ αυτή την ταινία, ότι ήθελε να κάνει τον θεατή να υποφέρει μαζί με τον Χριστό, έτσι ώστε να καταλάβει το μέγεθος της θυσίας Του. Έτσι κατάληξε στο να γυρίσει μια ωμή ταινία με τάσεις σαδιστικές, αφού όλη η σκηνοθετική δουλειά τείνει στο να βασανίσει τον θεατή. Χρειάζεται δύναμη, πέρα από την πίστη, για να παρακολουθήσεις αυτή την ταινία.
ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΟΛΥΔΩΡΟΣ
(Πηγή: Το λεξικό ταινιών του συνεργάτη μας Άγγελου Πολύδωρου
με τίτλο «Χλαμύδα» – Εκδ. ΑΜΑΡΥΣΙΑ)
