Γράφει η Δρ. Φωτεινή Ρεΐση: Εκπαιδευτικός- πρ. Σχολική Σύμβουλος – πρ. Πρόεδρος και Αντιδήμαρχος Δήμων: Νέας Φιλαδέλφειας και Λυκόβρυσης
Αφορμή γι’ αυτό το άρθρο στάθηκε η επίσκεψή μας στην πόλη της Ναυπάκτου και η ξενάγησή μας στον επιβλητικό Πύργο – Μουσείο που ανήκει στο « Ίδρυμα Δημητρίου και Αίγλης Μπότσαρη» αφιερωμένο στη ναυμαχία της Ναυπάκτου, μια από τις πιο ιστορικές μάχες των Ευρωπαίων εναντίον των Οθωμανών.
Η Ναύπακτος γνώρισε ένδοξες στιγμές αλλά την κορυφαία της στιγμή την έζησε το 1571 όταν εδώ βρέθηκαν αντιμέτωποι δύο κόσμοι: Από τη μια πλευρά Ο Ιερός Συνασπισμός, στόλοι χριστιανικών κρατών και από την άλλη η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η σύγκρουση ήταν καταστροφική για τον στόλο των Οθωμανών και έτσι αποτράπηκε η επέκτασή τους στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Η μάχη αυτή ανέκοψε την επιθετικότητα του οθωμανικού κράτους, αμφισβήτησε το ανίκητο του οθωμανικού στόλου στη θάλασσα και διέσωσε την ταυτότητα της Ευρώπης. Ωστόσο δεν έφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα στον υπόδουλο Ελληνισμό. Τα κράτη της Ευρώπης, εκτός από τη Βενετία, αντί να εκμεταλλευτούν αυτή τη νίκη, ασχολήθηκαν και πάλι με τα δικά τους συμφέροντα.(1) Η Ναυμαχία αυτή, όπως γράφει και ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες, ήταν η πιο μεγαλόπρεπη στιγμή που γνώρισαν οι περασμένοι, οι σημερινοί καιροί και που θα γνωρίσουν οι μελλούμενοι.(2)
Τον Αύγουστο του 1570 ο Σουλτάνος Σελήμ Β’ καταλαμβάνει την Αμμόχωστο της Κύπρου και επακολουθούν σφαγές των προκατόχων – παραδοθέντων Ενετών. Η προκλητική αυτή στάση των Οθωμανών έναντι των χριστιανικών κρατών οδήγησαν, με πρωτοβουλία του Πάπα Πίου Ε’, ο οποίος φοβόταν την ίδια αντιμετώπιση του κρατιδίου του από τους Τούρκους, στη σύναψη συμμαχιών της Ισπανίας και της Βενετίας για κοινές πολεμικές ενέργειες κατά των Οθωμανών. Σκοπός ήταν η διάλυση του οθωμανικού πειρατικού – ως επί το πλείστον- στόλου τους, το οποίο λυμαίνονταν τόσο το Ιόνιο όσο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Με την προσχώρηση και άλλων ευρωπαϊκών κρατών, δηλαδή των δυνάμεων των Μεδίκων, των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη της Μάλτας, το στόλο της Γένουας με τα σκάφη του Πάπα, των Αντιβασιλέων της Νεάπολης και της Σικελίας, το Δουκάτο της Σαβοΐας, το Δουκάτο του Ουρμπίνο και το Δουκάτο της Τοσκάνης, δημιουργήθηκε η «Ιερά Ένωση». Παρουσία Ελλήνων ναυτικών στη Ναυμαχία υπήρχε στον χριστιανικό στόλο αλλά και αναγκαστικά στρατολογηθέντων από τους Οθωμανούς. Αναφέρουμε ονόματα αγωνιστών από τα νησιά όπως τον Χριστόφορο Κοντοκάλη, τον Πέτρο Μπούα, τον Γεώργιο Κοκκίνη, τον Αντώνιο Κουτούβαλη, 
τον Νικόλαο Μονδίνο, τον Δημήτριο Κομούτο και τον Μαρίνο Σγούρο με τις γαλέρες τους από την Κέρκυρα και τη Ζάκυνθο, αλλά και άλλοι νησιώτες με μικρότερα σκάφη από την Κεφαλονιά, τα Κήθυρα και τις Κυκλάδες. Σημαντική ήταν και η παρουσία Κρητικών από τη Βενετία. Μεγάλος αριθμός Ελλήνων επίσης υπηρετούσαν ως στρατιώτες ή κωπηλάτες σε ενετικά πλοία.(4)
Υπό την ηγεσία του νεαρού Δον Χουάν του Αυστριακού, αδελφού του Φιλίππου του Β’, αναχώρησαν από τη Σικελία για να αναχαιτίσουν τους Οθωμανούς που λεηλατούσαν την Κρήτη, τη Ζάκυνθο, την Κεφαλονιά και την Κέρκυρα. Στις 17 Σεπτεμβρίου ο συμμαχικός στόλος που αριθμούσε 212 πλοία, γαλέασσες5 και γαλέρες, απέπλευσε από τη Μεσσήνη για τα ελλαδικά ύδατα, προς συνάντηση του οθωμανικού στόλου. Παραπλέοντας την ηπειρωτική ακτή και φθάνοντας στις Εχινάδες νήσους του κόλπου της Ναυπάκτου, έγινε αντιληπτός ο οθωμανικός στόλος. Έπλεε και εκείνος προς συνάντηση του Χριστιανικού. Αποτελείτο από 222 πολεμικές γαλέρες και 56 γαλεότες6 και μερικά μικρότερα πλοία. Αρχιναύαρχος του οθωμανικού στόλου ήταν ο Καπουδάν πασάς Αλή Ζαζέ μουεζίν.
Η σύγκρουση των δύο στόλων έλαβε χώρα στις 7 Οκτωβρίου 1571, όχι ακριβώς στην Ναύπακτο αλλά στις Εχινάδες νήσους. Οι χριστιανικές δυνάμεις, ενωμένες, όχι μόνο νίκησαν αλλά και κατέστρεψαν τον οθωμανικό στόλο της Τουρκίας και της Βόρειας Αφρικής. Σ’ αυτό το σημείο θεωρούμε απαραίτητο να κάνουμε μια μικρή αναφορά στις ιστορικές διαστάσεις ενός φαινομένου που επανέρχεται διαρκώς στο προσκήνιο ως τα τέλη του 19ου αιώνα. Ωστόσο γνωρίζουμε ότι αυτό εξακολουθεί να ακμάζει μέχρι τις μέρες μας: Το θέμα των πειρατών και των κουρσάρων στην Ανατολική Μεσόγειο και το Ιόνιο, ως την Ναυμαχία της Ναυπάκτου.
Η ιστορία της πειρατείας είναι τόσο παλιά όσο και η εμπορική ναυτιλία και ίδια ως τις μέρες μας. Πρώτη καταγραφή πειρατείας έχουμε στα ομηρικά κείμενα.7 Αναφέρονται στον 13ο αιώνα π.Χ. και συγκεκριμένα στον Οδυσσέα που γύρισε στην πατρίδα του την Ιθάκη, με έναν μεγάλο θησαυρό πλούσιο σε λάφυρα. Στα προκλασσικά χρόνια και τα ίδια τα κράτη ασκούν πειρατεία. Ήταν δείγμα ανδρείας. Γι’ αυτό και η λέξη πειρατής προέρχεται από το ρήμα πειράω- πειρώ = επιχειρώ, κάνω κάτι παράτολμο. Η Αθήνα το 478 π.Χ. δημιουργεί την Αθηναϊκή Συμμαχία με στόχο την ασφάλεια της Αθήνας και των προϊόντων της από την πειρατεία. Η πειρατεία αυξομείωνε τις τιμές των σιτηρών ανάλογα με τις πειρατικές επιδρομές. Η προστασία από τους πειρατές ανέβαζε το κόστος των προϊόντων. Όταν οι πειρατές έφερναν πλούσιο εμπόρευμα έπεφταν οι τιμές. Η αιχμαλωσία μεγάλου αριθμού χριστιανών μείωνε τις τιμές των σκλάβων στα σκλαβοπάζαρα της Τύνιδας ή του Αλγερίου.
Τον 1ο αιώνα μ.Χ. η πειρατεία βρίσκεται στο απόγειό της. Η Ρώμη θέλει να βάλει τέλος σ’ αυτή τη μάστιγα με τον Πομπήιο ο οποίος για να το πετύχει χρησιμοποίησε πεζικό, ιππικό και ναυτικό. Η Μεσόγειος τότε ξαναβρήκε το ρυθμό της. Έγινε και πάλι ρωμαϊκή. Ο ερχομός όμως των Βανδάλων και των Βησιγότθων δημιουργεί και πάλι αστάθεια στη δυτική και κεντρική Μεσόγειο. Στην ανατολική Μεσόγειο, το καθεστώς είναι πιο ήπιο γιατί ελέγχεται από τη Ρώμη.
Ωστόσο οι Σαρακηνοί πειρατές, όνομα που έδιναν οι Έλληνες σε όλους τους Άραβες, το 904 μ.Χ. άλωσαν και ερήμωσαν τη Θεσσαλονίκη, σφαγιάζοντας σχεδόν όλο της τον πληθυσμό. Η πειρατεία με τους Σαρακηνούς πήρε και θρησκευτικά χαρακτηριστικά. Η Κρήτη έγινε το ορμητήριό τους με άμεσες συνέπειες για τον πληθυσμό, όπως τα σκλαβοπάζαρα. Οι σκλάβοι χρησιμοποιούνταν ως αναλώσιμοι κωπηλάτες, δεμένοι στις θέσεις τους στις τριήρεις ή πωλούνταν στα σκλαβοπάζαρα όπως και οι γυναίκες για τα χαρέμια.
Η Κρήτη απελευθερώθηκε από τους Σαρακηνούς από τον στρατηγό του Βυζαντίου, Νικηφόρο Φωκά και μετέπειτα αυτοκράτορά του, το 961 μ.Χ. Οι πειρατές αντιμετώπιζαν ακόμα και το ίδιο το πλοίο ως λεία. Άφηναν το μικρότερο και έπαιρναν το μεγαλύτερο.10 Τον 13ο αιώνα η πειρατεία εξελίσσεται με τους κουρσάρους. Οι κουρσάροι παίρνουν άδεια από το κράτος να επιτεθούν στον εχθρό και μοιράζονται με αυτό τη λεία τους. Στο κούρσος έδιναν σημαία για να μπορεί να ταξιδέψει. Οι πειρατές πήραν λοιπόν νόμιμη άδεια και έγιναν κουρσάροι. Αυτές οι άδειες όμως είχαν ημερομηνία λήξης. Έτσι οι κουρσάροι ξαναγίνονταν πειρατές. Η επιχείρηση κουρσάρος επέφερε πολλά κέρδη και εξασφάλιζε ακόμα και μεγάλους χρηματοδότες.11 Επενδύουν έμποροι, τραπεζίτες, ακόμα και καθολικοί καλόγεροι έπαιρναν χρήματα από την πειρατεία.
Ωστόσο η μαύρη σημαία με τη νεκροκεφαλή ουδέποτε χρησιμοποιήθηκε γιατί δεν ήθελαν να γίνουν αντιληπτοί.12 Το τάγμα των Ιωαννιτών Ιπποτών ιδρύθηκε με παπική βούλα το 1113. Στην αρχή κατευθύνθηκαν προς τους Αγίους Τόπους και μετά εγκαταστάθηκαν στη Ρόδο εξ αιτίας της στρατηγικής θέσης της. Οι Ιππότες ήταν ανηλεείς κουρσάροι ειδικά με τους μουσουλμάνους. Πλούτιζαν λεηλατώντας και σκοτώνοντας άπιστους. Ωστόσο επιτίθενται και κατά χριστιανών με το πρόσχημα του αιρετικού. Εγκαθίστανται στη Ρόδο για τρεις αιώνες και με την πειρατεία ανεβάζουν το οικονομικό επίπεδο του νησιού.
Μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης αλλά και πιο πριν, οι κάτοικοι των νησιών και των παράλιων περιοχών διέθεταν μικρά σκάφη με κουπιά και βοηθητικό πανί, βάρκες, τράτες, ελαφριά σκαριά ανοιχτά χωρίς κλειστό κατάστρωμα. Στις αρχές του ΙΣΤ’ αιώνα παρατηρείται αργή αλλά σταθερή ανάπτυξη της εμπορικής ναυτιλίας στις βενετοκρατούμενες περιοχές. Μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης, ειδικά στην Κρήτη, παρουσιάζεται άνθηση της αστικής τάξης και του εμπορίου, γιατί διαθέτουν βαρύτερα ιστιοφόρα. Με αυτά μεταφέρουν προϊόντα του νησιού όπως κρασί, λάδι, τυριά, εσπεριδοειδή στην Κύπρο, στη Ρόδο, αλλά και στην Κωνσταντινούπολη, στη Βενετία και στην Αλεξάνδρεια.13
Στο Ιόνιο πέλαγος τα νησιά διέθεταν σημαντικό αριθμό πλοιαρίων για την αντιμετώπιση των επισιτιστικών αναγκών τους. Οι Χιώτες ταξίδευαν με μεγάλα καράβια που ήταν όμως ως επί τω πλείστον γενοβέζικα. Οι πρώτοι Έλληνες υπήκοοι που διέθεταν κεφάλαια για αγορά ιστιοφόρων πλοίων ήταν οι πατέρες της ιεράς μονής του Ευαγγελιστή Ιωάννη στην Πάτμο. Ήταν θαλάσσιοι μεταφορείς μεταφέροντας προϊόντα του νησιού και στη Βενετία Η πειρατεία όμως δε παύει να μαίνεται.
Ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, ο τρόμος του Αιγαίου ως το 1537, και ο αδελφός του Ορούτς με ορμητήριο το Αλγέρι, δρουν σε όλη τη Μεσόγειο. Μετά τον θάνατο του Ορούτς από τους Ισπανούς, ο Χαϊρεντίν εκδικείται τον θάνατο του αδελφού του και γίνεται ο ισχυρότερος ναύαρχος της Δυτικής Μεσογείου.14 Με τα δικά του πλοία φτιάχνει το δικό του ισχυρό στόλο. Έτσι μπορεί να αντιπαρατεθεί με τους χριστιανούς. Λεηλατεί περίπου ογδόντα παραθαλάσσιες πόλεις και μεταφέρει στα σκλαβοπάζαρα πάνω από τριάντα χιλιάδες ανθρώπους. Αφάνισε την Κέρκυρα καίγοντας εκατόν σαράντα χωριά σκοτώνοντας σχεδόν όλον το πληθυσμό. Συνέχισε τις επιδρομές του και σε άλλα νησιά. Ερήμωσε την Αστυπάλαια και τις υπόλοιπες Κυκλάδες. Οι λεηλασίες επεκτάθηκαν σε όλα τα βενετοκρατούμενα νησιά. Κατέστρεψε τα Κήθυρα. Πέθανε σε βαθειά γεράματα το 1545.
Ωστόσο, μετά τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου χριστιανοί πειρατές και κουρσάροι ξεχύθηκαν στις θάλασσες της Ανατολής, που δεν μπορούσαν να πλησιάσουν μέχρι τότε, φοβούμενοι τους Οθωμανούς πειρατές και άσκησαν πειρατεία έχοντας ως μανδύα τον Ιερό πόλεμο. Χρηματοδοτούνταν από εμπόρους και άλλους εύπορους πολίτες και έπαψαν να φοβούνται τους τούρκους και να τους θεωρούν ακατανίκητους. Χριστιανοί έφθαναν κατά κύματα: Μαλτέζοι, Φλωρεντιανοί, Σικελοί, Ναπολιτάνοι, Κορσικανοί, ιδιώτες Γάλλοι. Στρέφονταν κυρίως εναντίον θέσεων και νηοπομπών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.15
Οι Τούρκοι στράφηκαν προς τη Βενετία που είχε διασπάσει την «Ιερά Ένωση» συνάπτοντας ειρήνη με τον Σουλτάνο από το 1573. Τώρα τα χριστιανικά πλοία στρέφονται τόσο κατά του Σουλτάνου όσο και κατά των Βενετών. Οι Τούρκοι έμποροι, φοβούμενοι τους χριστιανούς καταδρομείς, αναθέτουν στα μικρά ελληνικά σκάφη των τουρκοκρατούμενων περιοχών τη μεταφορά των εμπορευμάτων τους. Οι κάτοικοι της Πάτμου στηριζόμενοι στη ναυτική τους παράδοση αυξάνουν τον αριθμό των πλοίων τους, αφού οι θαλάσσιες μεταφορές άφηναν κέρδη. Παράλληλα είχαν φτιάξει και αξιόλογο ναυπηγείο. Την περίοδο αυτή αυξήθηκε επίσης και ο ναυτικός στόλος των Κρητικών, στηριζόμενος σε μια εταιρική μορφή πλοιοκτησίας, την «Συντροφιά» με μεγάλη συμμετοχή μικρών κεφαλαιούχων και μελών του πληρώματος.
Πολλά νησιά του Αιγαίου και των Δωδεκανήσων με αυτόν τον τύπο οργάνωσης, τη «Συντροφιά», αναλάμβαναν αποστολές Τούρκων εμπόρων σε θαλάσσιες περιοχές υψηλού κινδύνου στην Ανατολική Μεσόγειο μεταξύ Συρίας, Αφρικής και Ρόδου. Αλλά και οι κάτοικοι της Νισύρου διακινούσαν επιβάτες και εμπορεύματα με τον ίδιο τρόπο γνωρίζοντας οικονομική άνθιση. Το ίδιο συνέβη και με το Καστελλόριζο. Με την Αλεξάνδρεια είχαν εμπορικές επαφές οι κάτοικοι της Χίου με τα καράβια τους καθώς και της Μυτιλήνης και της Λήμνου. Στην ανάπτυξη της ελληνικής ναυτιλίας, εκτός από τους χριστιανούς καταδρομείς συνέβαλε και η εξασθένιση και παρακμή του βενετικού εμπορίου. Ο κρητικός πόλεμος 1645-1669 και η διπλή κατοχή του νησιού από τους Τούρκους και τους Βενετούς εξάντλησαν το νησί αλλά και το Καστελλόριζο και την Πάτμο. Αντίθετα η Χίος, η Σαντορίνη και η Αμοργός, με τα καράβια τους, ανέλαβαν τον ανεφοδιασμό του Χάντακα και έτσι πλούτισαν. Στο διάστημα του πολέμου κατασκευάστηκαν στην Άνδρο αλλά και στην Ύδρα τα πρώτα καΐκια. Την ίδια περίοδο, η Μύκονος, ορμητήριο πειρατών, κατόρθωσε να αποκτήσει 50 μεγάλα καΐκια.
Στα τέλη του 17ου αιώνα, ολόκληρο σχεδόν το εμπόριο του Αιγαίου και αυτό των παραλίων της Μικράς Ασίας βρισκόταν στα χέρια των εμπόρων της Χίου, της Σαντορίνης, της Μυτιλήνης, της Μυκόνου και της Σύρου.16 Η ναυμαχία της Ναυπάκτου υπήρξε η αφερηρία της εξέλιξης της εμπορικής ναυτιλίας στον ελλαδικό χώρο17 που οδήγησε στον οικονομικό έλεγχο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας από τους Έλληνες.
Την ώρα που ο Ταγίπ Ερντογάν κάνει λόγο για πειρατές στη Μεσόγειο, υπερηφανεύεται για το ωκεανογραφικό σεισμογραφικό σκάφος «Μπαρμπαρός» το οποίο έχει πάρει το όνομά του από τον τρομερό πειρατή Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα. Το «Μπαρμπαρός»18 κινείται στα χωρικά ύδατα της Κύπρου για «ερευνητικούς» λόγους ενώ το δεύτερο το «Ορούτς Ρέις» 19 το έχει πάρει από τον μεγαλύτερο αδελφό του Ορούτς Ρέις. Το τουρκικό πλοίο Οruc Reis κάνει βόλτες στην υφαλοκρηπίδα μας παρακολουθούμενο από το πολεμικό μας ναυτικό. Και τα δύο αδέλφια υπήρξαν παιδιά ενός Έλληνα γενίτσαρου, από τη Βόρεια Ήπειρο, ο οποίος εξισλαμίστηκε και τα δύο του αυτά αγόρια έγιναν πειρατές. Ο Oruc, ακολούθησε τον δρόμο της πειρατείας γινόμενος μέλος μιας κουρσάρικης γαλέρας που είχε ως βάση το νησί της Λέσβου.
Αργότερα ακολούθησε και ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα και έγιναν ο φόβος και ο τρόμος της δυτικής Μεσογείου ως το 1505 με ορμητήριό τους αυτή τη φορά την Τυνησία. Από κει ασκούσαν πειρατεία σε παπικές γαλέρες, ισπανικά πολεμικά και εμπορικά. Μετά, εξαιτίας διαφωνίας τους με τον Μπέη της Τυνησίας, τράβηξαν για το Αλγέρι το 1511. Την επόμενη χρονιά, το 1512, η δραστηριότητά τους εστιαζόταν στον ισπανικό στόλο και τις παράκτιες εγκαταστάσεις του. Το 1516 ο Ορούτς επιτέθηκε στον σουλτάνο του Αλγερίου και αφού τον σκότωσε αυτοανακηρύχθηκε σουλτάνος. Σκοτώθηκε το 1518 από τους Ισπανούς. Ο αδελφός του Χαιρεντίν Μπαρμπαρός έγινε ο δεύτερος σουλτάνος της Μπαρμπαριάς με κέντρο το Αλγέρι, απ’ όπου εξαπέλυε επιδρομές στη Μεσόγειο.
Τα 1516 μπήκε στην υπηρεσία της Υψηλής Πύλης, γιατί κατάλαβε πως δε θα μπορούσε να τα βγάλει πέρα απέναντι στις ισχυρές δυνάμεις της Δυτικής Μεσογείου και κυρίως στους Αψβούργους που είχαν επίσης ισχυρό στόλο. Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου είχε ως αίτιο αυτές τις πειρατικές επιθέσεις των Οθωμανών ενάντια στα χριστιανικά πλοία με σκοπό το όφελος των πρώτων και την καταστροφή των δεύτερων.
Ο Σωτήρης Σέμπος, αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, αναρωτιέται: «οι Ευρωπαίοι θα αφυπνιστούν; Και συνεχίζει: «ο Ερντογάν βιώνει τον διχασμό της Κύπρου σαν κάτι που τον ευνοεί. Υβρίζοντας τον δυτικό πολιτισμό, τον εργαλειοποιεί για την άσκημη θέση στην οποία βρίσκεται η οικονομική κατάσταση της χώρας του».20
Ο Χρήστος Τεάζης, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών Δημόσιου Πανεπιστημίου Άγκυρας, μίλησε για την πολύ άσκημη οικονομική κατάσταση της Τουρκίας, επισημαίνοντας ότι το 2011 όταν πρωτοπήγε στο συγκεκριμένο πανεπιστήμιο, ο μισθός του ήταν 1.400 ευρώ, ενώ σήμερα είναι 500 ευρώ.
Και ο Ν. Βαφειάδης, δημοσιογράφος21: «ο Ερντογάν αποκαλεί τους Ευρωπαίους ηγέτες ναζιστές και φασίστες και, βάζοντας ως ασπίδα του τη θρησκεία, ζητάει μποϊκατάζ στα γαλλικά προϊόντα. Αποκηρύσσει την Ομοσπονδία της Κύπρου υποτιμώντας τη διεθνή κοινότητα και έτσι απλώνεται στη Μεσόγειο».
Ο Εμμανουέλ Μακρόν τονίζει: «είμαστε κάθετα ενάντια στον Ερντογάν και όχι ενάντια στον λαό της χώρας του».
Στην επόμενη σύνοδο κορυφής ο Εμμανουέλ Μακρόν θα ζητήσει κυρώσεις κατά Ερντογάν μετά και τα αποτρόπαια γεγονότα τόσο στη Γαλλία (με τον αποκεφαλισμό εκπαιδευτικού από τζιχαντιστή) όσο και στην Αυστρία (με τον αποκεφαλισμό γυναίκας μέσα στην εκκλησία, αλλά και τη φονική επίθεση κατά ανύποπτων πολιτών)και πάλι από φανατικό τζιχαντιστή.
Ο Ζοζέπ Μπορέλ τονίζει: «Η Τουρκία να αλλάξει την επικίνδυνη πολιτική της. Η Γαλλία δεν θα υποχωρήσει ποτέ και θα είναι πάντα στο πλευρό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας».
Και ο Jeus Stolteberg, Γενικός Γραμματέας του NATO: « Είμαστε υπέρ της διατήρησης της Ειρήνης και της διατήρηση της διεθνούς τάξης βάσει κανόνων. Τώρα περισσότερο από ποτέ χρειαζόμαστε παγκόσμια συνεργασία και διάλογο».
Ο Ερντογάν πάντως δε σταματά τις προκλήσεις και μεταβαίνει στην Αμμόχωστο. «Κίνηση μείζονος προκλητικότητας και ενώ έχει ανοίξει το θέμα των Βαρωσίων πηγαίνει στην κατεχόμενη Κύπρο για τη θλιβερή επέτειο της ανακήρυξης του ψευδοκράτους. Συγχρόνως δε να κάνει πικ-νικ, όπως είχε αναγγείλει, στην περίκλειστη πόλη της Αμμοχώστου, κατά παράβαση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Οι κινήσεις αυτές υπονομεύουν την προσπάθεια του Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών να συγκαλέσει άτυπη πενταμερή και δεν συμβάλλουν στη δημιουργία ενός ευνοϊκού θετικού κλίματος για επανένταξη των συνομιλιών για επίλυση του Κυπριακού».22
Η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας είναι η εξής: «Η ενέργεια αυτή προστίθεται στη συνεχή και αυξανόμενη κλιμάκωση της τουρκικής παραβατικής συμπεριφοράς στην Ανατολική Μεσόγειο. Την καταδικάζουμε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο και αναμένουμε να συζητηθεί ενδελεχώς στο προσεχές Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τον Δεκέμβριο». Σφοδρή είναι η αντίδραση του επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος της Ευρώπης Manfred Weber: «η Βόρεια Κύπρος είναι κατεχόμενη περιοχή και η Τουρκία πρέπει να μείνει μακριά. Η Κύπρος είναι Ευρώπη. Η Τουρκία δεν είναι».
Και η Άγκυρα δε σταματά εκεί, καθώς αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα και αρμοδιότητες της Ελλάδας. Μάλιστα κατηγορεί την Αθήνα ότι πολεμικά της πλοία και μαχητικά αεροσκάφη έχουν κάνει παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου της Τουρκίας, ενώ τα πλοία του ελληνικού στόλου έχουν προσεγγίσει ή δέσει σε νησιά που θεωρούνται αποστρατικοποιημένα. Και αυτά όταν η ίδια έχει πραγματοποιήσει από τις αρχές του έτους ως τις 16 Νοεμβρίου 2020: 4.272 παραβιάσεις εθνικού εναέριου χώρου· έχει προκαλέσει 396 αερομαχίες, 369 υπερπτήσεις πάνω από νησιά και έχει παραβιάσει τα εθνικά χωρικά μας ύδατα περισσότερες από 2.405 φορές.23
Ο Καγγελάριος της Αυστρίας Sebastien Kourts αναφέρει: «Με ενέργειες αντίθετες προς το Διεθνές Δίκαιο διακυβεύεται η φήμη της Ευρώπης, ακόμα και αν πρόκειται για εταίρο του ΝΑΤΟ, όπως η Τουρκία. Αν δεν επιβληθούν τώρα κυρώσεις εναντίον της Άγκυρας, τότε πότε; Πρέπει να δείξουμε στον Ερντογάν ότι είμαστε ενωμένοι και αποφασισμένοι».
«Απαιτούνται συνέργειες μέσα στην Ευρώπη. Στη Σύνοδο κορυφής της Ευρώπης» όπως αναφέρει και ο Κ.Φίλης, εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο «θα πρέπει το Ελληνοτουρκικό πρόβλημα να θεωρηθεί Ευρωτουρκικό». Γιατί εκτός από τις λεκτικές υποσχέσεις χρειάζονται και οι έμπρακτες αντιδράσεις από την πλευρά των Ευρωπαίων εταίρων μας.
1 Κώστας Μαυραγάνης : «Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου: «Σταυροφορία εναντίον των Οθωμανών στις ελληνικές θάλασσες του 16ου αιώνα»
2 Μιγκέλ ντε Θερβάντες (1547-1616). Γεννήθηκε στην Ισπανία, κοντά στη Μαδρίτη. Υπήρξε μυθιστοριογράφος και ποιητής. Έργα του: «Δον Κιχώτης» αλλά έγραψε και υποδειγματικές νουβέλες. Έλαβε μέρος στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου, όπου μετά από σοβαρό τραυματισμό έμεινε ανάπηρος από το αριστερό του χέρι.
3 Wikipedia: Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου, Ιστορία.
4 Wikipedia, Ιστορία.
5 Γαλέρα: είδος πλοίου που προωθείται κυρίως με κουπιά αλλά κάποιες και με πανιά. Η γαλέρα προήλθε από ναυτικούς πολιτισμούς που κατοικούσαν γύρω από τη Μεσόγειο. Παρέμεινε σε χρήση μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα με εφαρμογές στον πόλεμο, στο εμπόριο και στην πειρατεία. Οι γαλέασσες ήταν ψηλότερες, μεγαλύτερες και βαρύτερες από τις γαλέρες.
6 Γαλιότα: Ελαφρύ κκωπήλατο πειρατικό σκάφος που χρησιμοποιούσαν οι πειρατές της Μεσογείου στην προεπαναστατική περίοδο.
7 Η Μηχανή του Χρόνου: Ιστορία της πειρατείας μέρος 1ο.
8 Ονομασία γερμανικών φυλών οι οποίοι εισέβαλαν στη Ρώμη και τη Γαλατία τον 4ο και 5ο αιώνα μ.Χ. δημεύοντας την περιουσία της εκκλησίας και καταστρέφοντας έργα τέχνης.
9 Γοτθικά φύλα γερμανικών φυλών.
10 Τζελίνα Χαρλαύτη, καθηγήτρια Ναυτιλιακής Ιστορίας «Η Μηχανή του Χρόνου» ό.π.
11 Νίκος Μπελαβίλας, καθηγητής Πολεοδομίας ΕΜΠ «Η Μηχανή του Χρόνου» ό.π.
12 Αλεξάνδρα Κραντονέλλη, «Ιστορία της πειρατείας τους πρώτους χρόνους της Τουρκοκρατίας» Αθήνα, 1985, σελ. 55, 58, 60.
13 F. Thirier: «regestes de deliberation du Senat de Venise, consernant la Romanie», Παρίσι,1985-1961.
14 Ντία Αδαμοπούλου, διευθύντρια του Μουσείου Ύδρας, προϊσταμένη του ΓΑΚ Ύδρας.
15 Αλεξάνδρα Κραντονέλλη, ό.π.
16 Αλεξάνδρα Κραντονέλλη, ό.π.
18«Ο νονός του Μπαρμπαρός», Οι πειρατές στην Μεσόγειο από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα». Wikipedia, Ιστορία, 2018.
19«Ποιος ήταν ο Έλληνας που “βάπτισε” το τουρκικό σεισμογραφικό» newsroom, Ιστορία 31-1-20.
21 ΑΝΤ1 Καλημέρα Ελλάδα 30/10/20.
22 NET1 18/11/2020 ειδήσεις 9 μ.μ.
23 ERT1FLIX14/11/2020 ειδήσεις 9 μ.μ.
24 ΑΝΤ1 Καλημέρα Ελλάδα, 30/11/2020.
ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ
Στο μουσείο της Ναυπάκτου που είναι αφιερωμένο στη «Ναυμαχία της Ναυπάκτου» έχουμε τη δυνατότητα να δούμε:
1) Διαρκή έκθεση αντιγράφων από πίνακες, χάρτες και σχεδιαγράμματα που έχουν σχέση με τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου.
2) Αίθουσα με τη γαλέρα «ΡΕΑΛ», ναυαρχίδα του Δον Χουάν του Αυστριακού, κατά τη Ναυμαχία. Κατασκευαστής: Jozeph Abela εκ Μάλτας με κλίμακα 1:50 (φωτο πάνω)
3) Πίνακα εμπνευσμένο από τη Γκουέρνικα του Picasso
4) Παρατεταγμένες αντίπαλες γαλέρες πριν τη μάχη.
