Το Cine-Δράση μετά από ανάπαυλα μιας εβδομάδας λόγω της εορτής της Αναλήψεως, συνεχίζει τις προβολές του την Πέμπτη 28 Μαΐου στις 20.15 στο ΤΥΠΕΤ (Υμηττού και Πλαταιών) με την ταινία «Quo Vadis Aida?» της Jasmila Zbanic.
Η υπόθεση
Αντίθετα με την κρατούσα άποψη εγκλήματα πολέμου δεν διαπράττουν μόνον Εβραίοι και Μουσουλμάνοι. Ενίοτε το παράδειγμα τους ακολουθούν και Χριστιανοί όπως αποδεικνύει η γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα, το καλοκαίρι του 1995, στη διάρκεια της πολιορκίας της πόλης από τις σερβικές δυνάμεις όπου περισσότεροι από οκτώ χιλιάδες Μουσουλμάνων ανδρών και αγοριών δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ. Από αυτούς έξι χιλιάδες θύματα έχουν ήδη εντοπιστεί σε μαζικούς τάφους και ταυτοποιηθεί, ενώ οι δράστες της γενοκτονίας κυκλοφορούν ακόμα ελεύθεροι. Στην πιο κρίσιμη, λοιπόν, στιγμή του πολέμου Σερβίας – Βοσνίας στη μικρή αυτή πόλη έχουν συγκεντρωθεί, εξ αιτίας των διωγμών, χιλιάδες ντόπιοι Βόσνιοι Μουσουλμάνοι έξω από το εκεί στρατόπεδο του ΟΗΕ, το μόνο σημείο που θεωρείται ασφαλές. Καθώς ο οπλισμένος χριστιανικός σερβικός στρατός με επικεφαλής τον καταδικασμένο ήδη από το Δικαστήριο της Χάγης για γενοκτονία Ράτκο Μλάντις, προελαύνει διαπράττοντας εγκλήματα πολέμου και σφίγγει τον κλοιό της πολιορκίας οι συγκεντρωμένοι προσπαθούν να μπουν στο στρατόπεδο. Τελικά μόνον σε μερικές εκατοντάδες επιτρέπεται η είσοδος πριν κλείσουν οι πύλες οριστικά και αμετάκλητα. Χιλιάδες άμαχοι άνδρες, γυναίκες και παιδιά μένουν απέξω να αναρωτιούνται τι να κάνουν και πού να πάνε. Η ένταση και στο εσωτερικό του στρατοπέδου αυξάνεται διαρκώς καθώς δεν υπάρχουν εγκαταστάσεις ή τρόφιμα για όλους. Εκεί βρίσκεται και η Άιντα (μια φανταστική Jasna Djuricic), Βόσνια Μουσουλμάνα δασκάλα αγγλικών σε ειρηνικούς καιρούς, που τώρα δουλεύει διερμηνέας για τους κυανόκρανους. Γνωρίζοντας από τα μέσα την πορεία των διαπραγματεύσεων μεταξύ των ηγετών του ΟΗΕ και του σερβικού στρατού και τον σχεδιασμό ή καλύτερα την έλλειψη του, η Άιντα αντιλαμβάνεται ότι η κατάσταση γύρω της γίνεται όλο και πιο επικίνδυνη, ότι ο χρόνος μετρά αντίστροφα προς την καταστροφή, το μέγεθος της οποίας κανείς δεν γνωρίζει ακόμα και αγωνίζεται λυσσασμένα να βρει τρόπο για να βάλει μέσα στο στρατόπεδο τον άντρα και τους δυο γιους της εξασφαλίζοντας, όπως πιστεύει, τη ζωή τους.
Η σκηνοθεσία
Βασισμένο στις μαρτυρίες και το βιβλίο «Under the UN Flag» του δημοσιογράφου και διερμηνέα Hasan Nuhanovic, η Jasmila Zbanic («Σεράγεβο σ’ Αγαπώ»/«Grbavica») κάνει μια ταινία για αδιανόητα εγκλήματα πολέμου τοποθετώντας τη ιστορία της σε ένα βαθιά ανθρώπινο πλαίσιο. Καταγγέλλει αιχμηρά τις εγκληματικές εξωτερικές πολιτικές που παράγουν πολέμους, ενσωματώνοντας τις καταγγελίες της σε μια συγκινητική μελέτη χαρακτήρων για το είδος του ανθρώπου που αφήνουν πίσω τους αυτές οι πολιτικές. Υπάρχουν Άιντα σε όλο τον κόσμο, άνθρωποι που μπορούν να δουν όλες τις πλευρές της κατάστασης και άνθρωποι που συνειδητοποιούν ότι δεν υπάρχει κανείς εκεί για να σταματήσει την αιματοχυσία, ως επισήμανση για την αδυναμία του ΟΗΕ να υπερασπιστεί τις χώρες-θύματα. Αν και η ιστορία στην οποία αναφέρεται είναι πολύ συγκεκριμένη, μοιάζει να σχολιάζει το πόσο συχνά και σήμερα οι ισχυροί αυτού του κόσμου προκαλούν χάος με τις επιλογές τους να επιβάλλουν με τη δύναμη των όπλων τα συμφέροντα τους αδιαφορώντας για τις ανθρώπινες ζωές. Σκηνοθετεί σαν να πρόκειται για θρίλερ, ακολουθώντας με την κάμερα στο χέρι την ηρωίδα της στις απέλπιδες προσπάθειές της. Χειρίζεται δυναμικά και, ταυτόχρονα, σπαρακτικά το χρόνο, την ιλιγγιώδη διαδρομή της Αϊντα και της λαοθάλασσας μέσα και έξω από το στρατόπεδο. Επικεντρώνεται στην ηρωίδα της, παραμένει δίπλα της για το μεγαλύτερο μέρος του φιλμ διατηρώντας τους θεατές προσηλωμένους στις αποφάσεις και τις πράξεις της. Οι συναντήσεις που θα καθορίσουν τη μοίρα της οικογένειάς της πραγματοποιούνται κεκλεισμένων των θυρών αλλά νιώθουμε τον αυξανόμενο πανικό και την ανησυχία της καθώς γνωρίζει κατά βάθος ότι ο ΟΗΕ στον οποίο είναι τόσο πιστή δεν θα κάνει αρκετά για να σώσει τους αγαπημένους της. Σήμερα έχουν αποκαλυφθεί οι ευθύνες των αξιωματούχων του Οργανισμού ιδίως των Ολλανδών που δεν ήθελαν και δεν μπόρεσαν να προστατεύσουν, όπως έχουν υποσχεθεί, τις χιλιάδες των αμάχων από την επέλαση των νικητών. Από αυτή την άποψη η φρίκη της Σρεμπρένιτσα μπορεί να είναι δύσκολο να κατανοηθεί στο σύνολο της, αλλά η σκηνοθέτης είναι αρκετά τολμηρή για να αναρωτηθεί πάνω τις αιτίες της αιματοχυσίας και να διερευνήσει το πώς και πόσο εύκολα ξεπερνάμε τέτοιου είδους εγκλήματα πολέμου, επιστρέφοντας στην καθημερινή ζωή στα ίδια μέρη όπου τόσα πολλά τελείωσαν.
Ταυτόχρονα επισημαίνει σαφώς το πόσο συχνά η πολιτική και η αδράνεια προκαλούν τραγωδίες σε διεθνές, εθνικό και ατομικό επίπεδο. Υπάρχουν πολλά πλάνα δεκάδων ανθρώπων μέσα και έξω από το στρατόπεδο που αγωνιούν για τη μοίρα τους. Όλοι τους απογοητεύονται από πολιτικές που μπορεί να δίνουν τελεσίγραφο σε έναν πολέμαρχο, αλλά δεν κάνουν τίποτα όταν το αγνοεί και τώρα αυτοί βρίσκονται κολλημένοι ανάμεσα σε έναν κατακτητή εχθρό και έναν υποτιθέμενο σύμμαχο που δεν έχει ιδέα τι να κάνει. Η Zbanic τάσσεται υπέρ των Βοσνίων και κατά Σέρβων και Ολλανδών, αλλά κανείς δεν μπορεί να τη θεωρήσει μονόπλευρη, όταν πια, έχει επιβεβαιωθεί από την πραγματικότητα.
Η πρωταγωνίστρια
Δεν είναι καθόλου εύκολο να κρατάς τον θεατή σε συνεχή αγωνία αλλά η σκηνοθέτης έχει την αρωγή μιας σπουδαίας πρωταγωνίστριάς, της Σέρβας Jasna Đuričić. Σε μια περιοχή των Βαλκανίων που ακόμα δεν έχει αφήσει εντελώς πίσω της τους διχασμούς, τις αντιπαλότητες και τις εθνικές εμμονές, το να υποδύεται μια γυναίκα που υφίσταται την τερατώδη βία των συμπατριωτών της δεν της ήταν και το καλύτερο, αλλά η Đuričić, είναι από αυτά τα γενναία, δημοκρατικά και ευαίσθητα πλάσματα, που οι Μλάντιτς αυτού του κόσμου έχουν πάντα απέναντί τους. Η ίδια απαντώντας σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφου λέει: «Δεν ήμουν ποτέ σκεπτική για τη Σρεμπρένιτσα, γιατί οι πόλεμοι στη Βοσνία και την Κροατία ήταν ήδη πίσω μας και όλοι γνωρίζαμε πια ότι ήταν οι πιο αιματηροί πόλεμοι στα Βαλκάνια μέχρι σήμερα. Μάθαμε για ακατανόητα εγκλήματα και θηριωδίες, που διαπράχθηκαν από όλες τις πλευρές. Φυσικά, η Σρεμπρένιτσα με ισοπέδωσε ως άνθρωπο, που είχε μεγαλώσει με τα επιτεύγματα της αδελφοσύνης και της ενότητας, με την αλληλεγγύη και τον κοσμοπολιτισμό, και πίστευε ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι ανεξάρτητα από εθνικότητα ή θρησκεία. Υπάρχουν άνθρωποι και μη άνθρωποι και αυτό ισχύει για κάθε έθνος. Και οι μη άνθρωποι δεν ανήκουν στον λαό μου. Οι δικοί μου άνθρωποι είναι υπέροχοι και τους αγαπώ.». Και συνεχίζει: «Είναι μια σπουδαία ταινία, μεγάλων καλλιτεχνικών επιτευγμάτων και μεγάλης σημασίας για όλους μας στο δρόμο της συμφιλίωσης…Η πραγματική τέχνη είναι στην υπηρεσία του ανθρώπου και της ανθρωπότητας, ενθαρρύνει την αλληλεγγύη, κάνει αυτόν τον κόσμο καλύτερο. Χτίζει γέφυρες, συνδέει τους ανθρώπους και είναι πάντα πρώτη σε αυτό το μονοπάτι, κυρίως γιατί μιλά τη γλώσσα της καρδιάς.»
Εδώ το trailer: https://www.youtube.com/watch?v=k4s7qfsx28c
