Γράφει ο
Γιωργος
Ν. Παπαθανασόπουλος
∆ηµοσιογράφος – ∆ηµοσιολόγος
Ενα από τα πιο σηµαντικά φωτογραφικά ντοκουµέντα της Ελλαδικής εκκλησιαστικής ιστορίας κυκλοφορήθηκε πρόσφατα. Πρόκειται για την, κατά τις αρχές της δεκαετίας του 1970, φωτογράφηση των απρόσιτων και εγκαταλελειµµένων ασκηταριών σε σπηλιές βράχων της ευρύτερης περιοχής των Μετεώρων, που χρονολογούνται από τον 14ο αιώνα, ίσως και παλαιότερα.
Οι φωτογραφίες πάρθηκαν από τον τότε µοναχό της Μονής του Μεγάλου Μετεώρου και σήµερα ιεροµόναχο της Μονής Σίµωνος Πέτρας του Αγίου Όρους Ιουστίνο. Αυτές, µε το µείζον εκκλησιαστικό, εθνικό και ιστορικό ενδιαφέρον, κοσµούν τον τόµο, που επιµελήθηκε ο εν λόγω ιεροµόναχος και έχει τίτλο «Μεγάλο Μετέωρο – Η εποχή της Αναγέννησης». Πρόκειται για έργο ζωής του προαναφερθέντος Σιµωνοπετρίτη ιεροµονάχου Ιουστίνου και είναι πρόσφατη έκδοση (Ιούλιος του 2025) της Μετεωριτικής Βιβλιοθήκης.
Ο τόµος – λεύκωµα παρουσιάζει την ιστορία της µοναστικής αδελφότητας που δηµιούργησε ο αείµνηστος Γέροντας Αιµιλιανός µε την ιεραποστολική του δράση από το 1961, µε νέους της ευρύτερης περιοχής των Τρικάλων, αδελφότητα η οποία, από το 1968 έως το 1973, έδωσε ζωή στο Μοναστήρι του Μεγάλου Μετεώρου. Η εν λόγω αδελφότητα από το 1973 εγκαταστάθηκε στη Μονή Σιµωνόπετρας του Αγίου Όρους και στα µετόχιά της και έκτοτε συνεχίζει την εκεί εγκαταβίωσή της.
Παράλληλα µε την αναδροµή στην ιστορία της αδελφότητας που συγκρότησε ο αρχιµανδρίτης Αιµιλιανός, κατά κόσµον Αλέξανδρος Βαφείδης, το λεύκωµα παρουσιάζει µε τη βοήθεια του φωτογραφικού φακού (Pentax Spotmatic II µε ενσωµατωµένο φωτόµετρο), που χειριζόταν ο ιεροµόναχος Ιουστίνος, την εξερεύνηση των διάσπαρτων στην περιοχή εγκαταλελειµµένων ασκηταριών και µονυδρίων, σε σπηλιές ψηλά ευρισκόµενες, εντός κάθετων βράχων. Αυτά χωρίς δυνατότητα πρόσβασης, µε απαλειµµένα από τον χρόνο τα όποια µέσα ανάβασης, µε χαµένες τις δύσβατες διαδροµές, όπου υπήρχαν, απαιτούσαν πολύ µεγάλη πίστη από όποιον ήθελε να τα εξερευνήσει. Όµως οι τότε µοναχοί του Μετεώρου αντιλήφθηκαν ότι ώφειλαν να απαθανατίσουν ό, τι υπήρχε σε αυτά, γιατί θεωρούσαν δεδοµένο πως λόγω της εξαιρετικά δύσκολης προσπέλασής τους και της φθοράς από την επί αιώνες εγκατάλειψή τους θα καταστρέφονταν τα ντοκουµέντα της εκεί ζωής των σπηλαιωτών ασκητών.
Αν τη δεκαετία του 1970 ήταν δυσκατόρθωτο οι µοναχοί να προσεγγίσουν και να εξερευνήσουν τα απρόσιτα ασκηταριά µέσα σε σπηλιές απότοµων βράχων, πιο δύσκολο ήταν να ανέβουν σε αυτά οι πρώτοι ασκητές κάτοικοί τους, να τα κατοικήσουν και να τα κοσµήσουν µε τοιχογραφίες, πολλές από τις οποίες είναι εξαιρετικά αξιόλογες. Βεβαίως και οι υπόλοιπες έχουν την αξία τους, αφού είναι προϊόν της απλοϊκής αλλά θερµουργού πίστης των δηµιουργών τους. Ο πόθος των τότε ασκητών να αφιερώσουν τη ζωή τους ολοκληρωτικά στον Θεό, αποµονωµένοι και µακριά από την τύρβη των κατοικηµένων περιοχών, τους έκανε να κατορθώσουν το ακατόρθωτο: Να επιτύχουν να κατασκευάσουν τα ασκηταριά τους σε απρόσιτα σπήλαια και να ζουν µε απόλυτη λιτότητα σε όλες τις ανάγκες του σώµατός τους.
Για να ζήσουν σε αυτά οι ασκητές, για το νερό είχαν κατασκευάσει στέρνες και για φαγητό περιορίζονταν στο να παίρνουν µε καλάθι τη λίγη, ξηρά συνήθως, τροφή, που τους έδιναν οι πιστοί. Αν δεν υπήρχαν τα φωτογραφικά ντοκουµέντα για τις µεθόδους αναρρίχησης και γενικά πρόσβασης που χρησιµοποίησαν οι µοναχοί την περίοδο 1972-1973 για να κατορθώσουν να φτάσουν και να εξερευνήσουν αυτά τα ασκηταριά θα ήταν δύσκολο να εξηγηθεί πώς ανέβηκαν στους βράχους οι ασκητές λ.χ. τον 14ο αιώνα, πώς τα κατασκεύασαν και πώς ζούσαν…
Όπως γράφεται στο λεύκωµα οι σύγχρονοι µοναχοί δεν είχαν καµία απολύτως εµπειρία στην αναρρίχηση. Μετά από µελέτη των δεδοµένων οδηγήθηκαν στη χρήση µεθόδων µε τα πιο απλά µέσα που υπήρχαν στη διάθεσή τους, µε αποτέλεσµα να µην απέχουν οι τρόποι αναρρίχησής τους από εκείνους που χρησιµοποιούσαν οι παλαιοί ασκητές.
Μετά τα περίπου 50 χρόνια που έχουν περάσει οι µοναχοί ασκητές αναπολούν τις αναρριχήσεις, τις αιωρήσεις, τα ανεβάσµατα µε µεγάλου ύψους ξύλινες σκάλες, τη χρήση ανεµόσκαλων και τριχιών, το δρασκέλισµα βαθέων βαράθρων και το σκαρφάλωµα µε τα ακροδάκτυλα των χεριών και των ποδιών στους απόκρηµνους βράχους και διαπιστώνουν το εύλογο: τους κινδύνους για τη ζωή τους που ελλόχευαν λόγω της απειρίας τους και της έλλειψης των κατάλληλων µέσων. Όµως, όπως οι ίδιοι προσθέτουν, «αισθάνονταν την προστασία και την ευλογία των Μετεωριτών αγίων και των από αιώνων ασκητών και πατέρων, που αγωνίστηκαν πνευµατικά και εκοιµήθησαν εν Κυρίω σε αυτά τα σπήλαια».
Αν ο αναγνώστης δεν δει τις φωτογραφίες του λευκώµατος δεν µπορεί να αντιληφθεί το θαύµα που επιτελέστηκε εκεί, τόσο κατά την δηµιουργία των ασκηταριών της περιοχής των Μετεώρων και την διαβίωση εκεί µοναχών, όσο και κατά την εξερεύνησή τους. Αν τις δει ασφαλώς θα εντυπωσιαστεί από την πραγµατοποίηση του λογικά αδυνάτου, και θα παραδεχθεί πως είναι «Μεγάλα τα της Πίστεως κατορθώµατα».
