Από την έντυπη έκδοση IASIS που κυκλοφορεί
Συνέντευξη: Μαρία Τσιλιµιγκάκη
H νέα υφυπουργός Υγείας, αρμόδια για θέματα Ψυχικής Υγείας και Εξαρτήσεων, Ζωή Ράπτη, είναι από κάθε άποψη ένα νέο, «φρέσκο» πολιτικά πρόσωπο που έρχεται να προσφέρει ιδέες και νέο αέρα σε µια δύσκολη περίοδο για την Αριστοτέλους. Μπαίνοντας δυναμικά στον δύσκολο και µε χρονίζοντα προβλήματα χώρο της ψυχικής υγείας, κατάφερε µέσα σε µικρό χρονικό διάστηµα να ενεργοποιήσει δράσεις για εξ αποστάσεως στήριξη και παρακολούθηση ψυχικά πασχόντων και των οικογενειών τους, να προωθήσει προσλήψεις εξειδικευµένου προσωπικού, ακόµα και να προβλέψει για την ψυχική υποστήριξη ασθενών µε COVID-19 που βρίσκονται σε αποµόνωση. Η έγκαιρη αντιµετώπιση των Ψυχώσεων αλλά και ένα Εθνικό Σχέδιο ∆ράσης για την µετά-COVID εποχή είναι, εξάλλου, ήδη σε επεξεργασία ώστε η νέα υφυπουργός Υγείας να αφήσει -όπως όλα δείχνουν- το στίγµα της προωθώντας εξελίξεις που ακούµε δεκαετίες αλλά δεν βλέπουµε να υλοποιούνται. Οµοίως, φαίνεται ότι θα πράξει άλλωστε και µε τον δύσκολο χώρο των εξαρτήσεων, που είναι επίσης στο χαρτοφυλάκιό της αλλά και στο γνωστικό της πεδίο.
Η κυρία Ζωή Ράπτη είναι δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω και έχει 16ετή θητεία στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ως Νοµική Σύµβουλος της Γενικής Γραµµατείας Ολυµπιακών Αγώνων του υπουργείου Πολιτισµού, συνεργάστηκε στην επεξεργασία του νοµοσχεδίου για τη βιώσιµη ανάπτυξη και κοινωνική αξιοποίηση των Ολυµπιακών Εγκαταστάσεων. ∆ιετέλεσε µέλος της Επιτροπής Προµηθειών Υγείας του υπουργείου Υγείας, την περίοδο 2013-2015. Ορίστηκε µέλος της ∆ιαρκούς Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων, µέλος της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγµατος, µέλος της Ειδικής Προανακριτικής Επιτροπής της Βουλής του άρθρου 86 παρ. 3 του Συντάγµατος, µέλος της Ειδικής ∆ιαρκούς Επιτροπής για την παρακολούθηση του Συστήµατος Κοινωνικής Ασφάλισης και µέλος της Ειδικής Μόνιµης Επιτροπής Σωφρονιστικού Συστήµατος και λοιπών δοµών Εγκλεισµού Κρατουµένων. ∆ιετέλεσε, επίσης, Γραµµατέας Σχέσεων Κοινωνίας – Κόµµατος (2016-2019) και µέλος των Τοµέων Υγείας, Εργασίας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης της Νέας ∆ηµοκρατίας. Στις 7/7/2019 εξελέγη για δεύτερη φορά Βουλευτής Β1 Βορείου Τοµέα Αθηνών και ανέλαβε καθήκοντα Αναπληρώτριας Κοινοβουλευτικής Εκπροσώπου της Νέας ∆ηµοκρατίας.
Η IASIS ζήτησε από τη νέα υφυπουργό Υγείας να µας παρουσιάσει µερικά από τα βασικά σηµεία του οράµατός της για τον χώρο που δραστηριοποιείται.
Μιλήστε µας για τις παρεµβάσεις που έχουν ως στόχο τον εκσυγχρονισµό και την ενδυνάµωση του συστήµατος παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας
Σήµερα, υλοποιούµε µια σειρά δράσεων για την ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας ενώ παράλληλα χρηµατοδοτούµε τους αρµόδιους φορείς για την υλοποίηση προγραµµάτων που συµβάλλουν στην επίτευξη αυτού του στόχου. Είναι, πλέον, κατανοητό ότι υγεία χωρίς ψυχική υγεία δεν µπορεί να υπάρξει, για τον λόγο αυτό, ειδικά την περίοδο της πανδηµίας όπου η ψυχική υγεία των πολιτών επιδεινώθηκε, θέσαµε σε λειτουργία, σε 24ωρη βάση, τη δωρεάν τηλεφωνική Γραµµή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306.
Παράλληλα, αναπτύξαµε προγράµµατα ψυχολογικής υποστήριξης µε τηλεσυµβουλευτική, µέσω διαδικτυακών εφαρµογών επικοινωνίας (skype, messenger κ.λπ.) για τους ασθενείς COVID-19, που νοσηλεύονται ή βρίσκονται σε καραντίνα κατ’ οίκον, για τα µέλη των οικογενειών τους και για το υγειονοµικό προσωπικό των νοσοκοµείων µας. Επίσης, χρηµατοδοτήσαµε έρευνα για το σύνδροµο εργασιακής εξουθένωσης (BurnOut Syndrome) στα Εθνικά Κέντρα Αναφοράς COVID-19 .
Όµως, δεν µείναµε εκεί. Αναπτύξαµε προγράµµατα εξ αποστάσεως ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και για τον γενικό πληθυσµό, µε στόχο την υποστήριξη των πολιτών που αντιµετωπίζουν συναισθηµατικές δυσκολίες, µε έµφαση στους ανέργους, στους ασθενείς µε χρόνιες παθήσεις και στις οικογένειές τους αλλά και στα παιδιά και τους εφήβους.
Έχετε ωστόσο αναπτύξει δράσεις και για χρόνια και σοβαρά πάσχοντες
Ναι έχετε δίκιο. Για τους ασθενείς µε χρόνιες παθήσεις πιο συγκεκριµένα, παρουσιάσαµε, σε συνεργασία µε την Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία και την Εταιρεία Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος, την Ανοιχτή Γραµµή 2152152121, η οποία λειτουργεί δωρεάν, τηλεφωνικά και διαδικτυακά, από την πρώτη στιγµή της διάγνωσης, µε στόχο την άµεση ψυχολογική υποστήριξη ογκολογικών ασθενών και των οικογενειών τους.
Περαιτέρω, ενισχύσαµε µε προσλήψεις ψυχιάτρων τις δοµές ψυχικής υγείας της χώρας και αναπτύσσουµε νέες υποστηρικτικές δοµές βραχείας διαβίωσης για ασθενείς µε αυτισµό και άνοια.
Τι είναι η Έγκαιρη Παρέµβαση στην Ψύχωση;
Είναι γνωστό πως, για αρκετά χρόνια, ο κρίσιµος τοµέας της ψυχικής υγείας βρέθηκε στο περιθώριο της δηµόσιας πολιτικής. Στο εξής, όµως, αυτό αλλάζει, µε παρεµβάσεις που έχουν ως στόχο τον εκσυγχρονισµό και την ενδυνάµωση του συστήµατος παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας της χώρας. Για τον λόγο αυτό, νοµοθετήσαµε µια νέα µορφή Μονάδων Ψυχικής Υγείας: τις Μονάδες Έγκαιρης Παρέµβασης στην Ψύχωση. Πρόκειται για µια σύγχρονη ιατρική υπηρεσία που στοχεύει στην έγκαιρη ανίχνευση και αντιµετώπιση των συµπτωµάτων των ψυχωτικών διαταραχών στο αρχικό τους στάδιο και στοχεύει στην πρόληψη της υποτροπής και στην παροχή αποτελεσµατικής θεραπείας του ψυχικού νοσήµατος.
Αξίζει να αναφέρω ότι η Έγκαιρη Παρέµβαση στην Ψύχωση έχει εφαρµοστεί µε επιτυχία και έχει καθιερωθεί στα συστήµατα υγείας ενός µεγάλου αριθµού αναπτυγµένων χωρών, όπως η ∆ανία, η Νορβηγία, το Ηνωµένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ και για πρώτη φορά, πλέον, στην Ελλάδα, από τις χώρες της Νότιας Ευρώπης.
Έρευνα της Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων, το 2013, ανέδειξε ότι περίπου 3.200 νέα άτοµα εκδηλώνουν για πρώτη φορά διαταραχές του ψυχωτικού φάσµατος, ανά έτος, στην Επικράτεια. Τι σηµαίνει αυτό;
∆υστυχώς, οι περισσότεροι νέοι που βιώνουν το πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο, πολύ συχνά, διακόπτουν την επαφή µε το κοινωνικό και εκπαιδευτικό τους περιβάλλον. Όταν η ψυχική ασθένεια χτυπάει σε µια τόσο ευάλωτη περίοδο της ζωής τους, προµηνύει τη διάρρηξη της οµαλής εξέλιξης του νέου ανθρώπου προς την ενήλικη ζωή. Για τον λόγο αυτόν, είναι αναγκαίο να επικεντρωθούµε στην πρόληψη της ανάπτυξης ενός τέτοιου ψυχικού νοσήµατος στους νέους µας.
Έχει η πανδηµία αντίκτυπο στην ψυχική υγεία του γενικού πληθυσµού; Έχει αποτυπωθεί µε έρευνες;
Η πανδηµία κατέστησε σαφές ότι η κακή ψυχική υγεία είναι µια δεύτερη πανδηµία που πρέπει να διαχειριστούµε και να αντιµετωπίσουµε. Η ψυχική ασθένεια επιδεινώθηκε εν µέσω πανδηµίας, τόσο σε όσους ήδη πάσχουν, όσο και σε εκείνους που δεν είχαν ποτέ ζητήσει ψυχολογική υποστήριξη. Συγκεκριµένα, στην «Παγκόσµια Μελέτη Υγείας και Λειτουργικότητας σε Περιόδους Μεταδοτικών Λοιµώξεων» (Μελέτη COH-FIT) για τον γενικό πληθυσµό όλων των χωρών, που πλήττονται από την πανδηµία του ιού COVID-19, η οποία διενεργήθηκε από την Β’ Πανεπιστηµιακή Ψυχιατρική Κλινική του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία µε πάνω από 200 ερευνητές και πανεπιστήµια τουλάχιστον 40 χωρών, έδειξε σηµαντική αύξηση των επιπέδων του στρες, της µοναξιάς και του θυµού σε όλες τις χώρες που συµµετείχαν.
Στην Ελλάδα, τα ποσοστά ήταν διπλάσια ή και τριπλάσια από αυτά των άλλων χωρών. Οι ηλικιωµένοι (άνω των 65 ετών) παρουσίασαν το υψηλότερο ποσοστό επιδείνωσης και στις τρεις αρνητικές ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις µε σχεδόν το σύνολό τους να παρουσιάζει επιδείνωση. Παρόλα αυτά, είναι παρήγορο ότι πέραν αυτών των αυξηµένων ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων που παρατηρούνται στη χώρα µας, βρέθηκε βελτίωση της αλτρουιστικής συµπεριφοράς. Οι συµπολίτες µας είναι δίπλα σε όσους τους έχουν ανάγκη, πάντα έτοιµοι να βοηθήσουν.
Πώς σκοπεύετε να αντιµετωπίσετε τη µετα-COVID εποχή;
Στόχος µας για την επόµενη µέρα είναι να θέσουµε σε εφαρµογή το Νέο Εθνικό Σχέδιο ∆ράσης για την Ψυχική Υγεία µε ορίζοντα δεκαετίας, ώστε να παρέχονται καλύτερες και ποιοτικότερες υπηρεσίες ψυχικής υγείας σε όλους τους πολίτες που έχουν ανάγκη. Στο πλαίσιο αυτό, αυξήσαµε τον τακτικό προϋπολογισµό για τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και απεξάρτησης για το 2021, κατά 62%, ώστε να ενισχύσουµε, άµεσα, τόσο τα νοσοκοµεία όσο και τις δοµές ψυχικής υγείας.
Είστε ικανοποιηµένη από την πορεία του εµβολιασµού;
Είµαι ιδιαίτερα ικανοποιηµένη από την πορεία του εµβολιασµού και από το γεγονός ότι η πλειοψηφία των πολιτών έχει αντιληφθεί ότι το εµβόλιο είναι το «όπλο» µας απέναντι στον αόρατο εχθρό. Αξίζει να αναφέρω ότι έχουµε ξεπεράσει τους 500.000 εµβολιασµούς ενώ µέχρι το τέλος Μαρτίου στοχεύουµε να έχουµε ξεπεράσει τους 1.700.000 εµβολιασµούς. Οι πρώτοι εµβολιασµοί µε το εµβόλιο της Astrazeneca άρχισαν στις 15 Φεβρουαρίου και ήδη έχουν σταλεί χιλιάδες sms σε πολίτες µε προτεινόµενες ηµεροµηνίες. Μάλιστα, ύστερα από συντονισµένη δουλειά, έχουµε από 15 Φεβρουαρίου στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη τµήµατα των δύο µεγάλων εµβολιαστικών κέντρων και έτσι αυξάνονται και τα διαθέσιµα ραντεβού ενώ παράλληλα ενεργοποιούµε περισσότερα από 750 εµβολιαστικά κέντρα και 100 κινητές οµάδες του ΕΟ∆Υ, προκειµένου να καλυφθούν άµεσα οι ηλικιακές οµάδες 60 – 64 και 75 – 79.
Τι µπορούµε να κάνουµε για την ψυχική µας ενδυνάµωση;
Για την ψυχική µας ενδυνάµωση χρειάζεται να δώσουµε χρόνο στον εαυτό µας, να τον φροντίσουµε, προσφέροντάς του τη δυνατότητα να µπορέσει να πάει έναν περίπατο, να γυµναστεί, να ακούσει µουσική, να µοιραστεί τις σκέψεις και τα συναισθήµατά του µε τους αγαπηµένους του, ακόµα και αν είναι µακριά, µε τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας. Θα πρέπει να αξιοποιήσουµε κάθε αποθεµατικό υποµονής και ανθεκτικότητας, τηρώντας τα απαραίτητα µέτρα, και έχοντας πάντα στο µυαλό µας ότι η πανδηµία ανέδειξε τη σηµασία της συνεργασίας και ενίσχυσε την αλληλεγγύη µεταξύ µας, αξίες που για πολλά χρόνια είχαµε παραµελήσει. Μέσω της ενότητας, της συνεργασίας και της αλληλεγγύης, µπορούµε να νικήσουµε την πανδηµία και πιστεύω ότι θα τα καταφέρουµε!
