Γράφει ο Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος
∆ηµοσιογράφος – ∆ηµοσιολόγος
Η απάντηση στο πού κατευθύνονται οι Έλληνες δίδεται από πρόσφατο ντοκουµέντο. Καθηµερινή εφηµερίδα ζήτησε από γνωστούς συγγραφείς και κριτικούς λογοτεχνίας να προτείνουν ο καθένας από ένα βιβλίο για κάθε δεκαετία ηλικίας, από των δέκα µέχρι των ενενήντα ετών, που πρέπει ο Έλληνας στο διάβα αυτών των χρόνων και κατά δεκαετία οπωσδήποτε να διαβάσει.
Τα βιβλία που προτείνονται ως αναγκαία για κάθε δεκαετία της ζωής του ανθρώπου είναι συνολικά 95 (εννέα δεκαετίες επί δέκα ή έντεκα προτάσεις). Από αυτά τα 75 είναι ξένων συγγραφέων και µόνον είκοσι είναι Ελλήνων!
Με τις προτεινόµενες επιλογές από της παιδικής ηλικίας έως τα ενενήντα του χρόνια ο Έλληνας δεν είναι αναγκαίο να έχει διαβάσει ∆άντη, Γκαίτε, Ντοστογιέφσκι, Πούσκιν, Άντερσεν, Αδελφούς Γκριµ, Ζαµιάτιν, Ονέ, Μαλό, Μπαλζάκ, Σκοτ, Βερν, Κορνέϊγ, Ώστεν, Μολιέρο και πολλούς ακόµη. Οι Έλληνες που αγνοούνται στις προτάσεις είναι οι περισσότεροι, από τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη, τον Αισχύλο και όλους τους φιλοσόφους, έως όλη την Βυζαντινή και την Πατερική Γραµµατεία, έως όλους τους σηµαντικούς συγγραφείς της νεοελληνικής γραµµατείας, µεταξύ των οποίων και όλοι οι σηµαντικοί ιστορικοί από τους Ζαµπέλιο και Παπαρρηγόπουλο έως τον Ζακυθηνό και την Αρβελέρ.
Επίσης αγνοούνται τα αποµνηµονεύµατα αγωνιστών του 1821, όπως των Κολοκοτρώνη, Μακρυγιάννη, Καραϊσκάκη και τόσων άλλων.
Αγνοούνται συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και νέους, που έθεσαν τις βάσεις του σύγχρονου παιδικού βιβλίου στην Ελλάδα. Μεταξύ αυτών πρώτη η Πηνελόπη ∆έλτα και οι Λότη Ανδρουτσοπούλου, Αγγελική Βαρελά, Ζωή Κανάβα, Τάκης Λάππας και Γαλάτεια Γρηγοριάδου – Σουρέλη. Επίσης αγνοούνται όλοι οι Νεοέλληνες ποιητές πλην των Σολωµού, Σεφέρη, Ελύτη, Καβάφη και Ζωής Καρέλλη.
Είναι λυπηρό πως δεν προβάλλεται η σηµαντική διαχρονική Ελληνική Γραµµατεία, η οποία, πέραν των άλλων, ωφελεί την αυτογνωσία και τη σύνδεση της κάθε γενιάς µε την Εθνική Παράδοση και την Πολιτισµική Κληρονοµιά. Ο Έλληνας µε το να γνωρίζει από πού έρχεται, ποιοι οι πρόγονοί του και σε τί συνετέλεσαν στον παγκόσµιο, δυτικό λεγόµενο, πολιτισµό αποκτά γερά θεµέλια της διαχρονικότητας του και τη συνείδηση ευθύνης του να συνεχίσει αυτήν την προσφορά του Ελληνισµού.
Αρκετά των προτεινόµενων βιβλίων από τους συγγραφείς και τους κριτικούς λογοτεχνίας, είναι αξιόλογα και επίσης αρκετά έχουν παγκόσµια εµπορική επιτυχία. Όµως η από τα προτεινόµενα βιβλία διαµορφούµενη κατάσταση είναι µιας Ελλάδας παγκοσµιοποιηµένης, που τείνει να δηµιουργήσει Έλληνες κοσµοπολίτες. Σε αυτούς καίρια πλέον θέση λαµβάνουν τα βιβλία πολυεθνούς ανάγνωσης, που οδηγούν σε οµογενοποιηµένη σκέψη και σε περιθωριακή θέση τα ελληνικά βιβλία αξιόλογων συγγραφέων, που έχουν σύγχρονη σκέψη αλλά και επίγνωση της ιδιοπροσωπίας τους.
Η αλλαγή ύφους και αντίληψης ζωής στα βιβλία που προτείνεται σήµερα να διαβάζονται διαφέρει καθαρά από τί προτεινόταν παλαιότερα στους Έλληνες. Υπήρχε τότε µια κάποια αρµονία στα µηνύµατα του ξένου δόκιµου βιβλίου µε το ελληνικό και διαµόρφωνε σωστούς χαρακτήρες. Για την παιδική ηλικία, έως τα δέκα χρόνια, προτείνονταν, µεταξύ άλλων, οι µύθοι του Αισώπου, ο «Γέρο Στάθης» του Λέοντος Μελά, οι «∆έκα Άνθρωποι» του ∆ηµήτρη Γιάκου, «Ο τρελλαντώνης» και το «Παραµύθι χωρίς όνοµα» της Πηνελόπης ∆έλτα και από Έλληνες ποιητές οι ∆ροσίνης, Πολέµης, Βαλαωρίτης, Βιζυηνός. Από ξένα βιβλία αυτά των Ιουλίου Βερν και Κρόνιν, παραµύθια του Άντερσεν και των αδελφών Γκριµ.
Για τις ηλικίες από τα έντεκα έως τα είκοσι χρόνια προτείνονταν, µεταξύ άλλων, τα έργα των Κίπλινγκ, Ντίκενς, Βερν, Ντεφόε, Σκοτ, Χάριετ Μπίτσερ Στόου (Η καλύβα του Μπάρµπα Θωµά), Μπέρι (Πίτερ Παν), ∆ουµά, Μαρκ Τουέιν, Σαιντ – Εξιπερί, και από των νεοελλήνων ποιητών και συγγραφέων των Σολωµού, Παλαµά, Σικελιανού, Βιζυηνού, Θανάση Πετσάλη – ∆ιοµήδη, Τερζάκη, Πηνελόπης ∆έλτα (π.χ. «Στα µυστικά του Βάλτου» και «Τον Καιρό του Βουλγαροκτόνου»), Καρκαβίτσα. Προτείνονταν επίσης θρησκευτικού περιεχοµένου βιβλία, όπως τα «Ο Χιτών», «Κβο Βάντις;», Βίβια Περπέτουα, Φαβιόλα κ.α.
Για τις ηλικίες από τα 21 έως τα τριάντα χρόνια και κατά τη δεκαετία του 1950 προτείνονταν τα αποµνηµονεύµατα του Μακρυγιάννη, τα έργα των αρχαίων Ελλήνων ποιητών και τραγικών ποιητών, φιλοσόφων, επιστηµόνων, των βυζαντινών ποιητών, ιστορικών και εκκλησιαστικών συγγραφέων, πνευµατικά βιβλία όπως αυτό του Βίργκιλ Γκεοργκίου «Η 25η ώρα». Από τους νεοέλληνες, µεταξύ των πολλών άλλων, προτείνονταν τα έργα των Κάλβου, Παπαδιαµάντη, Μυριβήλη, Βενέζη, Κανελλόπουλου, Ρίτσου, Καζαντζάκη, Μελισσάνθης, Βαρβιτσιώτη, Βρεττάκου, Βάρναλη, Καβάφη, Θεοτόκη. Από τους ξένους συγγραφείς οι Ντοστογιέφσκι, Γκόγκολ, Στάινµπεκ, Καµύ, Γκαίτε, Ντάντε, Όστεν, Ουγκό, Μπαλζάκ, Όργουελ και άλλοι.
Για τις ηλικίες από τα σαράντα χρόνια έως και τα ενενήντα χρόνια συµπληρώνονταν οι γνώσεις πάνω σε όλους τους Έλληνες συγγραφείς και ιστορικούς, που ασχολήθηκαν µε όλες τις περιόδους του Ελληνισµού, αρχαιότητα, βυζαντινή αυτοκρατορία, σκλαβιά, επιχειρήσεις υπέρ της ελευθερίας, φραγκοκρατία, τουρκοκρατία, διατήρηση της αυτοσυνειδησίας µας καθώς και για την απελευθέρωση του Έθνους, τα της Φιλικής Εταιρείας, της Επανάστασης του 1821, της ιδρύσεως του Κράτους, της λιγόχρονης εποχής Καποδίστρια και των έκτοτε, έως τη δεκαετία του 1950, περιπέτειές του. Συνεχίζονταν επίσης οι γνώσεις στο έργο δυτικών συγγραφέων, όπως των Σαίξπηρ, Θερβάντες, Μολιέρου, Στάϊνµπεκ, Μποντλέρ, Μπροντέ, Ντίκενς, Ουάιλντ, Καµύ, Σίλερ.
Ουδέποτε, ως Έλληνες, θελήσαµε να αποκοπούµε από τη ∆ύση, αφού εµείς την δηµιουργήσαµε. Όσο και αν αυτό φαίνεται εγωιστικό και υπερβολικό, είναι αληθινό. Όµως είµαστε µικροί στο δέµας και οι γίγαντες της κοσµικής ισχύος µας επιστρέφουν διαστρεβλωµένα αυτά µε τα οποία τους φωτίσαµε. Τώρα κατασκευάζουν ένα αυτοκαταστροφικό πολιτισµό, στον οποίο επιχειρούν µε όλα τα µέσα να µας παρασύρουν.
Τώρα πλέον δεν είναι η αγάπη που τα θεραπεύει όλα τα προβλήµατα, του εσωτερικού µας κόσµου και τα κοινωνικά. Τώρα προωθείται µε βιβλία η «θεραπευτική λογοτεχνία» (εφεύρεση της Άπω Ανατολής), µε την οποία δίδεται η υπόσχεση ότι φέρνει «συναισθηµατική αποφόρτιση και σταδιακή επανασύνδεση του ανθρώπου µε τον εαυτό του και τους άλλους»….
Τα δεδοµένα είναι αρνητικά για το µέλλον του πολιτισµού µας και της ύπαρξής µας. Ο µιµητισµός ξένων, προς τη ζωή και το ήθος µας, ιδεολογιών, ο «γάµος» των οµοφυλοφίλων, το θέσφατο της αρµόδιας υπουργού ότι η παραδοσιακή οικογένεια απεβίωσε, η προώθηση του ηδονιστικού τρόπου ζωής, το παράλογο που προωθείται ως «προοδευτικό» και το αφύσικο που µετατρέπεται σε «εκσυγχρονιστικό» είναι σοβαρότατα ζητήµατα, που η άµεση αντιµετώπισή τους έχει στενή σχέση µε την επιβίωση του Ελληνισµού. Στη φιλοπατρία όλων των Ελλήνων και ιδιαίτερα εκείνων που έχουν την ευθύνη δηµιουργίας και αγωγής της επόµενης γενιάς, εναπόκειται η σωτηρία της ύπαρξης του Έθνους µας, ως ανεξάρτητης και ζωογόνου οντότητας.
