Ο Βριλησσιώτης συγγραφέας Κώστας Παπασπήλιος μιλάει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για την έρευνα γύρω από το τελευταίο του βιβλίο «Στέλιος Καζαντζίδης. Η ζωή μου όλη…», τις προσωπικές ιστορίες που το διατρέχουν αλλά και για το πως η φωνή και το έργο του Καζαντζίδη εξακολουθούν να συνομιλούν με το σήμερα, 25 χρόνια μετά τον θάνατό του.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΤΑΣΟΣ ΜΕΡΓΙΑΝΝΗΣ
Οι βιογραφίες που σκαρώνει δεν είναι μυθοπλασία, αλλά λογοτεχνικά δοκίμια. Με σπαρταριστές -και πολλές φορές ανέκδοτες- ιστορίες των ανθρώπων που βιογραφούνται, διαρθρωμένες σε μικρά ευσύνοπτα κεφάλαια που διαβάζονται απνευστί.
Τελευταίο πόνημα του ακάματου συγγραφέα η βιογραφία του Στέλιου Καζαντζίδη με τίτλο «Η ζωή μου όλη» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Εντύποις».
Μυθικός τραγουδιστής ο Στέλιος Καζαντζίδης, προκαλεί αδιάλειπτα το ενδιαφέρον του λαού. Η φωνή και τα τραγούδια του αποτέλεσαν άχραντα δώρα στους ταπεινούς και καταφρονεμένους ανθρώπους.
Μ’ αυτή την ευθύνη, από τον «μετρ των βιογραφιών» Κώστα Παπασπήλιο επιχειρήθηκε μια πιο διεισδυτική βιογραφία του μύθου αλλά και του προσώπου του κορυφαίου τραγουδιστή. Με την καθοριστική συμβολή του επιστήθιου φίλου του Κώστα Καταμπά, αυτή τη φορά ανιχνεύτηκαν τα πραγματικά γεγονότα της ζωής του και οι πραγματικές διεργασίες της καλλιτεχνικής του πορείας.
Με αφορμή την κυκλοφορία της βιογραφίας του Στέλιου Καζαντζίδη, ο συγγραφέας επισκέφτηκε τα γραφεία της εφημερίδας μας και μας μίλησε τόσο για το βιβλίο όσο και για τα μελλοντικά συγγραφικά του σχέδια που είναι πολλά και άκρως ενδιαφέροντα!
Τι σας ώθησε να γράψετε βιβλίο για τη ζωή του Στέλιου Καζαντζίδη; Πρόκειται για ένα πρόσωπο- «μύθο» για τον οποίο έχουν ήδη γραφτεί και ειπωθεί τόσα πολλά, ενώ στον Δεκέμβριο του 2024 η ζωή του κυκλοφόρησε και σε μορφή ταινίας στην μεγάλη οθόνη. Το βιβλίο σας καλύπτει μια οπτική που δεν γνωρίζει το κοινό;
Έχει ενδιαφέρον το πως δημιουργήθηκε αυτό το βιβλίο…
Στις 2 Δεκεμβρίου 2024, ο αρμόδιος της εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος» με πήρε τηλέφωνο και μου ζήτησε να γράψω την βιογραφία του Καζαντίζδη μέσα σε 10 ημέρες! Αυτές τις 10 ημέρες, ανέτρεξα σε 5 σχετικά βιβλία και πράγματι το βιβλίο ολοκληρώθηκε και κυκλοφόρησε με επιτυχία στις 17 Δεκεμβρίου με την εφημερίδα.
Από την επόμενη κιόλας ημέρα, κάποιοι εκδοτικοί μου ζήτησαν να προχωρήσουν στην εκδοση του βιβλίου. Επειδή δεν κάνω βιογραφίες στο πόδι και ήθελα αυτό που θα τυπωθεί να είναι κάτι υπεύθυνο, βρήκα τον Κώστα Καταμπά, που υπήρξε αδερφικός φίλος του Καζαντζίδη και μέσα σε 5 μήνες μαζί με τη βοήθεια και άλλων σημαντικών ανθρώπων, όπως ο Γιώργος Κοινούσης, ο στιχουργός Βασίλης Παπαδόπουλος και ο πόντιος τραγουδιστής Στάθης Νικολαϊδης πιστεύω ότι έφτιαξα μια σωστή βιογραφία.
Μια βιογραφία που δεν στηρίζεται σε ακρότητες ή μυθεύματα ώστε να βρίσκεται έξω από το «πνεύμα» του Καζαντζίδη.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίσατε κάνοντας την έρευνά σας για τη συγγραφή του βιβλίου; Υπήρξε κάτι που σας δυσκόλεψε;
Το 1994, ο Καταμπάς πήγε να βρει τον Καζαντζίδη στο καζίνο λέγοντάς του «ήρθα εδώ εκ μέρους 10 εκατομμυρίων Ελλήνων»
«Και τι λένε αυτοί οι Έλληνες;» τον ρώτησε ο Καζαντζίδης.
«Ότι εσύ που εκπροσωπείς τον λαό, την φτώχια και τον πόνο δεν επιτρέται να είσαι στο καζίνο!» του απάντησε ο Καταμπάς.
Από εκείνη την ημέρα οι δυο τους έγιναν αχώριστοι φίλοι. Από τότε, ο Καζαντζίδης άλλαξε τελείως τρόπο ζωής. Βρήκε σπίτι στη Νίκαια, έκανε πολλές φιλανθρωπίες…. Όλη η πολιτεία του από το 1994 έως το 2001 που έφυγε από τη ζωή είναι συγκλονιστική.
Πρόκειται για το μοναδικό βιβλίο που υπάρχει που έχει αρκετά κεφάλαια από εκείνη την περίοδο της ζωής του Καζαντζίδη και αυτή θεωρώ ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετώπισα.
Ποια πτυχή της καριέρας ή της προσωπικής ζωής του Καζαντζίδη υπήρξε περισσότερη «αθέατη»;
Με τη φωνή του Καζαντζίδη από το 1951 δομήθηκε το λαϊκό τραγούδι που ήταν εξέλιξη του ρεμπέτικου. Πρώτος τον εκτίμησε ο σημαντικός συνθέτης και υπεύθυνος της Columbia Στέλιος Χρυσίνης και στη συνέχεια τον ανέλαβαν ο Απόστολος Καλδάρας, ο Άκης Πάνου, ο Θεόδωρος Δερβενιώτης, ο Μανώλης Χιώτης που του άλλαξε τη φωνή και την έφερε σε άλλα επίπεδα.. Αργότερα, τον διαμόρφωσαν ο Τάκης Σούκας και ο Βασίλης Βασιλειάδης. Επομένως, οι δέκα μεγάλοι συνθέτες του ελληνικού τραγουδιού ήταν αυτοί που αξιοποίησαν την φωνή του.
Όσον αφορά την .. αθέατη πλευρά της ιστορίας, πρέπει να επισημάνω ότι ο Καζαντζίδης στα νιάτα του πέρασε πολύ σκληρή ζωή. Ήταν πολύ καταπιεσμένος από τον πατέρα του, καθώς ο Χαράλαμπος ήταν ένας αριστερός που δεν λοξοδρομούσε καθόλου από τη γραμμή του κόμματος και αυτό στο τέλος προκάλεσε και τον θάνατό του.
Επειδή έμεινε από μικρός ορφανός, ο Στέλιος έζησε κυνηγημένος. Έφαγε πολλές φορές ξύλο, έζησε στην Ομόνοια την βιοπάλη, δούλεψε στα πιο σκληρά εργοστάσια και βέβαια έγινε φίρμα πολύ νωρίς. Από τα 20 του χρόνια ήταν πια πολύ μεγάλο όνομα, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίσει πολλές προκλήσεις.
Βλέπετε, δεν ήταν ο άνθρωπος με την πολύ μεγάλη υποδομή για να τα αντιμετωπίσει όλα νηφάλια. Έτσι, έκανε και λάθη. Ήταν όμως παλληκάρι και με την «Μαντουμπάλα» που ήταν δικής του έμπνευσης το 1959 (σε μουσική Θεόδωρου Δερβενιώτη και στίχους της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου) έγινε ο μεγαλύτερος τραγουδιστής στην Ελλάδα και όρθωσε ανάστημα στην αδηφαγία των εταιρειών.
Ο Καζαντζίδης πήγε κόντρα στο κατεστημένο των δισκογραφικών εταιρειών της εποχής του, συγκρουόμενος με τα τότε συμφέροντα, απαιτώντας καλύτερους όρους για τους καλλιτέχνες και αρνούμενος να υποταχθεί στις επιταγές τους. Η ρήξη αυτή υπήρξε ιστορική και καθόρισε την καριέρα του. Αλήθεια, ήταν κάτι που είχε προσχεδιάσει;
Όχι. Όταν η «Μαντουμπάλα» ξεπέρασε τους 100.000 δίσκους και ο ίδιος έλαβε μόλις 700 δραχμές, αυτό ήταν κάτι που τον πείραξε πάρα πολύ.
Οφείλω, βέβαια, να ομολογήσω ότι οι δυο μεγάλες εταιρίες της εποχής και οι εκπρόσωποί τους (Λαμπρόπουλος, Μάτσας) είχαν και κάποια δίκια στη διαμάχη μαζί του. Δεν αγιοποιώ τον Καζαντζίδη, είμαι υποχρεωμένος να είμαι αντικειμενικός.
Πέρα από τη μουσική του ιδιοφυία, ποιες ήταν οι βασικές ανθρώπινες ιδιότητες που τον έκαναν τόσο αγαπητό στο κοινό και τον καθιέρωσαν ως ένα διαχρονικό σύμβολο;
Στα μεγάλα μαζαζιά που δούλευε επέβαλε να υπάρχει το καλύτερο φαγητό και χαμηλές τιμές για τους πελάτες. Αυτό το μεγάλο αστέρι από τη μια είχε μια μεγάλη φοβία αλλά από την άλλη μια μεγάλη αγάπη προς τον κόσμο.
Γιατί ήταν φοβισμένος; Τι ήταν αυτό που τον καταπίεζε;
Η μητέρα του, Γεσθημανή η οποία διαδραμάτισε μεγάλο ρόλο στη ζωή του. Πέρασε μια ζωή δίπλα της καταπιεσμένος και κατατρεγμένος. Της είχε μια «αρρωστη» αδυναμία. Τη λάτρευε τόσο πολύ που ακόμα και οι αισθηματικές κατακτήσεις του καθορίζονταν από εκείνη! Όλες εκτός από την Μαρινέλλα… Αλλά μην τα πούμε κι όλα εδώ…
Ποια είναι η γνώμη σας για την ταινία «Υπάρχω» που είδαμε τον περασμένο χειμώνα στις κλειστές κινηματογραφικές αίθουσες; Αποτυπώνει σωστά τα γεγονότα;
Η ταινία μου άρεσε ως Τέχνη. Ήταν μια ωραία ταινία, που όμως δεν απηχεί παρά μόνο το 20% της πραγματικής ζωής του Καζαντζίδη.
Και φυσικά, ο πρωταγωνιστής (σ.σ. ο τραγουδιστής Χρήστος Μάστορας) δεν πείθει ότι είναι ο Καζαντζίδης. Ο Καζαντζίδης μιλούσε πάντα ευγενικά. Η φωνή του είχε γλυκό χρώματα, δεν ήταν «μάγκικη».
Κατά τ΄ άλλα, η σκηνοθεσία του Γιώργου Τσεμπερόπουλου ήταν εξαιρετική. Θα ήθελα, όμως, η ταινία να γυριζόταν και στις πραγματικές τοποθεσίες που διαδραματίστηκε η ιστορία. Για ποιο λόγο φοβήθηκαν να κάνουν τα γυρίσματα στον Άγιο Κωσνταντίνο και έγιναν σε γεωγραφικό ανάγλυφο μη ενδεδειγμένο;
Το περασμένο καλοκαίρι με την συνδρομή του Κώστα Καταμπά, διοργάνώσατε μια σειρά από συναυλίες με τραγούδια του Καζαντζίδη. Πώς ήταν η ανταπόκριση;
Κάναμε συναυλίες στο Πέραμα, το Κερατσίνι και την Σκάλα Λακωνίας υπό την αιγίδα και των τριών Δήμων. Η συγκίνηση του κόσμου υπήρξε μεγάλη, γιατι ο τρόπος που επέλεξα να τις παρουσιάσω ήταν ιδιαίτερος. Ανάμεσα στα τραγούδια, παρεμβάλονταν ιστορίες από τη ζωή του Καζαντζίδη αλλά και μουσικολογικά στοιχεία.
Μάλιστα, αυτό το καλοκαίρι σκοπεύουμε να επαναλάβουμε μια σειρά από συναυλίες με τραγούδια του Καζαντζίδη με την ορχήστρα του μαέστρου και σολίστα Μανώλη Μιχελάκη.
Ολοκληρώνοντας την κουβέντας μας για την βιογραφία του Καζαντζίδη, τι θέλετε να αποκομίσει ο αναγνώστης από αυτήν την έκδοση;
Θέλω να καταλάβει ότι το ελληνικό τραγούδι , που είναι το πιο πολύμορφο, πολύχρωμο και ενδιαφέρον σε όλο τον κόσμο είχε πολλές και διαφορετικές εκφάνσεις.
Πέρα από την παράδοση, την επτανησιακή καντάδα, υπάρχει το αθηναϊκό τραγούδι, το ρεμπέτικο και μετά το λαϊκό τραγούδι. Και αναμφισβήτητα, ο Καζαντζίδης υπήρξε ο Πατριάρχης του λαϊκού τραγουδιού!
Μετά το λαϊκό τραγούδι, από το 1960 είχαμε το ποιητικό-έντεχνο λαϊκό τραγούδι με εκπροσώπους όπως τον Χατζιδάκι, τον Θεοδωράκη και τον Ξαρχάκο.
Σε αυτό το βιβλίο αναδεικνύεται αυτές οι χρυσές δεκαετίες.
Θα υπάρξει ποτέ νέος Καζαντζίδης;
Κάθε εποχή έχει του μεγάλους της τραγουδιστές. Όταν κάθισα να σταχυολογήσω κάποια ονόματα από την δεκαετία του 1920 μέχρι σήμερα, ανακάλυψα ότι η πατρίδα μας έβγαλε 26 τον αριθμό τραγουδιστές ευρωπαϊκού επιπέδου! Δεν είναι μικρός ο αριθμός για μια χώρα σαν την Ελλάδα.
Μιλάμε για τον Καζαντζίδη, την μεγαλύτερη φωνή της Μεσογείου, αλλά ο Τόνι Μαρούδας εθεωρείτο από τις μεγαλύτερες φωνές στον κόσμο μαζί με τον Φρανκ Σινάτρα!
Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια;
Είχα σκοπό να γράψω ένα βιβλίο με τίτλο «Τα αηδόνια τραγουδάνε ακόμα» και να συμπεριλάβω αυτούς τους 26 μεγάλους τραγουδιστές (13 άνδρες και 13 γυναίκες) ανα δεκαετία. Ίσως κάποια στιγμή να το κάνω…
Αυτήν την στιγμή κυκλοφορεί τοι βιβλίο μου με τη βιογραφία του Μάνου Χατζιδάκι «Για έναν μύθο θα σας πω» (εκδόσεις 24 Γράμματα).
Φέτος που συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννησή του, ελπίζω ο γιος του να δώσει τη δυνατότητα στους Δήμους ανα την Ελλάδα να γίνουν συναυλίες με τα τραγούδια του και να αναδειχτεί περισσότερο το μεγάλο έργο του.
Επίσης, αναμένεται να κυκλοφορήσει η αναθεωρημένη έκδοση της βιογραφίας του Τόνι Μαρούδα με τίτλο «Ο τροβαδούρος» καθώς και η τέταρτη έκδοση του βιβλίου «Οι συνθέτες της ζωής μας».
Φτιάχνω, ακόμα, ένα βιβλίο για τον στιχουργό Κυριάκο Ντούμα που θα περιλαμβάνει 22 μεγάλες επιτυχίες του διανθισμένο με λίγα λόγια για το πως τις εμπνεύστηκε.
Τέλος, με τον εκδοτικό οίκο « Εν Τύποις» έχω ξεκινήσει να δουλεύω ένα βιβλίο με τίτλο: «Ένας γάιδαρος στο δημαρχείο» που πιστεύω θα κάνει εντύπωση!
Πρόκειται για λαογραφικό ευθυμογράφημα, που θα περιλαμβάνει 35 πραγματικές ιστορίες που βίωσα τα 38 χρόνια που παρέμεινα στον χώρο της Αυτοδιοίκησης και ειδικότερα στον Δήμο Βριλησσίων.
Μέσα από μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα και σπαρταριστούς διαλόγους καθρεφτίζεται ο παράξενος τρόπος με τον οποίο οι δημότες προσεγγίζουν τον Δήμο. Έναν τρόπος όχι πάντα.. δημιουργικός, αλλά σίγουρα πάντα χαριτωμένος!
Όταν το βιβλίο θα παρουσιαστεί στα Βριλήσσια, είμαι σίγουρος ότι αρκετοί θα αναγνωρίσουν γνώριμα πρόσωπα και καταστάσεις- φυσικά τα ονόματα θα έχουν αλλάξει για αυτονόητους λόγους…
