Γράφει η Ελένη Κονιαρέλλη – Σιακή
Οι µύθοι, οι παραδόσεις, και οι ιστορίες που συνδέονται µε το µήνα Ιούνιο ασκούν επάνω µας µεγάλη γοητεία και δύναµη, γιατί µας ταξιδεύουν σε άλλες παλιές εποχές άγνωστες σε µας, αλλά σηµαντικές για να δηµιουργήσουν πηγή εµπνεύσεων στο βηµατισµό της ζωής.
Για µερικούς µπορεί να είναι ο µήνας των διακοπών που ονειρεύονταν όλον το χειµώνα, αν και για τους περισσότερους είναι ο µήνας της χαρούµενης προετοιµασίας για τις εξορµήσεις του Ιουλίου και του Αυγούστου που βρίσκονται πολύ κοντά. Οι επιθυµίες, τα όνειρα, τα σχέδια, και τα προγράµµατα, µε τα οποία γεµίζουµε τις µετρηµένες µέρες των διακοπών µας – που πάντα µας φαίνονται ότι είναι λίγες – αλλά και αυτές οι λίγες, φεύγουν και χάνονται πολύ γρήγορα, όπως τ’αστέρια τ’ ουρανού εκείνες τις γλυκές καλοκαιρινές νύχτες που σηµαδεύουν και χαράζουν µε µια χρυσή µαχαιριά το θλιβερό κορµί της νύχτας και σβήνουν ξαφνικά πριν προλάβεις να πεις την ευχή που από καιρό είχες ετοιµάσει.
Ο Ιούνιος είναι ο πρώτος µήνας του καλοκαιριού. Όµως είναι καλύτερα να µιλήσουµε αµέσως µαζί του, γιατί έτσι θα µάθουµε πιο σωστά τις αλήθειες και τις στοχαστικές σκέψεις του:
1) Ερώτηση: «Όµορφε Ιούνιε γιατί σε λένε έτσι; Από πού βγήκε το όνοµά σου;» Απάντ: «Λυπάµαι, αλλά ούτε κι εγώ το ξέρω. Πιθανότατα να προέρχεται από τη ρωµαϊκή θεά Juno, που ήταν η προστάτιδα της γονιµότητας, του γάµου και των γυναικών. Η Juno ταυτίζεται µε τη θεά Ήρα και έτσι τη λάτρευαν και οι Έλληνες και οι Ρωµαίοι. Ξέρω όµως ότι µία ξακουστή γιορτή γινόταν προς τιµήν της κάθε 4 χρόνια στο Ηραίο του Άργους, στο µέσον του δευτέρου έτους κάθε Ολυµπιάδας.»
2) ΕΡ: «Λένε, ότι εσύ ο Ιούνιος είσαι ο µήνας του Θερινού Ηλιοστασίου (21 Ιουνίου). Τι σηµαίνει αυτό;» Απάντ: «Σηµαίνει ότι εγώ έχω τη µεγαλύτερη ηµέρα όλου του χρόνου, και τη µικρότερη νύχτα. Στο θερινό και στο χειµερινό ηλιοστάσιο, αλλά και στις 2 ισηµερίες, πολλοί πολιτισµοί όπως οι Βαβυλώνιοι, οι Αιγύπτιοι, οι Ινδοί, οι Πέρσες, και άλλοι, λάτρευαν τον Ήλιο ως θεότητα. Οι πιο σηµαντικές γιορτές που συνδέονται µε τη λατρεία του Ήλιου ήταν τα ΣΚΙΡΟΦΟΡΙΑ προς τιµήν της θεάς Αθηνάς ή της ∆ήµητρας και της κόρης της».
3) ΕΡ: «Καλά όλα αυτά, αλλά σε ρωτώ: Στην Ορθόδοξη Χριστιανική Παράδοση εσύ, ο χαρούµενος Ιούνιος, δεν έχεις καµιά µεγάλη γιορτή;» Απάντ: «Βέβαια και έχω πολλές γιορτές όπως: Του Αγίου Πνεύµατος στις 9 Ιουνίου, του Αγίου Βαρθολοµαίου στις 11 Ιουνίου, των Αγίων Πάντων στις 15 Ιουνίου, των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στις 29 Ιουνίου, τη Σύναξη των 12 Αποστόλων στις 30 Ιουνίου. Μάλιστα έχω και µία από τις µεγαλύτερες γιορτές της Χριστιανοσύνης. Είναι το Γενέθλιον του Ιωάννου του Προδρόµου στις 24 Ιουνίου. Θα έχεις ακούσει ότι σε πολλές περιοχές έχουν δώσει σ΄αυτή τη γιορτή διάφορες ονοµασίες, όπως, στην Κύθνο τη λένε «Τ’ Άϊ – Γιαννιού του Λιοτροπιού», του «Αϊλιοτροπιού» στη Λέσβο, κ.ά και τα πανηγύρια συνοδεύονται από το πανάρχαιο έθιµο µε τις αναµµένες φωτιές στους δρόµους, πάνω από τις οποίες πηδούν οι πιστοί για να ξορκίσουν, όπως λένε, το κακό και να υποδεχτούν το καλό».
4) ΕΡ: «Θέλω να σε ρωτήσω Ιούνιε, τι δουλειές κάνουν µαζί σου οι αγρότες; Μη µου πεις ότι ξεκουράζονται γιατί τους βλέπω φορτωµένους µε δεµάτια σανό, κριθάρι, σιτάρι, και άλλα. Μήπως εσύ είσαι ο µήνας του θερισµού και µπορώ να σε φωνάζω και «Θεριστή»; Απάντ: «Μπράβο σου το πέτυχες! Εγώ είµαι αυτός ο µήνας ο Θεριστής γιατί όλες τις ηµέρες µου στην αγροτική ύπαιθρο γίνονται πολύ σηµαντικές δραστηριότητες. Ο θερισµός αρχίζει συνήθως µε τον σανό και το κριθάρι, και µετά τη βρώµη και τελευταία το σιτάρι και τη σίκαλη. Παλιά, το χαρακτηριστικό εργαλείο του θερισµού που γινόταν µε τα χέρια, ήταν το δρεπάνι, που αποτελούσε και «σύµβολο των αγροτών», που το χρησιµοποιούσαν µέχρι τις αρχές του εικοστού αιώνα. Βέβαια σήµερα αυτές οι δύσκολες δουλειές γίνονται µε σύγχρονα µηχανήµατα, και το κοφτερό δρεπάνι αναπαύεται στο παρελθόν».
5) ΕΡ: «Ξέρουµε ότι η Λαϊκή µας Παράδοση, αλλά και η συνείδηση και η έµπνευση του λαού µας, γεννά για όλους και για όλα, έξυπνες παροιµίες µε τις οποίες προικίζεται η Ιστορία µας. Για σένα… τι λένε;» Απάντ: «Λένε πολλές παροιµίες, άλλες έξυπνες και ευχάριστες, και άλλες πονηρές και παράξενες. Σου λέω µερικές για να µε θυµάσαι: «Μάρτης έβρεχε, Θεριστής εχαίρονταν», «Θέρος, τρύγος, πόλεµος!» (έλεγαν για κάτι που δεν δέχεται αναβολή). «Το τραγούδι του Θεριστή, η χαρά του Αλωνιστή», «Γενάρη πίνουν το κρασί, τον Θεριστή το ξίδι…», «Τον Ιούνη αφήνουν το δρεπάνι και σπέρνουν το ραπάνι…»».
6) ΕΡ: «Θέλω τώρα να σε ρωτήσω Ιούνιε, οι ζωγράφοι πώς σε αποτυπώνουν στα έργα τους; Ας πούµε εσένα τον ίδιο,… πες µου δύο πίνακες που αναφέρονται σε σένα και σου άρεσαν πολύ όταν τους είδες…» Απάντ: «∆ύσκολα πράγµατα µου ζητάς… Όλοι οι πίνακες που µε αφορούν, µε συγκινούν πολύ, ο καθένας για διαφορετικούς λόγους, που µόνο εγώ ο Ιούνιος µπορώ να περιγράψω. Αλλά θα περιοριστώ µόνο σε δύο, αφού αυτό µου ζητάς:
a) Ένας πίνακας που µου αρέσει πολύ είναι ο «ΓΙΟΥΝΗΣ», δηλαδή, Ιούνιος, του γνωστού Έλληνα ζωγράφου Γιάννη Τσαρούχη, που µε µία αλληγορική σειρά έργων του, έχει προσωποποιήσει τους µήνες του χρόνου. Στο έργο αυτό ο ζωγράφος επιχειρεί µία αρµονική συνύπαρξη του παραδοσιακού και του λαϊκού, του κλασικού µε το µοντέρνο, της ανατολής µε τη δύση. Βλέπουµε στον πίνακα έναν άντρα γυµνό (από τη µέση κι επάνω), µε δύο µεγάλες ανοιχτές φτερούγες στους ώµους, να κρατά στο χέρι ένα µικρό κλαδάκι δέντρου, και να κοιτάζει µπροστά µε µια παράξενη έκφραση που συνδυάζει λιτή και συµβολικά νεκρή φύση.
β) Ένας ακόµα πίνακας που θαυµάζω πολύ, είναι ο «ΦΛΕΓΟΜΕΝΟΣ ΙΟΥΝΗΣ». Είναι ένα από τα πιο διάσηµα έργα του Βρετανού ζωγράφου και γλύπτη Frederic Leighton (1830 – 1896), που θεωρείται από τους πιο γνωστούς ζωγράφους της Βικτωριανής εποχής και εκπρόσωπος του αισθητισµού στην τέχνη. Στο συγκεκριµένο έργο «ΦΛΕΓΟΜΕΝΟΣ ΙΟΥΝΗΣ», βλέπουµε µια όµορφη νεαρή κοπέλα να κοιµάται, φορώντας ένα υπέροχο αέρινο φόρεµα που έχει το χρώµα και το φως του ήλιου και εκπέµπει αυτό το φως να διαχέεται σε όλο το έργο. Πίσω από τη γυναίκα, αστράφτει η θάλασσα.
Είναι πολλοί οι ζωγράφοι που φιλοτέχνησαν εξαιρετικά έργα για µένα τον Ιούνιο που ξεχώρισαν, άλλα για τη χρήση έντονων χρωµάτων σε βουνά, δέντρα και φυλλώµατα, και άλλα που τόνιζαν τα σύµβολα του ρεαλισµού που είναι τα ζωντανά χρώµατα µε αδρές πινελιές ρεαλιστικά αποτυπωµένα. Είναι βέβαιο ότι στα έργα των ζωγράφων κυριάρχησε η πλούσια έµπνευση από την οµορφιά της φύσης αλλά και από τα απλά πράγµατα της δηµιουργικής φαντασίας της ζωής».
7) ΕΡ: «Είναι η τελευταία ερώτηση καλέ µου Ιούνιε: Για την ΠΟΙΗΣΗ, τι έχεις να µου πεις;» Απάντ: «Στο δικό µου µήνα, η πένα των ποιητών πάντα πρόθυµη, γέννησε πολλά αριστουργήµατα της σκέψης που τα µετουσίωσε σε ξεχωριστούς και διαχρονικούς στίχους, βγαλµένους από το µαγικό κόσµο του λόγου. Θα ξεχωρίσω τους στίχους από δύο ποιήµατα, που έχουν τον απόηχο και τη δική µου εικόνα, δηλαδή, αυτή του ηλιόλουστου ΙΟΥΝΙΟΥ, σε κάποιες ώρες του θλιµµένες και σε κάποιες άλλες κεφάτες και τρυφερές:
Α) Στίχοι, (ΠΑΛΙΝΤΡΟΠΟΝ) Οδ. Ελύτης:
…Άπλες αµάλαγες του ΙΟΥΝΙΟΥ νοµάδες άνεµοι / χαρακωµένα καστανά χώµατα που ανεβήκαµε / ∆ιψασµένοι για λίγη λάµψη του όρους Θαβώρ / Αλλά τι να ‘ναι αυτό που χαµηλά περνάει κι ανατριχιάζει / Σαν άλλου κόσµου που έφτασε αεράκι; / Θάρρος: ο θάνατος αυτός είναι / Στην παπαρούνα την πλατειά / Και στο λιανό χαµοµηλάκι.
Β) «Ιούνιος µήνας και στα µάτια σου ανατέλλω» της Χαρούλας Βερίγου.
Στην αγκαλιά σου, / είχε πάντα ουρανό το Καλοκαίρι. / Στη θύµησή / ένα µατσάκι γιασεµιά το µεσηµέρι. / ΙΟΥΝΙΟΣ µήνας / και στα µάτια σου ανατέλλω / απελπισµένα / στο βαθύ της φαντασίας µου σε θέλω. / ΙΟΥΝΙΟΣ µήνας / στο παγκάκι πόσα παίξαµε στα ζάρια / πάθη και λάθη / της καρδιάς κλειστά συρτάρια. / ΙΟΥΝΙΟΣ µήνας / να πεθαίνεις για µια νύχτα και να ζήσεις / απ΄τα κρυµµένα, µη γυρέψεις εξηγήσεις.
Ας ευχηθούµε ο Ιούνιος, ο πρώτος µήνας του καλοκαιριού να µας δείξει την πηγή της ελπίδας και της γαλήνης που ονειρευόµαστε!»
