Γράφει η Ελένη Κονιαρέλλη – Σιακή
Α) Τα Θεοφάνια είναι η µόνη φορά που φανερώθηκε η τρισυπόστατη παρουσία του Θεού (Πατήρ, Υιός και Άγιον Πνεύµα), που εορτάζει η εκκλησία µας στις 6 Ιανουαρίου.
Σύµφωνα µε τις Ευαγγελικές Περικοπές των Ευαγγελιστών Ματθαίου, Μάρκου και Λουκά, κατά τη Βάπτιση του Ιησού από τον Ιωάννη τον Πρόδροµο, αυτή την ηµέρα εµφανίστηκε για πρώτη και µοναδική φορά στη Γη, ολόκληρη η Αγία Τριάδα (Πατήρ, Υιός και Άγιον Πνεύµα).
Το Ευαγγέλιο κατά Ματθαίον (Κεφάλ. Γ’-17) περιγράφει ότι ο Ιωάννης ο Πρόδροµος -µετά από εντολή του Θεού- άφησε την έρηµο που ζούσε και πήγε στον Ιορδάνη ποταµό. Εκεί κήρυττε τον Λόγο του Θεού και βάπτιζε τους πιστούς.
Μία ηµέρα ο Ιησούς Χριστός -στις αρχές του τριακοστού έτους της ηλικίας Του- ήρθε από τη Γαλιλαία και ζήτησε από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή να τον βαπτίσει, πράγµα που αρνήθηκε ο Ιωάννης να κάνει λέγοντας ότι «αυτός έχει ανάγκη Βάπτισης από Εκείνον…». Όµως ο Ιησούς τον έπεισε. Κατά την τελετή της Βάπτισης, το Άγιο Πνεύµα µε µορφή περιστεριού κάθισε στην κεφαλή του Χριστού, ενώ από τους Ουρανούς ακούστηκε η φωνή του Θεού και Πατρός να λέει: «Ούτος εστίν ο Υιός µου αγαπητός, εν ω ηυδόκησα».
Η φράση αυτή αναφέρεται στα Ευαγγέλια των Ευαγγελιστών Ματθαίου, Μάρκου και Λουκά, ενώ απουσιάζει από αυτό του Ιωάννη. Έτσι στη Βάπτιση του Ιησού έχουµε τη φανέρωση της Αγίας Τριάδας στον κόσµο, και την ηµέρα αυτή γιορτάζουµε τα Θεοφάνια, που είναι η τρίτη και τελευταία εορτή του «∆ωδεκαηµέρου», (Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, και Θεοφάνια). Η γιορτή των Θεοφανείων λέγεται και Επιφάνεια, Φώτα ή Φωτά, ή Εορτή των Φώτων.
Β) ΤΑ ΕΥΤΡΑΠΕΛΑ ΣΤΑ ΘΕΟΦΑΝΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑ∆ΥΣΗ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ
Θυµόµαστε από τα προηγούµενα χρόνια, πολλά ευτράπελα που µετρήσαµε σε αρκετές περιοχές κατά τη διάρκεια αυτού του εθίµου, που βασικά ήταν αστείες ή απρόβλεπτες στιγµές, ή ασυνήθιστες αντιδράσεις του κόσµου, ή το «κυνήγι» και το αλληλοσπρώξιµο των «βουτηχτάδων» -όπως συχνά τους αποκαλούν σε αρκετές περιοχές- ή και το έθιµο να πηδούν από τα πλοία (όπως γίνεται στην Κέρκυρα), και άλλα πολλά.
Φέτος ήταν αρκετά τα υπερβολικά, τα παράξενα και τα απρόοπτα που έγιναν κατά την Κατάδυση του Τίµιου Σταυρού. Κάποια προκάλεσαν γέλια στους παρευρισκόµενους, άλλα έφεραν αρνητική διάθεση και εκνευρισµό. Όµως ας µείνουµε µόνο στο γεγονός ότι η Κατάδυση του Τίµιου Σταυρού σε θάλασσες, σε ποταµούς και σε λίµνες της χώρας µας συµβολίζει τον εξαγνισµό και την ανανέωση.
Ας δούµε µερικά ευτράπελα από αυτά που ακούσαµε ή διαβάσαµε φέτος κατά τον εορτασµό των Θεοφανίων:
1. Πρωτοφανής συµπλοκή και ξύλο στη Φλώρινα για τον σταυρό…
Παρουσία του Υπουργού Εθνικής Άµυνας Νίκου ∆ένδια, πολλών επισήµων και πλήθους κόσµου στη Φλώρινα, κατά τον Αγιασµό των υδάτων στο ποτάµι της πόλης, σηµειώθηκε πρωτοφανής συµπλοκή, ακόµα και ξύλο, µεταξύ των «βουτηχτάδων» που διεκδικούσαν τον Σταυρό και προσπαθούσαν να τον κρατήσουν ο καθένας για τον εαυτό του… ενώ ο ιερέας φώναζε: «Μέχρι να πάτε πίσω, δε θα ρίξω τον Σταυρό…». Έτσι η λαµπρότητα της γιορτινής ηµέρας σηµαδεύτηκε από κωµικά και αρκετά δραµατικά γεγονότα (σπρωξιές, ύβρεις, και άλλα), που προκάλεσαν την αγανάκτηση και τον εκνευρισµό των παρευρισκοµένων.
2. Στη Μεσσηνία, ο ιερέας έριξε τον Σταυρό στη θάλασσα µε καλάµι ψαρέµατος…
Τηρώντας ο ιερέας την παράδοση που είχε δηµιουργήσει από τα προηγούµενα χρόνια, στην παραλία του Καλού Νερού, αφού έδεσε τον Σταυρό µε πετονιά σε καλάµι ψαρέµατος, τον έριξε στη θάλασσα. Οι ντόπιοι που γνώριζαν την τακτική του ιερέα από τα προηγούµενα χρόνια δεν αιφνιδιάστηκαν, αλλά οι ξένοι που έτυχε να βρίσκονται εκεί ακόµα αναρωτιούνται: «Γιατί ο ιερέας κρέµασε τον Σταυρό στην πετονιά λες και ήταν ψάρι;».
3. Στο Ηράκλειο έσπασαν τον ξύλινο σταυρό οι «βουτηχτάδες»…
Η µεγάλη πίεση που άσκησαν οι πιστοί που έπεσαν στα νερά για να λάβουν την Ευλογία του Αγίου Πνεύµατος, είχε ως αποτέλεσµα ν’ αποκολληθεί τµήµα του Σταυρού. Ο νεαρός άντρας που κατάφερε να τον ανασύρει πρώτος, έλαβε όπως ορίζει η Παράδοση, την Ευλογία και το ∆ώρο από τον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης Ευγένιο, που έδωσε τις εγκάρδιες ευχές του και σε όλους τους πιστούς.
4. Στον Μύτικα της Αιτωλοακαρνανίας ο ιερέας ακύρωσε την πρώτη βουτιά ενός «βιαστικού» πιστού…
Άκυρη κρίθηκε η πρώτη εκκίνηση για την Κατάδυση του Τίµιου Σταυρού, καθώς ένας νεαρός δεν άντεξε την αγωνία αναµονής και βούτηξε στη θάλασσα πριν την ώρα του. Έτσι η πρώτη εκκίνηση κρίθηκε άκυρη, αλλά το κέφι και το χιούµορ του κόσµου κράτησαν ζωντανό το έθιµο και στο τέλος ο Σταυρός «βρήκε τον δρόµο του», ενώ ένας παρευρισκόµενος σχολίασε ότι: «Ο νεαρός, έπεσε νωρίς στο νερό για να κάνει… ζέσταµα»!
5. Στα Τρίκαλα κατά την κατάδυση του σταυρού, ο Μητροπολίτης φώναζε: «Όχι έτσι ρε παιδιά…»
Στη δεύτερη ρίψη του Σταυρού, οι νεαροί που συµµετείχαν έπεσαν στο νερό µε τέτοια ένταση και φασαρία, που προκάλεσε την άµεση παρέµβαση του Μητροπολίτη, ώστε απευθυνόµενος σ’ αυτούς να φωνάξει δυνατά: «Όχι έτσι βρε παιδιά…», και η τελετή να συνεχιστεί κανονικά και µε τάξη.
6. Η 9χρονη Αποστολία βούτηξε (για δεύτερη φορά φέτος) για τον σταυρό!
Η ΑΠΟΣΤΟΛΙΑ, µαθήτρια του ∆ηµοτικού Σχολείου, έκλεψε τις εντυπώσεις και τα χειροκροτήµατα όλων και έκανε φέτος ιδιαίτερα ξεχωριστή και συγκινητική την τελετή του Αγιασµού των Υδάτων στην Παραλία του Βόλου. Ατρόµητη και χαµογελαστή, δεν δίστασε να πέσει στα παγωµένα νερά για να πιάσει τον Τίµιο Σταυρό, και οι παρευρισκόµενοι την αντάµειψαν µε χειροκρότηµα, θαυµασµό και ευχές να είναι πάντα ευλογηµένη και να έχει υγεία και δύναµη στη ζωή της. Παραδέχτηκε ότι το νερό ήταν κρύο, όµως αυτό δεν την εµπόδισε για να βουτήξει και να λάβει την Ευλογία µαζί µε τους άλλους θαρραλέους που βούτηξαν.
7. Στη Λεµεσό, άντρας βούτηξε, πήρε τον σταυρό και εξαφανίστηκε…
Αναστάτωση προκλήθηκε το πρωί της Τρίτης 6 Ιανουαρίου 2026, στο Παλιό Λιµάνι Λεµεσού, κατά τη διάρκεια του Εορτασµού των Θεοφανίων. Αµέσως µετά το τέλος του Καθαγιασµού των Υδάτων, διαπιστώθηκε ότι ο Σταυρός δεν παραδόθηκε στον ιερέα από το πρόσωπο που τον ανέσυρε. Πληροφορίες που αξιολογεί η Αστυνοµία, αναφέρουν ότι την τρίτη φορά που ρίχτηκε ο Σταυρός στη θάλασσα και ενώ βρισκόταν σε αρκετή απόσταση, τον ανέσυρε άγνωστος άντρας και στη συνέχεια αποχώρησε από τον χώρο χωρίς να τον παραδώσει. Η Αστυνοµία ενηµερώθηκε για το περιστατικό, και διερευνά την πληροφορία, σύµφωνα µε την οποία δεν αποκλείεται ο ξύλινος Σταυρός να έχει κλαπεί. Οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ εξετάζονται µαρτυρίες και υλικό από τις κάµερες της περιοχής.
Η ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΓΙΑΣΜΟΥ ΤΩΝ Υ∆ΑΤΩΝ, ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑ∆ΥΣΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ, και η βουτιά των πιστών στα παγωµένα νερά, αποτελεί µία από τις πιο επιβλητικές εικόνες της Ορθοδοξίας.
Με κατάνυξη και πίστη ας κρατήσουµε στην ψυχή µας την ευλογία που χαρακτηρίζει αυτή την ηµέρα, και ας παραβλέψουµε ό,τι αστείο ή δραµατικό είδαµε ή ακούσαµε.
