Η θεατρική ΡΟΔΑ …«γυρίζει» και προκαλεί «τρικυμία»

Η «ΡΟΔΑ», μια θεατρική ομάδα από το Μαρούσι που λειτουργεί αδιάλειπτα εδώ και 28 χρόνια και έχει γίνει θέμα ακόμα και στο έγκριτο αμερικάνικο CNN ανεβάζει την «Τρικυμία», το τελευταίο έργο του Σαίξπηρ, για δυο και μοναδικές παραστάσεις στην Αθήνα.

Συνέντευξη – Επιμέλεια: Τάσος Μεργιάννης

Η θεατρική ομάδα ΡΟΔΑ παρουσιάζει φέτος ξανά, μετά από 20 χρόνια, την «Τρικυμία» του Σαίξπηρ σε σκηνοθεσία Μαρίας Περετζή (θέατρο «Βράχων», Βύρωνα – 1η Σεπτεμβρίου, θέατρο «Δημήτρης Κιντής», Ηλιούπολη – 20 Σεπτεμβρίου). Πρόκειται για μια νέα προσέγγιση στο τελευταίο θεατρικό έργο του μεγάλου συγγραφέα, σε μετάφραση του Δημήτρη Περετζή. Τα μέλη της ομάδας ΡΟΔΑ ζωντανεύουν τους χαρακτήρες μέσα από ιδιαίτερη, μακρόχρονη προετοιμασία και δημιουργούν μόνοι τους κάθε μέρος της παραγωγής. Στην «Τρικυμία» θα ακουστούν ζωντανά φλάουτο, πιάνο και κρουστά από τους Τάκη Πατερέλη, Πία Πιερράκου και Γιώργο Ντούνη.

Η Ομάδα ΡΟΔΑ, με ιδρύτρια τη Μαρία Περετζή, δημιουργεί εδώ και 28 χρόνια. Οι θεατρικές και μουσικές παραγωγές της έχουν τύχει ευνοϊκών κριτικών από ευρύ φάσμα του ελληνικού Τύπου ενώ πρόσφατα υπήρξε εκτεταμένο αφιέρωμα στο έργο της από το περιοδικό «Τόπος Θεάτρου». Το βλέμμα και ο τρόπος δουλειάς της έχουν γίνει κινηματογραφικό θέμα (Ντοκιμαντέρ «Στο κέντρο του κύκλου», Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης 2017), ενώ τηλεοπτικό αφιέρωμα σε τρεις παραστάσεις της έχει γίνει ισάριθμες φορές ακόμα και από το αμερικανικό CNN!

Τι είναι αυτό που κάνει τη ΡΟΔΑ να…γυρίζει μετά από τόσα χρόνια και να ξεχωρίζει από την σωρεία των θεατρικών ομάδων που συναντά κανείς σε κάθε γωνιά της πόλης; Οι εντυπώσεις από τον λόγο, τη μουσική και τα χορικά της παράστασης φέρνουν άμεσα τον θεατή σε επαφή με τον πανάρχαιο ρόλο του θεάτρου, που έχει τη δύναμη να λειτουργεί θεραπευτικά ακόμη και σήμερα. Ίσως τελικά αυτό να είναι το μυστικό της…

Δημήτρης Περετζής – Iδρυτικό μέλος της ομάδας ΡΟΔΑ: «Ο ρεαλισμός πολύ συχνά αποδεικνύεται μια αυταπάτη»

O Δημήτρης Περετζής, σύζυγος της ιδρύτριας της θεατρικής ομάδας ΡΟΔΑ, Μαρίας Περετζή και ένας εκ των ιδρυτικών μελών της ομάδας υπογράφει την μετάφραση του έργου «Τρικυμία» του Σαίξπηρ που θα δούμε για δυο παραστάσεις στην Αθήνα. Αν και αρχιτέκτονας στο επάγγελμα, φροντίζει να εξασκεί τη φαντασία του μέσω των κειμένων και των μεταφράσεων που υπογράφει για λογαριασμό της ομάδας. Ο Δ. Περετζής συστήνει τη ΡΟΔΑ στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ και μας εξηγεί τι θα δούμε στο νέο ανέβασμα της «Τρικυμίας».

Υπογράφετε τη μετάφραση του έργου του Σαίξπηρ «Τρικυμία», το οποίο η ομάδα ΡΟΔΑ είχε ανεβάσει και πριν από 20 χρόνια. Τι θα δούμε στο νέο ανέβασμα;

Σίγουρα έχουν αλλάξει πολλά πράγματα στις τεχνικές λεπτομέρειες (φωτισμός, ήχος) καθώς η τεχνολογία προχωρά. Επί της ουσίας, όμως, δεν υπάρχει αλλαγή. Το μήνυμα της «Τρικυμίας» είναι διαχρονικό. Πρόκειται για το τελευταίο έργο που έγραψε ο Σαίξπηρ. Είναι ένας συνειδητός αποχαιρετισμός του στο θέατρο. Στο έργο υπάρχει ένα «παιχνίδι» με το κοινό. Νιώθει πως το χειρίζεται και αυτό τον ενοχλεί και ζητάει συγγνώμη. Μέσω του πρωταγωνιστή του έργου (ο ρόλος του Πρόσπερου γράφτηκε από τον Σαίξπηρ με σκοπό να παιχτεί από τον ίδιο) απολογείται στους θεατές λέγοντας ότι τους παρέσυρε σε έναν συγκεκριμένο τρόπο για να βλέπουν τον κόσμο. Ταυτόχρονα, όλα αυτά θεωρεί ότι είναι μέρος του δικού του προσωπικού αγώνα. «Ελπίζω να με συγχωρήσετε γιατί κι εγώ έχω αμαρτάνει» λέει χαρακτηριστικά.

Η μαγεία είναι κεντρικό θέμα στην «Τρικυμία». Ποιος είναι ο συμβολισμός της και ποιος ο ρόλος της στην -κατά τα άλλα ρεαλιστική- γραφίδα του Σαίξπηρ;

Ο Πρόσπερος είναι ένας μάγος. Η «Τρικυμία» μιλάει για τη φασαρία που ξεσηκώνει αυτός ο μάγος για να ανακτήσει το δικαίωμά του στη ζωή, που του έχουν αφαιρέσει οι κακόβουλοι συγγενείς και συνεργάτες του. Ήταν Δούκας του Μιλάνου, τον καθαίρεσαν από τον θρόνο και αυτός τον ανακτά. Ο συμβολισμός είναι προφανής. Ο άνθρωπος έχει έναν ρόλο στη ζωή από τον οποίο εκπίπτει, καθώς η κοινωνία τον υποβιβάζει. Έχουμε όλοι την υποχρέωση να κάνουμε ότι μπορούμε για να ξαναβρούμε αυτά τα οποία μας αξίζουν. Αυτό κάνει ο Πρόσπερος, ο οποίος με τη μαγεία του φέρνει την εξισορρόπηση με τους ανθρώπους που τον έβλαψαν. Τους συγχωρά και γίνονται ίσοι.

Εσείς στη ζωή σας πώς πορεύεστε; Με βάση τη μαγεία ή τον ρεαλισμό;

Δεν μπορεί κανείς χωρίς μαγεία. Ο ρεαλισμός πολύ συχνά αποδεικνύεται πως είναι μια αυταπάτη. Υπάρχει μια διαχείριση των πραγμάτων που δεν καταλαβαίνουμε και αυτό μπορούμε να το ονομάσουμε «μαγεία».

Η σύζυγός σας, Μαρία Περετζή, δημιούργησε τη θεατρική ομάδα ΡΟΔΑ το 1991. Ποιο είναι το δικό σας ιστορικό ενασχόλησης με τη ΡΟΔΑ;

Η ΡΟΔΑ είναι μέλος του Ιδρύματος Γκουρτζίεφ, του οποίου είμαι Πρόεδρος από το 1976. Το Ίδρυμα Γκουρτζίεφ είναι μια Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία η οποία μελετά τη διδασκαλία του Γκουρζίεφ. Ήταν ένας Έλληνας φιλόσοφος του Πόντου (Γεωργιάδης ήταν το όνομά του), ο οποίος πέθανε το 1949. Κατά την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στη Ρωσία δίδαξε μια μέθοδο αυτογνωσίας , η οποία με τον καιρό πήρε μεγάλες διαστάσεις. Για να τη διδάξει χρησιμοποίησε κείμενα που έγραψε καθώς και χορούς και μουσική. Οι χοροί του είναι σήμερα το πιο γνωστό μεταφυσικό εργαλείο, καθώς εφαρμόζονται και χορεύονται στην Ιαπωνία, την Κίνα, την Αμερική αλλά και αλλού.

Τι σας «τράβηξε» στο έργο του;

Τον Γκουρτζίεφ τον έχουν μελετήσει άνθρωποι που ακολουθούν τον Χριστιανισμό, τον Βουδισμό αλλά και το Ισλάμ. Όλοι αυτοί θεωρούν πως είπε τα πράγματα με έναν τρόπο που βρίσκεται στον κοινό παρανομαστή κάθε σοβαρής πνευματικής προσπάθειας. Όταν μελετήσει κανείς βαθύτερα το έργο του, καταλαβαίνει πως πρόκειται για ελληνική φιλοσοφία. Είναι Πλάτωνας, Πυθαγόρας, Πλωτίνος… Ένα απόσταγμα της αρχαίας φιλοσοφικής σκέψης. Αυτό είναι που με «τράβηξε» στον Γκιουρτζίεφ και αυτό είναι που κάνει το έργο του να «απλώνεται» τις τελευταίες δεκαετίες.

Ποιος είναι ο στόχος της ΡΟΔΑΣ και κατά πόσο έχει επιτευχθεί στην πορεία των χρόνων;

Ο στόχος ήταν να ανοίξουμε ένα παράθυρο στη Γνώση ώστε να καταλάβει ο κόσμος τι κάνουμε. Πιστεύω ότι αυτό το καταφέρνουμε. Φέρουμε ένα καινούργιο μήνυμα για το θέατρο το ίδιο. Οι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι κάνουμε κάτι που δεν μπορεί να γίνει σε επαγγελματική βάση, γιατί το επάγγελμα έχει συγκεκριμένες απαιτήσεις όπως το να επιβιώνεις απ’ αυτό. Γι’ αυτόν τον λόγο στις παραστάσεις μας χρησιμοποιούμε μη επαγγελματίες ηθοποιούς αλλά και τεχνικούς.

Η ΡΟΔΑ έχει κερδίσει τη διεθνή αναγνώριση μέσω του CNN. Αυτό φαντάζομαι θα είναι σημείο αναφοράς για εσάς…

Πράγματι, η δουλειά μας έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον του CNN, το οποίο έχει παρουσιάσει τρία έργα μας («Ραμαγιάνα», «Γκιλγκαμές», «Αμφιάραου»), σε διεθνή του ρεπορτάζ. Επίσης, για τη ΡΟΔΑ έχουν γραφτεί δυο βιβλία. Οι «Κινούμενοι καθρέφτες» της Ιφιγένειας Μακρή (2007, εκδόσεις «Κοάν») και το «Είμαι ένας ή πολλοί» του Δημήτρη Γασπαράτου (2015, Εκδόσεις «Τρία Άλφα») ενώ η Ένωση Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών απένειμε ομόφωνα στον Δημήτρη Γασπαράτο τον «Έπαινο Κάρολος Κουν 2014 – Ερμηνείας Ηθοποιού σε ελληνικό έργo» για τη δυναμική του ερμηνεία ως «Γκιλγκαμές».

Τέλος, το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους «Στο Κέντρο του Κύκλου» του γιου μας Ορφέα Περετζή, που προβλήθηκε στο 18ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, παρουσιάζει πλάνα από την καθημερινή ζωή και τις στιγμές των ηθοποιών στα παρασκήνια λίγο πριν βγουν στη σκηνή, ξεδιπλώνοντας στη μεγάλη οθόνη τη μαγεία της τελετουργικής θεατρικής εμπειρίας που συντελείται σε κάθε στιγμή της προετοιμασίας και ολοκλήρωσης των παραστάσεων του θεάτρου ΡΟΔΑ.

Για ποιο λόγο να παρακολουθήσει κάποιος την «Τρικυμία» του Σαίξπηρ από την ομάδα ΡΟΔΑ;

Γιατί θα περάσει καλά βλέποντας ένα ωραίο έργο. Είναι ένα υπερθέαμα με ζωντανή μουσική και 35 ανθρώπους επί σκηνής. Θεωρώ ότι είναι κάτι που δεν μπορεί να ανεβάσει κάποιο άλλο θεατρικό σύνολο εύκολα – ίσως μόνο το Εθνικό Θέατρο μπορεί να ανταπεξέλθει σε ανάγκες τέτοιου είδους. Ένα πλούσιο θέαμα με ουσία. Μια καινούργια πρόταση για το θέατρο και την πνευματική αναζήτηση του ανθρώπου.

«ΤΡΙΚΥΜΙΑ» του Σαίξπηρ

Σκηνοθεσία: Μαρία Περετζή

Μετάφραση: Δημήτρης Περετζής

Σκηνικά: Νίκος Τσιουμπλεκτσής

Μουσική: Τάκης Πατερέλης, Πία Πιερράκου, Γιώργος Ντούνης, Μαρία Περετζή

Χορικά: Μαρία Περετζή

Κοστούμια: Μαρία Περετζή, Ιουλία Βεντίκου, Άννα Κυπραίου, Μαρία Συμεωνίδου, Βίκη Tσέλιου, Αθηνά Παπαφώτη, Χρυσούλα Μπέτσα, Μαρία Τσούγκα, Ιρις Μπαγλανέα, Πάτυ Παπαγεωργίου, Γιάννης Αγγέλης, Πόπη Αστέρη, Δέσποινα Λόγια, Βούλη Φωτιάδου

Ηχητικά: Δημήτρης Γασπαράτος, Άγγελος Γιαννάτος

Φωτισμός: Μαρία Περετζή, Δημήτρης Νέλλας, Χάρης Καρίνος

Μακιγιάζ: Πάτυ Παπαγεωργίου, Ιουλία Βεντίκου

HΘΟΠΟΙΟΙ

Πρόσπερος: Σταμάτης Λόγος

Μιράντα: Τζέλα Αναγνωστοπούλου

Άριελ: Ιουλία Βεντίκου, Μάνια Μεταξά, Πάτυ Παπαγεωργίου

Κάλιμπαν: Σταύρος Κάππας

Φερδινάνδος: Θωμάς Γκότσης

Γκονζάλος: Δημήτρης Μπόζες

Αλόνζο: Δημήτρης Νέλλας

Σεβαστιανός: Γιάννης Αγγέλης

Αντώνιος: Δημήτρης Γασπαράτος

Φραγκίσκος: Θεοχάρης Καρίνος

Ανδριανός: Γιώργος Κωστογιάννης

Τρίνκουλος: Χρήστος Βαλαώρας, Άννα Κυπραίου

Στέφανος: Αλέξανδρος Μπάτσης

Ίρις: Πάτυ Παπαγεωργίου

Δήμητρα: Πία Πιερράκου

Ήρα: Αργυρώ Τσιουμπλεκτσή

Ξωτικά: Τζέλα Αναγνωστοπούλου, Εύα Αυλίδου, Δημήτρης Γασπαράτος, Θεοχάρης Καρίνος, Λένα Κοντοπίδου, Άννα Κυπραίου, Γιώργος Κωστογιάννης, Αλέξανδρος Μπάτσης, Χρυσούλα Μπέτσα, Αθηνά Παπαφώτη, Μαρίζα Πελεκάνου, Ηλίας Πιλάτος, Βίκυ Τσέλιου, Αργυρώ Τσιουμπλεκτσή, Μαρία Τσούγκα.

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ