Από την ειδική έκδοση της Αμαρυσίας – Επιχείρηση: Εταιρική υπευθυνότητα – Δράσεις και πρακτικές με κοινωνικό και περιβαλλοντικό πρόσημο
Γράφει ο Κώστας Ζαχαριάδης Τομεάρχης Εσωτερικών και Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ στη Β1 εκλογική περιφέρεια Βορείου τομέα Αθηνών
Ο Howard Bowen, ο «πατέρας της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης», ήδη από το 1953, είχε πει ότι «η υπευθυνότητα αναφέρεται στην υποχρέωση των επιχειρηματιών να επιδιώκουν εκείνες τις πολιτικές, να λαμβάνουν εκείνες τις αποφάσεις ή να ακολουθούν εκείνες τις δράσεις που να συνάδουν με τους στόχους και τις αξίες της κοινωνίας μας». Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, στην Πράσινη Βίβλο της το 2003 όρισε την ΕΚΕ ως εξής: «ΕΚΕ είναι η έννοια σύμφωνα με την οποία οι εταιρείες ενσωματώνουν σε εθελοντική βάση κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανησυχίες στις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και στις επαφές τους, με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη».
Η ΕΚΕ γεννάται ως αντιστάθμισμα στις συνέπειες της παγκοσμιοποίησης με τις συνεχείς μετεγκαταστάσεις βιομηχανιών, τις μαζικές απολύσεις εργαζομένων και τις χαμηλές αμοιβές. Στις σύγχρονες οικονομίες των δημοκρατικών κρατών οι επιχειρήσεις οφείλουν να ενισχύουν την κοινωνική ανάπτυξη μέσα από προγράμματα και δράσεις με στόχο τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών και την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής. Οι επιχειρήσεις, σύμφωνα με τον Freeman, είναι υπόλογες για τις δραστηριότητές τους σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (stakeholders), εσωτερικά και εξωτερικά της επιχείρησης. Η ΕΚΕ συνδέεται, άμεσα, με συνθήκες, όπως η ασφάλεια και η υγιεινή στον εργασιακό χώρο, η εξασφάλιση ικανοποιητικών αμοιβών, η προστασία του περιβάλλοντος, η εκπαίδευση και ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, η εξισορρόπηση οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής, οι ίσες ευκαιρίες και η προσβασιμότητα σε όλους και οι μη διακρίσεις. Κάθε επιχείρηση και οργανισμός, του ιδιωτικού ή δημόσιου τομέα, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνίας μας καθώς έχει ισχυρές σχέσεις αλληλεπίδρασης και αλληλοεξάρτησης με τους πολίτες και την κοινωνία.
Οι επιχειρήσεις και οι οργανισμοί συμβάλλουν, καθοριστικά, στην ανάπτυξη σταθερών οικονομιών και στη βιώσιμη ανάπτυξη, συνεπώς, θα πρέπει οι δράσεις τους, εκτός από επιχειρηματικά και οικονομικά, να εξάγουν και κοινωνικά οφέλη, μέσω του εθελοντισμού και της κοινωνικής προσφοράς. Γι΄αυτό, άλλωστε και οι επιχειρήσεις, σύμφωνα με τον Kotler, έχουν αναπτύξει το λεγόμενο μάρκεντιγκ σκοπού, το εταιρικό κοινωνικό μάρκετινγκ, την εταιρική φιλανθρωπία, τις χορηγίες και τον εταιρικό εθελοντισμό στην κοινότητα. Η ΕΚΕ, εντούτοις, λειτουργεί πάντοντε συμπληρωματικά και επικουρικά στον ρόλο του κράτους και της αυτοδιοίκησης, που έχουν πρωτίστως την ευθύνη για τις άσκηση των κοινωνικών πολιτικών.
Η ΕΚΕ ΠΕΡΝΑΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟ ΣΤΟ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ
Οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, ακολουθούν τις αρχές της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης ευρισκόμενης στα χνάρια των επιχειρήσεων άλλων χωρών της Ευρώπης. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η σημασία της ΕΚΕ αυξάνεται, με ορόσημο το 2015, οπότε και η ΕΚΕ των μεγάλων εταιρειών περνά από το εθελοντικό στο υποχρεωτικό στάδιο, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2014/95/ΕΕ, που η Ελλάδα ενέταξε στο εθνικό δίκαιο την επόμενη χρονιά με τον Ν. 4403/2016. Η ΕΚΕ εξυπηρετεί τις σύγχρονες ανάγκες της δημοκρατικής κοινωνίας, όπως είναι η προστασία των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων, η ανάπτυξη της Κοινωνίας των Πολιτών, η καταπολέμηση της διαφθοράς και της έλλειψης λογοδοσίας και αδιαφάνειας.
Το 1994 υπεγράφη η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη των Επιχειρήσεων κατά του Κοινωνικού Αποκλεισμού, με στόχο την προαγωγή της κοινωνικής υπευθυνότητας των επιχειρήσεων. Ειδικότερα, στην Ελλάδα, το 2000, ιδρύθηκε το Ελληνικό Δίκτυο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη, με συμμετοχή δεκατριών ελληνικών επιχειρήσεων και τριών συλλογικών επιχειρηματικών φορέων ενώ υπεύθυνο για την επίβληψη της ανάπτυξης και των κανόνων της ΕΚΕ είναι το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων μέσω της Eθνικής Στρατηγικής για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη. Το 2008, εισήχθη στην Ελλάδα ο Δείκτης Εταιρικής Υπευθυνότητας (Corporate Responsibility Index) του Βρετανικού Ινστιτούτου Διεθνούς Αναφοράς «Business in the Community» με ετήσια βραβεία.
Από το 2010 και μετά, δηλαδή την περίοδο που σημαδεύεται από τις επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης και τους κλυδωνισμούς που επέφερε η κρίση τόσο στην ευρωπαϊκή όσο και στην εθνική οικονομία, οι επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων, διαβλέπουν ότι η συνεργασία με τους ΟΤΑ και τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών είναι πολύτιμη για την επιτυχή υλοποίηση των προγραμμάτων ΕΚΕ καθώς πολλές επιχειρήσεις αναπτύσσουν μια πολυδιάστατη δράση σε διάφορους τομείς της κοινωνικής ζωής και της δημόσιας σφαίρας. Κι ενώ σίγουρα καμία ιδιωτική πρωτοβουλία και κανένας φορέας του ιδιωτικού τομέα δεν μπορεί και δεν πρέπει να υποκατασταστήσει τον ρόλο του κράτους και των ΟΤΑ στο έργο των κοινωνικών δομών και υπηρεσιών του κοινωνικού κράτους, εντούτοις είναι περισσότερο αναγκαία από ποτέ η κοινωνική ευαισθητοποίηση και η επιστροφή μέρους των κερδών των επιχειρήσεων στην κοινωνία και στο κοινό καλό.
ΙΣΧΥΡΟ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΕΚΕ
Ενδεικτικά, μελέτες δείχνουν ότι το 70% των Ευρωπαίων καταναλωτών πιστεύει ότι οι επιχειρήσεις με ΕΚΕ διαθέτουν ένα ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτημα για την αγορά ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας, ενώ το 20% των καταναλωτών διατίθεται να πληρώσει παραπάνω για προϊόντα κοινωνικά και περιβαλλοντικά υπεύθυνα.
Επιπροσθέτως, η ΕΚΕ μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό την προσέλκυση και διατήρηση εργαζομένων σε επιχειρήσεις. Οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες, ναι μεν, προσδοκούν ικανοποιητικές αμοιβές και προοπτικές εξέλιξης, εντούτοις επιθυμούν έντονα να αισθάνονται περήφανοι για την επιχείρηση στην οποία εργάζονται. Κι αυτό, γιατί η ΕΚΕ ουσιαστικά εκφράζει την κοινωνική υπευθυνότητα που οφείλουν να επιδεικνύουν οι επιχειρήσεις. Γι’ αυτόν τον λόγο έχει ενταχθεί στην επιχειρησιακή σφαίρα η έννοια της Κοινωνικά Υπεύθυνης Επένδυσης (KYE), που εξετάζει ταυτόχρονα τις χρηματοοικονομικές και κοινωνικές ανάγκες μιας επένδυσης και κατά πόσο θα συμβάλλουν στην ευημερία της κοινωνίας. Και σήμερα, με τις περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις, η ΕΚΕ στις επιχειρήσεις είναι πιο αναγκαία από ποτέ.
