Τελευταία είδε το φως της δηµοσιότητας ένα σηµαντικό καλαίσθητο βιβλίο µε τίτλο «Κείµενα εφηµερίδων Κωνσταντινουπόλεως για τον ελληνισµό του Πόντου (1843-1903)» από τον επιµελή βιβλιόφιλο εκδοτικό οίκο Αφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2012, σ. 239 του φιλόλογου – ιστορικού και λυκειάρχη κ. Χρήστου Γ. Ανδρεάδη.
Πολύγραφος και σηµαντικής πλέον αξίας ιστορικός ερευνητής, διακεκριµένος στα ελληνικά γράµµατα όχι µόνον στον πεζό λόγο αλλά και τον έµµετρο, ο συγγραφέας µε εύψυχη αρετή και σπάνια τόλµη περί την έρευνα παλαιών κειµένων αναδιφά τις ιστορικές ειδήσεις, όπως καταγράφτηκαν στις εφηµερίδες της εποχής για τις λησµονηµένες αλλά ζωντανές ακόµη στη συνείδηση του ελληνικού λαού περιοχές, σ’ αυτές, που άνθησε και µεγαλούργησε κάποτε το αθάνατο πνεύµα του.
Συλλέκτης ιστορικών ειδήσεων –ερανιστής– υποβλήθηκε σε ορατές αντιξοότητες ο κ. Ανδρεάδης κινούµενος στις βιβλιοθήκες µας –βιβλιοστάσια– από αγάπη και ενθουσιασµό για την ιστορία του Πόντου µε την οποία ασχολείται ηβόθεν βραβευθείς και από την Ακαδηµία Αθηνών. Έψαξε, διάβασε, κατέγραψε µε ενδιαφέρον και παρουσίασε αυτό το έργο της ζωής του. Αναζήτησε σπάνιες εφηµερίδες, ανερεύνησε έγγραφα, εξέτασε, επέλεξε περιπτώσεις ενδιαφερόντων ιστορικών κειµένων, που πρώτος εκείνος από τους σύγχρονούς µας ιστορικούς µελέτησε και προχώρησε στη δηµοσίευσή τους και έπειτα από µεγάλη κοπιώδη προσπάθεια, εξαιτίας των συνθηκών της ύπαρξης των εφηµερίδων στα βιβλιοστάσιά τους. Δε γράφω βιβλιοθήκες και ο νοών νοείτω.
Το βιβλίο αυτό περιλαµβάνει: 1ο) Πρόλογο. Αναφέρεται ο συγγραφέας στις προϋποθέσεις και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες δηµιουργήθηκε αυτό το βιβλίο. 2ο) Εφηµερίδες, που ερεύνησε σχετικές µε τον Πόντο, παραθέτοντας τα σχετικά λήµµατα και είναι αυτές όσες (ελληνικές 41 τον αριθµό εφηµερίδες Κωνσταντινουπόλεως – η καταγραφή και µόνο των τίτλων τους θα απαιτούσε πολύ χώρο) δηµοσίευαν ειδήσεις για τον Πόντο από το 1843-1912. Άραγε χάθηκαν οι εφηµερίδες που εκδίδονταν στις µεγάλες πόλεις του Πόντου, Τραπεζούντα, Κερασούντα, Σινώπη κά. γιατί δε βρέθηκαν;
Αποδελτιώνουµε µερικές ειδήσεις, όπως δηµοσιεύθηκαν στο βιβλίο: από τις εφηµερίδες:
1ο «Τηλέγραφος του Βοσπόρου» στις 12-4-1852. «Ανταπόκριση από την Τρίπολη του Πόντου αναφέρεται σε ληστεία, που έγινε εναντίον Τριπολιτών µε αποτέλεσµα ευνοϊκό, αφού κατόρθωσαν να αναχαιτίσουν τους κακούργους» (σ. 19). Είχαµε Τρίπολη και στον Πόντο! Το µαρτυρεί ο αρχαίος γεωγράφος Παυσανίας (β’ αιών µ.Χ.) κ.ά.
2ο «Θράκη» (Κωνσταντινουπόλεως) στις 12-6-1877. «Δυσάρεστη κατάσταση στην Τραπεζούντα λόγω εχθροπραξιών µεταξύ Ρώσων και Τούρκων, µε αποτέλεσµα οι κάτοικοι κατηφείς να παρακολουθούν τα γεγονότα, ενώ η ληστεία ευδοκιµεί στην επαρχία εναντίον των Ελλήνων, όπως έγινε στα Πλάτανα, όπου λήστεψαν έναν Έλληνα τον οποίον και κρέµασαν, ενώ στην Αµισό λήστεψαν διάφορα εργαστήρια και επέβαλαν βαριά φορολογία (σ. 62)».
3ο «Ανατολικός Αστήρ»: 29-12-1878. «Φρικτά και αποτρόπαια είναι τα εγκλήµατα των Κιρκασίων, οι οποίοι κατέλυσαν τελείως το κράτος, όρµησαν στην κωµόπολη Σερνίτς την ώρα του εκκλησιασµού στον Ιερό Ναό του Αγίου Θεοδώρου, κακοποίησαν τον ιερέα, λεηλάτησαν την εκκλησία, κατατυράννησαν πολλούς κατοίκους χριστιανούς και ανενόχλητοι διέφυγαν, αφήνοντάς τους ελεύθερους µετά την καταβολή υπέρογκου χρηµατικού ποσού. Τη δραµατική κατάσταση παρουσίασε στο Οικουµενικό Πατριαρχείο ο Μητροπολίτης Σωφρόνιος αλλά τίποτε σχεδόν δεν επιτεύχθηκε από τις τουρκικές αρχές, που αδρανούν (σ. 118). Αναλογίζεται κανείς ποια ήταν η κατάσταση που ζούσαν οι κάτοικοι και ποιοι επέτυχαν την καταστροφή τους».
4ο Από την ίδια εφηµερίδα στις 26-01-1879. Στις 3 Ιανουαρίου στην Οινόη τα ελληνικά σχολεία της πόλεως παρουσίασαν επιτυχώς στο κοινό την “Ανδροµάχη” του Ευριπίδη, µια θεατρική παράσταση που διήρκεσεν επί πέντε όλας ώρας, εξ ης αρκετή προέκυψεν ωφέλεια εις τα εκπαιδευτήρια της ηµετέρας ορθοδόξου ελληνικής κοινότητος (σ. 118) κλπ. κλπ.»
Είναι ένα βιβλίο που κρύβει αληθινό ιστορικό θησαυρό, ένα πολύτιµο διαµάντι για τον ελληνισµό του Πόντου, εκεί όπου σηµειώθηκε και αναφάνηκε λαµπρή εξέλιξη στο θεσπέσιο άστρο του, που τόσο καταπολεµήθηκε από τους κατακτητές του. Κάθε βιβλίο χαράζει το δικό του δρόµο και ο δρόµος αυτός πρέπει να είναι αληθινός, να διδάσκει και να ποδηγετεί. Αυτό εξαίσια πράττει και το ανά χείρας βιβλίο. Αφού το ανοίγεις µε περιέργεια αµέριστη, το µελετάς µε ενδιαφέρον και το κλείνεις µε βαρυθυµία σφοδρού πόθου για τον ελληνισµό του Πόντου, που χάθηκε; λησµονηµένος µε το ερώτηµα γιατί; Ένα βιβλίο πυξίδα για τους µελετητές του Πόντου και όσους ενδιαφέρονται για την εσχατιά αυτής της πατρίδας µας.
Δημήτρης Μασούρης
