Γράφει ο Παύλος Γερουλάνος
Βουλευτής ΠΑΣΟΚ
Βασικό στοιχείο της Βιώσιμης Ανάπτυξης είναι η δυνατότητά μας να αντιδρούμε γρήγορα και με γνώση, στις μεγάλες μεταβολές που βιώνουν οι σύγχρονες δημοκρατίες. Κάτι τέτοιο θα είναι εξαιρετικά απίθανο, όσο η εξουσία είναι μαζεμένη αποκλειστικά σε ένα κέντρο, που δεν γνωρίζει τις ιδιαιτερότητες της κάθε οικονομίας, που καθυστερεί να πάρει αποφάσεις μέχρι να καταλάβει όλες τις παραμέτρους ενός προβλήματος και δεν λογοδοτεί, για τις λάθος αποφάσεις που παίρνει. Αυτή είναι η σημερινή μας εμπειρία, από τον τρόπο που λειτουργεί το Μαξίμου.
Η ερήμωση της ελληνικής Περιφέρειας είναι το πιο τρανταχτό παράδειγμα αποτυχίας ενός συστήματος να αντιδράσει γρήγορα και με γνώση, διότι επιμένει να κρατά όλη την εξουσία συγκεντρωμένη και αρνείται να κάνει σοβαρό απολογισμό και να λογοδοτήσει για λάθη του. Αν δεν αλλάξουμε πορεία άμεσα, αποσυγκεντρώνοντας την εξουσία, απελευθερώνοντας δυνάμεις θεσμικά και δίνοντας δύναμη σε κάθε τοπική κοινωνία να παίρνει τις αποφάσεις της, η ερήμωση της Περιφέρειας θα ολοκληρωθεί στην επόμενη δεκαετία, με ολέθρια αποτελέσματα για την κοινωνία, την οικονομία αλλά και τα εθνικά μας θέματα.
Σήμερα, όλοι νιώθουμε εγκλωβισμένοι σε ένα παραγωγικό μοντέλο, που βασίζεται σε εισαγωγές και κατανάλωση, αφήνει ανεξέλεγκτη την αισχροκέρδεια, ερημώνει την Περιφέρεια, δημιουργεί στρατιές νεόπτωχων που δουλεύουν όλο και περισσότερο, αλλά το εισόδημα τούς φτάνει όλο και λιγότερο, αποθαρρύνει τους νέους να κάνουν οικογένεια και μας οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην επόμενη κρίση. Κάθε τοπικός θεσμός «ζητιανεύει» χρήματα από διαφορετικό Υπουργό, με διαφορετικές προτεραιότητες: ο Περιφερειάρχης και ο Δήμαρχος (χωριστά) από το Υπουργείο Εσωτερικών, οι Πρόεδροι των Συνεταιρισμών από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, το Επιμελητήριο από το Υπουργείο Ανάπτυξης, ο Πρύτανης από το Παιδείας κ.ο.κ., με αποτέλεσμα να μην δημιουργούνται, πουθενά στην Ελλάδα, πραγματικά βιώσιμα προγράμματα ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών.
Ανάσχεση στην ανάπτυξη το «δήθεν» επιτελικο κράτος της Ν.Δ.
Ο κατακερματισμός των πόρων και των δυνατοτήτων των τοπικών κοινωνιών έχει ενταθεί από την ψήφιση του Νόμου της Κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, για το δήθεν «Επιτελικό Κράτος» και την υπερσυγκέντρωση της εξουσίας στο Μαξίμου. Οι αποφάσεις και οι εκταμιεύσεις καθυστερούν, υπηρετούν διαφορετικές προτεραιότητες από τις ανάγκες της τοπικής οικονομίας και οι επενδύσεις, όταν γίνονται, είτε είναι αμφισβητούμενης αξίας είτε απομονώνουν την κοινωνία από τα θετικά αποτελέσματά τους. Η πραγματικότητα είναι ότι αν θέλουμε να αλλάξουμε το παραγωγικό μοντέλο της χώρας και να αναπτύξουμε τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της κάθε περιοχής, αυτό προϋποθέτει να αλλάξουμε τη διοικητική της δομή, ώστε να αποσυγκεντρώνει την εξουσία σε τοπικούς και διατοπικούς φορείς, με διαφάνεια και λογοδοσία, κάτι που συναντάμε σε κάθε σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος που υπηρετεί την αρχή της εγγύτητας.
Η σωστή αποσυγκέντρωση της εξουσίας θα υποχρεώσει τοπικούς θεσμούς σε συνεργασία, με βάση κοινές προτεραιότητες.
Όπως στις περισσότερες χώρες, έτσι και στην Ελλάδα, θέλουμε να δούμε όλους τους εκπρόσωπους των τοπικών θεσμών να μαζεύονται, να συναποφασίζουν τι είδους ανάπτυξη θέλουν, μέσα στο πλαίσιο που θέτει το κεντρικό πολιτικό σύστημα και να επενδύουν τους δικούς τους πόρους, ώστε να λογοδοτούν για τα αποτελέσματα που απέφεραν οι αποφάσεις τους. Αν θέλουμε να σπάσουμε το απόστημα των συγκρουόμενων και επικαλυπτόμενων αρμοδιοτήτων, θα χρειαστεί μια γενναία διοικητική μεταρρύθμιση που θα εκσυγχρονίσει τους τοπικούς θεσμούς, ώστε να έχουν πραγματική εξουσία με λογοδοσία κοντά στον πολίτη.
Αυτή η μεταρρύθμιση θα είναι η βάση, για τη δημιουργία μιας πραγματικά «πατριωτικής» καινοτομικής και εξωστρεφούς οικονομίας. Μιας οικονομίας που επενδύει στα συγκριτικά πλεονεκτήματα τής κάθε περιοχής και αναπτύσσει νέα, με ισότιμη πρόσβαση στις ευκαιρίες. Στηρίζει Έλληνες επιχειρηματίες, εργαζόμενους και καταναλωτές, ανοίγει αγορές για ελληνικά προϊόντα στο εξωτερικό και νέες αγορές για ελληνικές υπηρεσίες εντός της χώρας μας. Μιας οικονομίας που επενδύει, κατά κύριο λόγο, στους δικούς της ανθρώπους, στη συσσωρευμένη γνώση, στα προϊόντα της γης μας και στον πολιτισμό της πατρίδας μας.
Η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας προϋποθέτει αλλαγή της διοικητικής της δομής
Η αλλαγή της δομής της εξουσίας και η στήριξη μιας τέτοιου είδους οικονομίας, θα οδηγήσει στη διεύρυνση της παραγωγικής μας βάσης και θα αποτελέσει το κύριο χαρακτηριστικό της αλλαγής του παραγωγικού μας μοντέλου. Γιατί; Διότι, θα βάλει περισσότερες Ελληνίδες και περισσότερους Έλληνες στο «παιγνίδι» της ανάπτυξης. Κάτι που ονομάζεται, διεθνώς, «συμπεριληπτική οικονομία». Διότι, σε μια τέτοια οικονομία, δεν αποφασίζεις πού θα επενδύσεις μόνο με κριτήριο το καλό του ΑΕΠ της χώρας, όπως κάνει σήμερα η Κυβέρνηση, αλλά και με βάση τον πληθυσμό της, πώς αυτό παράγεται, πώς διανέμεται και πώς αναπαράγεται.
Μια τέτοια οικονομία, όχι μόνο δεν θα εγκατέλειπε ποτέ τα συγκριτικά πλεονεκτήματα και την ελληνική Περιφέρεια, αλλά θα οδηγούσε στον πολλαπλασιασμό του πλούτου, πολλές φορές εντός της χώρας, περιορίζοντας τη διαφυγή πόρων στο εξωτερικό, για τον απλό λόγο ότι το κεφάλαιο επανεπενδύεται στις πιο αποδοτικές χρήσεις. Σήμερα, η απορρόφηση κονδυλίων αφορά σε δραστηριότητες μεγάλων επιχειρήσεων, εκμεταλλευόμενων επενδυτικές ευκαιρίες υποδομών -low hanging fruits- και οδηγεί τα κέρδη, εν πολλοίς, σε επενδύσεις εκτός Ελλάδας.
Αντίθετα, η διάχυση της χρηματοδότησης στην εκμετάλλευση και ενίσχυση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων και στην Περιφέρεια, και ειδικά σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, θα οδηγούσε σε πολλαπλασιασμό αυτού του πλούτου, κυρίως μέσα στις τοπικές κοινωνίες. Είναι ενδεικτικό ότι, μεταξύ μιας οικονομίας που απορροφά ένα σύνολο διαθέσιμων κονδυλίων από το εξωτερικό και τα ξαναστέλνει στο εξωτερικό και μιας που απορροφά λιγότερα, αλλά τα πολλαπλασιάζει τοπικά μέσω συγκριτικών πλεονεκτημάτων, η δεύτερη παράγει περισσότερο πλούτο και τον κατανέμει πολύ πιο δίκαια.
Για να πετύχουμε, λοιπόν, τον στόχο της «Βιώσιμης Ανάπτυξης» οφείλουμε, ως προϋπόθεση, να δώσουμε θεσμούς με εξουσία, διαφάνεια και λογοδοσία, εκεί, που μπορεί να φανεί πιο χρήσιμη. Εκεί, που λογοδοτεί κοντά στον πολίτη. Όσο όμως υπάρχει μια Κυβέρνηση, που πρώτο της μέλημα είναι να συγκεντρώνει εξουσίες γύρω από το Μέγαρο Μαξίμου, οι ανισορροπίες βαθαίνουν, ο στόχος απομακρύνεται. Με το ΠΑΣΟΚ στα ηνία της επόμενης Κυβέρνησης, οι τοπικές κοινωνίες θα αποκτήσουν ουσιαστικό λόγο, στα σχέδια ανάπτυξής τους.
