Λίγο πριν από τη λήξη της προηγούμενης εκπαιδευτικής χρονιάς, το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας (ΣΔΕ) Αγίας Παρασκευής φιλοξένησε την πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέα Ιωάννα Ιωαννίδου. Ήταν καλεσμένη στο πλαίσιο του Λογοτεχνικού Εργαστηρίου που οργάνωνε η εκπαιδεύτρια του Γλωσσικού Γραμματισμού Αλεξάνδρα Βασιλοπούλου, τα τελευταία 3 χρόνια (Η φιλόλογος, μάλιστα, δεν συνεχίζει τη νέα χρονιά στο ΣΔΕ, εξέλιξη που προκάλεσε απορίες).
Στο μάθημα αυτό, η Ιωάννα Ιωαννίδου γνώρισε, μεταξύ άλλων, μία Αλβανίδα εκπαιδευόμενη του Α΄κύκλου, την Ε., η οποία τον Ιούνιο του 2027 θα αποκτήσει το απολυτήριό της από το Σχολείο, που ισοδυναμεί με του Γυμνασίου.
Με αφορμή μία συζήτηση στη διάρκεια της επίσκεψης, η συγγραφέας άκουσε την ιστορία της Ε., πώς δηλαδή αποφάσισε «να χτυπήσει την πόρτα» του ΣΔΕ Αγίας Παρασκευής. Της φάνηκε πολύ ενδιαφέρουσα κι έτσι προέκυψε το παρακάτω διήγημα, που πρωτοδημοσιεύει η ΑΜΑΡΥΣΙΑ:
«Δεύτερη ευκαιρία»
Μόλις πέρασε το προαύλιο του Σχολείου η Ε. στάθηκε και κοίταξε γύρω της. Το γνώριμο περιβάλλον την τύλιξε τρυφερά. “Νέα χρονιά” σκέφτηκε με χαρά. Το μυαλό της γύρισε πίσω. Είδε το νέο κορίτσι που έφυγε από την πατρίδα του την Αλβανία, ολομόναχο, με ένα μωρό αγκαλιά κι ένα έμβρυο στην κοιλιά. Αισθάνθηκε ξανά το φόβο που την συντρόφευε σε ολόκληρο το ταξίδι προς την Ελλάδα. Ξένη ανάμεσα σε ξένους, χωρίς να ξέρει λέξη ελληνικά, εμπιστεύτηκε τρεις ζωές στα χέρια κάποιου άγνωστου μεσολαβητή. Ακόμη και τώρα, τόσα χρόνια μετά, απορούσε με το θάρρος της. Θυμήθηκε την αγαλλίαση που είχε νιώσει όταν επιτέλους πάτησε το πόδι της στην Ελλάδα κι ενώθηκε με τον άντρα της.
Σύντομα όμως ήρθε ο αγώνας για την επιβίωση μαζί με το μεγάλωμα των παιδιών. Ξεκούραση από μικρή έβρισκε στο διάβασμα• ίσως γι’ αυτό ο άντρας της τής έσκιζε τα βιβλία όταν τα έβλεπε. Το πρόσωπό της συννέφιασε: «Γι’ αυτόν δεν ήμουν άνθρωπος, ήμουν η εικόνα της καλής νοικοκυράς, της καλής συζύγου, της καλής μητέρας.» Αναγκάστηκε να διαβάζει κρυφά. Όταν ήρθαν οι απειλές κι η κακοποιητική συμπεριφορά στην αρχή σοκαρίστηκε. Για χρόνια έσκυβε το κεφάλι έως ότου ήρθε η μέρα που είπε «ως εδώ, να φύγω να πάρω ανάσα». Στενοχωρήθηκε, έκλαψε, δυσκολεύτηκε, πάλεψε και τέλος τα κατάφερε. Παρά την αγωνία για το μέλλον και την κούραση (έκανε δυο δουλειές), ένιωθε ότι το χρωστούσε όχι μόνο στον εαυτό της αλλά και στις κόρες της.
Μόλις στάθηκε στα πόδια της, αποφάσισε να φροντίσει τον εαυτό της και τα θέλω της. Έτσι μπήκε αθόρυβα στη ζωή της το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας και της άνοιξε νέους ορίζοντες. Την πρώτη μέρα είχε ταχυπαλμία κι αναρωτιόταν τι θα συναντήσει, αλλά, μόλις κάθισε στο θρανίο, βγήκε το παιδί που όλοι κρύβουμε μέσα μας. Από τότε δεν έχει χάσει μάθημα, όσο κουρασμένη κι αν είναι. Απέκτησε μια αγαπημένη ρουτίνα. Από την πρώτη στιγμή κατάλαβε πόσο δύσκολο και πόσο όμορφο είναι. Πάει «άδεια» και φεύγει με κάτι καθημερινά.
Αν και ο καθηγητής των Μαθηματικών κατάφερε να την κάνει να αγαπήσει τα Μαθηματικά, το αγαπημένο της μάθημα είναι η Γλώσσα. Κάθε καινούργια λέξη τής δίνει τη δύναμη να πάει παραπέρα. Κάθε φράση ανοίγει νέους δρόμους. Η γνώση και η λαχτάρα της γι’ αυτήν δεν σταματά ποτέ. Ανυπομονεί για την επόμενη μέρα.
Αυτή που, όταν πρωτοήρθε στην Ελλάδα, έβλεπε παλιές ελληνικές ταινίες για να μαθαίνει απλές λέξεις, τώρα πια μιλάει καλά ελληνικά και διαβάζει άνετα. Έχει γνωρίσει υπέροχους ανθρώπους διαφόρων εθνικοτήτων κι έχει κάνει καλές φιλίες με τους συμμαθητές αλλά και τους καθηγητές της. «Είναι στο χέρι μας να μην αφήνουμε τους άλλους να γκρεμίσουν αυτό που χτίζουμε», σκέφτηκε.
Το κουδούνι την επανέφερε στην πραγματικότητα. Κοίταξε μέσα της. Αναλογίστηκε τους αγώνες που έχει δώσει. Ο ωραιότερος όλων είναι ο αγώνας με τις λέξεις, για τη μάθηση. Χαμογέλασε και βάδισε προς την είσοδο του σχολείου. Δεν ήθελε ν’ αργήσει.
Ιωάννα Ιωαννίδου, «Συνταγές της απομόνωσης», εκδόσεις Άνω Τελεία, 2025
H νέα χρονιά
Παράλληλα με το διήγημα, είναι ευκαιρία, καθώς παραμένει περίοδος νέων εγγραφών, για μία υπενθύμιση του θεσμού, που έχει αναδείξει η «Α» με σειρά ρεπορτάζ (ενδεικτικά ΕΔΩ)
Τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας είναι μονάδες εκπαίδευσης ενηλίκων που λειτουργούν σύμφωνα με τη φιλοσοφία και τις αρχές της εκπαίδευσης ενηλίκων. Υπάγονται στη Γενική Γραμματεία Διά Βίου Μάθησης (ΓΓΔΒΜ) του ΥΠΑΙΘ, η οποία έχει και την ευθύνη λειτουργίας τους. Στους απόφοιτους των ΣΔΕ χορηγείται απολυτήριος τίτλος ισότιμος προς το απολυτήριο του Γυμνασίου.
Σκοπός των σχολείων είναι η συνολική ανάπτυξη των εκπαιδευομένων και η πληρέστερη συμμετοχή τους στο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι, καθώς και η αποτελεσματικότερη συμμετοχή τους στον χώρο της εργασίας.
Στόχοι των ΣΔΕ είναι:
α. Η ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης πολιτών 18 ετών και άνω, οι οποίοι έχουν αποκτήσει ήδη απολυτήριο Δημοτικού.
β. Η επανασύνδεση των εκπαιδευομένων με τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης.
γ. Η απόκτηση σύγχρονων γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων που θα τους βοηθήσουν στην κοινωνική – οικονομική ένταξη και ανέλιξη.
δ. Η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης των εκπαιδευομένων.
ε. Η συμβολή στην ένταξή τους ή τη βελτίωση της θέσης τους στον χώρο της εργασίας.
Βασικά χαρακτηριστικά των ΣΔΕ
1. Για την επίτευξη του σκοπού των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας θεωρούνται τρεις βασικές αρχές ως στοιχεία ταυτότητας του θεσμού: α. Τα εκπαιδευτικά μέσα που αξιοποιούνται για την επίτευξη του βασικού σκοπού είναι ευέλικτα, ώστε να υποστηρίζουν κάθε εκπαιδευόμενο.
β. Οι ανάγκες των εκπαιδευομένων προσεγγίζονται εν όλω και όχι εν μέρει. Για να επιτύχουν στην προσπάθειά τους οι εκπαιδευόμενοι, πρέπει να υποστηριχθούν στην αντιμετώπιση δυσκολιών σε άλλους τομείς, όπως στην υγεία, την οικογένεια, στον εργασιακό χώρο, τον άμεσο κοινωνικό περίγυρο.
2. Στο πλαίσιο των παραπάνω αρχών, τα ΣΔΕ:
α. Επιδιώκουν τη συνεργασία και τη σύμπραξη με όλους τους αρμόδιους κοινωνικούς φορείς για την ευαισθητοποίηση των κοινωνικών ομάδων στις οποίες απευθύνονται τα σχολεία.
β. Ακολουθούν παιδαγωγικές προσεγγίσεις που εστιάζουν στις ατομικές ανάγκες, στα ενδιαφέροντα και στις ικανότητες των εκπαιδευομένων.
γ. Δίνουν έμφαση στην απόκτηση βασικών γνώσεων και δεξιοτήτων. δ. Καλλιεργούν κοινωνικές δεξιότητες και βοηθούν τους εκπαιδευόμενους να διαμορφώνουν θετικές στάσεις, ως ενεργοί πολίτες και μέλη της κοινωνίας, σε τοπικό, εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.
ε. Διαμορφώνουν ευέλικτο πρόγραμμα σπουδών ώστε να αξιοποιούνται όλοι οι κοινωνικοί χώροι στους οποίους υπάρχει γνώση και συσσωρευμένη εμπειρία (χώροι εργασίας, κοινωνικής συνάθροισης, καλλιτεχνικής δημιουργίας, πολιτιστικών εκδηλώσεων κ.ά.).
στ. Συνεργάζονται μεταξύ τους και αναπτύσσουν κοινές δράσεις.
Το πρόγραμμα εκπαίδευσης
Η χρονική διάρκεια της εκπαίδευσης στα ΣΔΕ ορίζεται σε δύο σχολικά έτη: α΄ και β΄κύκλος.
Στα ΣΔΕ υιοθετείται η αρχή των πολυγραμματισμών.
Ο βασικός πυρήνας του προγράμματος σπουδών συγκροτείται από:
α. Τον Ελληνικό Γλωσσικό Γραμματισμό.
β. Τον Αριθμητικό Γραμματισμό.
γ. Τον Πληροφορικό Γραμματισμό.
δ. Τον Αγγλικό Γλωσσικό Γραμματισμό.
ε. Τoν Κοινωνικό Γραμματισμό.
στ. Τον Επιστημονικό Γραμματισμό.
ζ. Τον Περιβαλλοντικό Γραμματισμό.
η. Την Πολιτισμική-Αισθητική Αγωγή.
Το εβδομαδιαίο ωρολόγιο πρόγραμμα καλύπτει 25 ώρες (20 ώρες καλύπτονται από Γραμματισμούς, 2 ώρες από Συμβουλευτικές Υπηρεσίες και 3 ώρες από σχέδια δράσης (projects).
Αξιολόγηση εκπαιδευομένων: Η αξιολόγηση, λόγω του καινοτομικού χαρακτήρα του προγράμματος και της ενήλικης ζωής τους, επικεντρώνεται στη συμμετοχή των ίδιων των εκπαιδευομένων. Η αξιολόγηση είναι περιγραφική.
Πληροφορίες εγγραφής
Η διαδικασία αφορά στην εγγραφή ενήλικου εκπαιδευομένου σε Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας αποτελούν εκπαιδευτικές δομές που παρέχουν τη δυνατότητα σε ενήλικους πολίτες να ολοκληρώσουν την Υποχρεωτική Εκπαίδευση σε ένα εντελώς εξειδικευμένο περιβάλλον μετά από διετή φοίτηση.
Δικαίωμα εγγραφής στα Σ.Δ.Ε. έχουν όσοι: α) συμπληρώνουν το δέκατο όγδοο (18) έτος της ηλικίας τους μέχρι την 31η Δεκεμβρίου του έτους εγγραφής ή έχουν υπερβεί το δέκατο όγδοο (18) έτος της ηλικίας τους.
Οι ενδιαφερόμενοι, για να εγγραφούν στο «Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας» απαιτείται να συμπληρώνουν αίτηση φοίτησης στο «Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας» της επιλογής τους προσκομίζοντας τα παρακάτω δικαιολογητικά.
Η αίτηση μπορεί να υποβληθεί καθ’ όλο το έτος, αλλά θα εξετασθεί και αξιολογηθεί κατά τον μήνα Σεπτέμβριο.
Τα απαιτούμενα δικαιολογητικά είναι:
1. Φωτοτυπία Αστυνομικής Ταυτότητας ή Διαβατηρίου σε ισχύ
2. Φωτοτυπία Απολυτηρίου Δημοτικού Σχολείου ή Βεβαίωση φοίτησης σε τάξεις Γυμνασίου
3. Φωτοτυπία Άδειας Διαμονής σε ισχύ (αφορά αλλοδαπούς)
Σε περίπτωση που τα παραπάνω πιστοποιητικά έχουν εκδοθεί σε άλλη χώρα πλην της Ελλάδας, τα δικαιολογητικά που απαιτούνται είναι τα κάτωθι:
1. Φωτοτυπία Απολυτήριο Δημοτικού ή Βεβαίωση φοίτησης σε τάξεις Γυμνασίου (Προσκόμιση φωτοαντίγραφου του πρωτότυπου τίτλου σπουδών και επικυρωμένη μετάφραση του τίτλου, στο οποίο αναγράφεται ο ακριβής βαθμός, η ημερομηνία και το έτος κτήσης αυτού)
2. Φωτοτυπία Άδειας Διαμονής σε ισχύ
3. Φωτοτυπία Διαβατηρίου σε ισχύ
Το ΣΔΕ συστεγάζεται με το 3ο Γυμνάσιο Αγίας Παρασκευής (Δερβενακίων και Σάκη Καράγιωργα) και λειτουργεί καθημερινά 16:30-20:30. Τηλ επικοινωνίας: 2106669144 και 2106669129, Διευθύντρια Κωνσταντίνα Καδδά. Δείτε περισσότερα στην ιστοσελίδα του σχολείου: https://sde-ag-parask.att.sch.gr
