Γράφει ο Κώστας Ζαχαριάδης: Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ στη Β1 Εκλογική Περιφέρεια Βορείου Τομέα Αθηνών
Τομεάρχης Εσωτερικών
Η μεταρρύθμιση της ΝΔ για την «ομαλή λειτουργία των ΟΤΑ» είναι η επιστροφή στο εκλογικό σύστημα του 2006, το οποίο μόνο αναλογικό δεν ήταν.
Ακόμα μια φορά, η Δεξιά παρουσιάζει τη «βουτιά» στο παρελθόν ως εκσυγχρονισμό και τομή. Με πρόφαση την κυβερνησιμότητα και την αποτελεσματικότητα, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ολοκληρώνει τη μεθοδευμένη και ιεραρχημένη επίθεσή της στο θεσμικό πλαίσιο της Αυτοδιοίκησης.
Ο κ. Βορίδης έρχεται να τελειώσει αυτό που ξεκίνησε ο κ. Θεοδωρικάκος, προαναγγέλλοντας με διαδοχικές δημόσιες εμφανίσεις την κατάθεση νομοσχεδίου, με το οποίο αλλάζει το εκλογικό σύστημα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Σύμφωνα με τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς, το ποσοστό που θα χρειάζεται ένας υποψήφιος δήμαρχος ή περιφερειάρχης για να εκλεγεί -και να κερδίσει ενισχυμένη πλειοψηφία στο αντίστοιχο συμβούλιο- θα είναι 43%.
Η ΝΔ μας καλωσορίζει στο 2006. Έχει την εντύπωση η Κυβέρνηση ότι επειδή σήμερα υπάρχει γι’ αυτήν μια ευνοϊκή κατάσταση πλειοψηφιών στους Δήμους, αυτός ο Νόμος την βολεύει. Θέλει να κρατάει τους Δήμους και τους Δημάρχους δέσμιους και στο περιθώριο, αδιαφορώντας πλήρως για την πραγματική και δημοκρατική λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Θέλει μια Τοπική Αυτοδιοίκηση «υπηρέτη» των πολιτικών της επιδιώξεων και των κομματικών της σχεδιασμών. Φοβάται τη συσπείρωση των προοδευτικών δυνάμεων στον δεύτερο γύρο, απεχθάνεται τις συνεργασίες και τον δημόσιο έλεγχο, στρέφεται σε αυτό που ξέρει καλά από την προϊστορία της στα άδικα και καλπονοθευτικά συστήματα.
Ο κ. Βορίδης μάς πηγαίνει πίσω ολοταχώς, σε ένα μοντέλο λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που είχε εξαντλήσει τα όριά του κι έπρεπε να αλλάξει, ενσωματώνοντας θετικές ευρωπαϊκές πρακτικές και στο επίπεδο της αντιπροσωπευτικότητας και στο επίπεδο της αποτελεσματικότητας.
Για μια ακόμα φορά, η ΝΔ εμφανίζει τη γνωστή της δυσανεξία στις δημοκρατικές διαδικασίες, στον προγραμματικό πολιτικό διάλογο και στις αναγκαίες συγκλίσεις που πρέπει να υπάρξουν ιδίως σε τοπικό επίπεδο, στη συνταγματική επιταγή της ισότητας της ψήφου και τη σημασία του δημόσιου ελέγχου. Για να καμουφλάρει τη βαθιά αντιδημοκρατική αντίληψή της, σχηματίζει το ψευδεπίγραφο δίλημμα της κυβερνησιμότητας απέναντι στη δημοκρατική αντιπροσώπευση και την κοινωνική λογοδοσία.
Κυβερνησιμότητα και δημοκρατία όμως δεν γίνεται να λειτουργήσουν αντιπαραθετικά. Εφόσον η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη ομνύει στον Ευρωπαϊσμό και τις φιλελεύθερες αξίες, ας μας υποδείξει σε ποιες ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζεται στην Αυτοδιοίκηση το εκλογικό σύστημα που η ίδια προτείνει. Θα δυσκολευτεί να βρει, καθώς τα συστήματα της απλής αναλογικής, σε διάφορες παραλλαγές, αποτελούν το κυρίαρχο μοντέλο στην ευρωπαϊκή Αυτοδιοίκηση, με το Δημοτικό Συμβούλιο να συνιστά το κυρίαρχο σώμα και την κυβερνησιμότητα να διασφαλίζεται με ισορροπημένη κατανομή εξουσίας σε διάφορα όργανα.
Η αλήθεια όμως είναι πως τη ΝΔ δεν την αφορά τίποτα από όλα αυτά. Η ΝΔ συνεχίζει να βλέπει την Αυτοδιοίκηση όχι ως αυτόνομο πεδίο άσκησης πολιτικής δίπλα στις ανάγκες του πολίτη, αλλά ως άλλο ένα πεδίο μεταφοράς των παθογενειών της κεντρικής διοίκησης και της κομματικής αντιπαράθεσης σε κάθε πόλη, σε κάθε χωριό, σε κάθε γειτονιά.
Οι ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, η ευρωπαϊκή πραγματικότητα, η εμπειρία από την εξέλιξη και τον εκδημοκρατισμό του αυτοδιοικητικού θεσμού στη χώρα, ο εξαντλητικός διάλογος με όλες τις προοδευτικές φωνές στον χώρο της Αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού, θα είναι οι οδοδείκτες για να απαντηθούν με θετικό τρόπο τα αδιέξοδα που αντιμετωπίζει στη χώρα μας η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η επιστροφή στο παρελθόν και κυρίως η ωραιοποίησή του, πέρα από αναντίστοιχη με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, είναι και βαθιά προβληματική, διότι δείχνει άρνηση να διδαχτεί από τα λάθη και τις πανθομολογούμενες αστοχίες του παρελθόντος, τους πολιτικούς εκβιασμούς στα πλειοψηφικά σχήματα ότι θα ανατραπούν εκ των έσω αν «δεν γίνει το ένα ή το άλλο».
Οι πολιτικές συνθέσεις και οι πολιτικές συναινέσεις είτε μέσα στα πλειοψηφικά σχήματα είτε μεταξύ όμορων πολιτικών χώρων είναι μονόδρομος για να υπάρχει κυβερνησιμότητα. Με το δεύτερο όμως επιτυγχάνεται και δημοκρατική αντιπροσωπευτικότητα. Δεν υπάρχει λειτουργικό μοντέλο για την Αυτοδιοίκηση «αποφασίζουμε και διατάσσουμε», δεν λειτουργούν πουθενά στον κόσμο έτσι οι ΟΤΑ.
Η κυβέρνηση ακυρώνει τη δυνατότητα ξεχωριστών τοπικών ψηφοδελτίων στις Κοινότητες και τα Διαμερίσματα των αστικών πόλεων και τα συνδέει με το κεντρικό ψηφοδέλτιο. Έτσι, κάθε συλλογικότητα και πρωτοβουλία σε οικισμούς μεγαλύτερους των 300 κατοίκων, οφείλει να στοιχηθεί με τα κεντρικά δημοτικά ψηφοδέλτια, με συνέπεια τα Τοπικά Συμβούλια που θα εκλεγούν, να συγκροτηθούν με βάση την αναλογία δύναμης των δημοτικών ψηφοδελτίων, ανεξάρτητα από το τι έχει ψηφίσει η κάθε περιοχή.
Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στη μείωση της ποσόστωσης φύλου στο 33%, μια ακόμα σοβαρή θεσμική υποχώρηση που καταγράφεται. Τη στιγμή που η χώρα συγκλονίζεται από το δικό της κίνημα #metoo αποκαλύψεων, η επιλογή αυτή έχει σημειολογική, αν μη τι άλλο, σημασία για το δημοκρατικό έλλειμα που διακρίνει την πολιτική σκέψη και ανάλυση της συντηρητικής παράταξης.
Θέλω να πιστεύω ότι οι προοδευτικές δυνάμεις που το 2006 είχαν αντιταχθεί και στην κεντρική πολιτική σκηνή και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση στην αντιμεταρρύθμιση τότε του 42% και είχαν δώσει μάχες, δεν έχουν ξεχάσει ούτε όσα έλεγαν τότε, ούτε έχουν μετατοπιστεί ιδεολογικοπολιτικά. Ένα ευρύ μέτωπο προοδευτικών πολιτικών δυνάμεων και στην κεντρική πολιτική σκηνή και αυτοδιοικητικών δυνάμεων, την ερχόμενη μέρα μπορούν και πρέπει να θεμελιώσουν ξανά μια δημοκρατική και αποτελεσματική Τοπική Αυτοδιοίκηση.
