Γράφει ο Χρήστος Στρυφτός
Ιστορικός
Ήταν άραγε τυχαία η επιλογή της 25ης Μαρτίου ως ηµέρας εθνικής επετείου;
Τα αποµνηµονεύµατα των αγωνιστών απαντούν στο ερώτηµα αυτό σε µεγάλο βαθµό. Τα αποµνηµονεύµατα αποτελούν ιστορικά τεκµήρια που δεν µπορούν να αλλοιωθούν από κανέναν ιδεολογικό φανατισµό ή πολιτικό δογµατισµό.
Για την 25η Μαρτίου του 1821 αναφέρει λοιπόν ο Γέρος του Μωριά Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στα αποµνηµονεύµατά του ότι, κατά τα ξηµερώµατα βρίσκονταν στο χωριό Σκάλα της Μεσσηνίας ξεκινώντας για να ξεσηκώσει τους Αρκάδες ενώ πήγαινε προς το χωριό ∆ερβένι Μεγαλόπολης. Ο Κολοκοτρώνης ευθύς αµέσως προτρέπει µε στρατηγικές συµβουλές τους Έλληνες να πολιορκήσουν τους Τούρκους στην Τριπολιτσά. Την ίδια µέρα σηµειώνει ότι εξελίσσονται πολιορκίες εναντίον των Τούρκων στο Νιόκαστρο, στην Πάτρα, στο Καστέλι, στο Ναβαρίνο, στην Μεθώνη, στην Κορώνη και στο Χλουµούτσι.
Η 25η Μαρτίου παρουσιάζεται ως µέρα αδιάκοπων πολιορκιών εις βάρος των Τούρκων καθώς ο αγωνιστής και ιστοριογράφος της Επανάστασης Λάµπρος Κουτσονίκας σηµειώνει ότι πολιορκούνται και οι Τούρκοι του Άργους στο Ναύπλιο, αλλά και πιο νότια στο φρούριο της Μονεµβασιάς κλείνονται οι Οθωµανοί για να γλιτώσουν από τους Έλληνες επαναστατηµένους οι οποίοι καθοδηγούνταν από τον επίσκοπο Έλους Άνθιµο και Μανιάτες οπλαρχηγούς. Συνεχίζοντας ωστόσο µε τον Γέρο του Μωριά, προς το απόγευµα της 25ης Μαρτίου συνάντησε τον Βασίλη Μπούτουνα που είχε σκοτώσει έναν Οθωµανό ταχυδρόµο κι ευθύς τον ενηµέρωσε πως ο Τούρκος βοεµβοδάς Μουσταφά Ριζιώτης ήταν πολιορκηµένος στο κάστρο της Καρύταινας ενώ οι Έλληνες προεστοί Σπήλιος και Μιχάλης Κουλάς δήλωναν αντιρρησίες στον αγώνα καθώς δεν ήταν µέλη της Φιλικής Εταιρείας.
Ο Κολοκοτρώνης απάντησε φωτιά και τσεκούρι σε όσους δεν ακολουθήσουν την φωνή της πατρίδος και διανυκτερεύει το βράδυ της 25ης Μαρτίου στου Τετέµπεη κοντά στην Καρύταινα. Ο γιος του Κολοκοτρώνη Γεναίος – Ιωάννης αναφέρει στα αποµνηµονεύµατά του την 25η Μαρτίου ότι αναχώρησε µαζί µε τον αδελφό του Πάνο από το Σκινάρι Ζακύνθου στο Πύργο Ηλείας και ξεσήκωσαν τους Πυργιώτες όταν τους υποδέχθηκαν µε χαρά οι πρόκριτοι του Πύργου στο µοναστήρι Σκαφιδιάς.
Ο Φώτης Χρυσανθόπουλος υπασπιστής του Κολοκοτρώνη στα δικά του αποµνηµονεύµατα γράφει ότι ο Παπαφλέσσας κατά την διαµονή του στην Βοστίτσα στις αρχές του 1821 αποκάλυψε στους υπόλοιπους παρευρισκόµενους επιφανείς προύχοντες τον τίτλο του ως Φιλικός και ανακοίνωσε ότι η 25η Μαρτίου θα είναι η πρώτη ηµέρα της Επαναστάσεως. Παραµονές και ανήµερα της 25ης Μαρτίου γράφει ο Φωτάκος πως τον Παπαφλέσσα µαζί µε άλλους ιερείς κατά την διαδροµή τους για την κήρυξη της Επανάστασης στα χωριά της Αρκαδίας τους επευφηµούσαν µε ενθουσιασµό οι χωριανοί και προσκυνούσαν τα υψωµένα λάβαρα και τον σταυρό µε θρησκευτική ευλάβεια.
Ο αγωνιστής Νικόλαος Σπηλιάδης στα αποµνηµονεύµατά του γράφει πως την 25η Μαρτίου ο οπλαρχηγός Νικηταράς έφθασε στο χωριό Πάπαρι Αρκαδίας µε σκοπό να συγκεντρώσει στρατιωτικό δυναµικό και να ξεσηκώσει λαό για την επίθεση στην Τριπολιτσά. Ο Νικηταράς κατ’ εντολή του Κολοκοτρώνη πήγαινε να ξεσηκώσει τα Σιαµπάζικα Μεσσηνίας σύµφωνα µε τα γραφόµενα του αγωνιστή Μιχαήλ Οικονόµου. Γράφει στο σύγγραµµά του ο κληρικός αγωνιστής Αµβρόσιος Φραντζής πως την 25η Μαρτίου στο διάβα του για την Αρκαδία συναντά τους οπλαρχηγούς Αναγνωσταρά, Ηλία Μαυροµιχάλη και Παπαφλέσσα µαζί µε δυόµιση χιλιάδες πολεµιστές να εκστρατεύουν προς την Τριπολιτσά.
Ο Νικόλαος Κασοµούλης ιστορικός της Επανάστασης κι επίσης αγωνιστής γράφει στα δικά του ξεχωριστά αποµνηµονεύµατα, πως κατά την αρχή του 1821 είχε έρθει στην Λήµνο µια γολέτα του Κολέτζη όπου ενηµερώθηκε πως το µεγάλο ξέσπασµα της Επανάστασης θα πραγµατοποιηθεί ανήµερα της 25ης Μαρτίου.
Ο αγωνιστής και Φιλικός Αναγνώστης Κοντάκης στα αποµνηµονεύµατά του αναφέρει ότι µαζί µε τον επίσκοπο Βρεσθένης Θεοδώρητο µετέβησαν στα Βέρβενα ανήµερα 25ης Μαρτίου ώστε να παρουσιαστεί το νεοσύστατο στράτευµα. Ο κοτζαµπάσης Γορτυνίας και αγωνιστής Κανέλλος ∆εληγιάννης στα αποµνηµονεύµατά του αναφέρει επίσης την 25η Μαρτίου την δράση του οπλαρχηγού ∆ηµήτρη Παπατσώνη που καταδιώκει τους Τούρκους στην Ανδρούσα Μεσσηνίας, στην Κυπαρισσία Μεσσηνίας και οργανώνει την επίθεση των Ελλήνων εναντίον των Τούρκων στην Ανδρίτσαινα Κρεστένων.
Ο πρωταγωνιστής του µύθου της εθνικής επετείου µητροπολίτης Παλαιών Πατρών Γερµανός την 25η Μαρτίου δεν ήταν στην Αγία Λαύρα για να υψώσει το λάβαρο αλλά έκανε την ίδια δουλειά και µε ακόµη περισσότερο παλµό στην Πάτρα στην λαοσύναξη επί της πλατείας Αγ. Γεωργίου όπως χαρακτηριστικά καταγράφουν οι Ι. Φιλήµων και Σ. Τρικούπης ιστορικοί κι επίσης πρωταγωνιστές της Επανάστασης. Όπως αναφέρει στα προσωπικά του αποµνηµονεύµατα ο Π.Π. Γερµανός το διάστηµα 22 – 23 Μαρτίου ξεκινά να οδεύει από τα Νεζερά Αχαΐας προς την Πάτρα όπου και καταφθάνει παραµονές 25ης Μαρτίου µε σκοπό να ενισχύσει τις ελληνικές επαναστατικές δυνάµεις. Ο Φιλήµων αναφέρει στο έργο του ότι ο Π.Π. Γερµανός µεταξύ 25 – 26 Μαρτίου υπογράφει επιστολή και την αποστέλλει από την Πάτρα προς τους προξένους ξένων µεγάλων δυνάµεων µε σκοπό να βοηθήσουν την Επανάσταση και επίσης πάλι αναφέρει ότι την 25η Μαρτίου ο αρχιστράτηγος Πετρόµπεης Μαυροµιχάλης στέλνει επιστολή από την Καλαµάτα στους ευρωπαίους ηγεµόνες ώστε να συνδράµουν στον Αγώνα.
Τέλος στα πασίγνωστα αποµνηµονεύµατα του στρατηγού Μακρυγιάννη δίνεται ένα ενδιαφέρον νόηµα για την 25η Μαρτίου αφού ο ίδιος ο αγωνιστής αναφέρει πως από το 1839 η βαυαρική κυβέρνηση αποφάσισε σκόπιµα για πολιτικά οφέλη να εορτάζεται από το ελληνικό κράτος εκείνη την ηµέρα η εθνική επέτειος κάθε χρόνο καθώς συνέπιπτε µε τον Ευαγγελισµό της Θεοτόκου. Ο Μακρυγιάννης λόγω της αντιοθωνικής στάσης του φαίνεται ότι χτυπά το κατεστηµένο των Βαυαρών µε ένα αναρχοαθεΐστικο ύφος αλλά στην ουσία στις επόµενες παραγράφους κάνει κήρυγµα υπέρ της Ορθοδοξίας και της Εκκλησίας στην προσπάθειά του να συµµετέχει στην επέτειο αλλά µε το τρόπο που επιθυµούσε εκείνος.
Ενδεικτικές Πηγές: Εντός του κειµένου
