Γράφει ο Χρίστος Αλεξόπουλος
Οικονομολόγος Harvard, Συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου
GOOD BY GREECE – HELLO HELLAS: Παρακμή και Αναγέννηση του Ελληνισμού (1821-2021)
Εκδόσεις Παπαζήση
Ο θάνατος του μεγάλου μουσικοσυνθέτη και οικουμενικού Έλληνα, Μίκη Θεοδωράκη, απέσπασε δικαιολογημένα την προσοχή μας από μια νέα, σοβαρή, προκλητική ενέργεια της Τουρκίας πάλι στο Καστελλόριζο, που τερμάτισε πρόωρα το υπεσχημένο από τον Σουλτάνο Ερντογάν «ήσυχο καλοκαίρι» στις τεταμένες ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ενισχυμένη γεωπολιτικά και διπλωματικά από τη νικηφόρα επιστροφή των φανατικών μουσουλμάνων Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν και την αποτυχία της Αμερικής, επανέρχεται δριμύτερα με Navtex και έρευνες, αμφισβητώντας κατάφορα τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ανυπομονώντας να δημιουργήσει μια «νέα και μεγάλη Τουρκία το 2023», αντικαθιστώντας τον Ατατούρκ, κατά την 100ή επέτειο της τουρκικής ανεξαρτησίας, επιδιώκει ένα θερμό επεισόδιο στο πλεονεκτικό γι’ αυτόν πεδίο του συμπλέγματος της Μεγίστης, προκειμένου να επιβάλει δυσμενή τετελεσμένα εναντίον μας και να καταστήσει τη χώρα του ναυτική περιφερειακή αλλά και παγκόσμια δύναμη, στα πλαίσια της αναθεώρησης της Συνθήκης της Λωζάννης και της ανασύστασης της οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Σε προηγούμενο άρθρο (8/8/2020) είχα εκφράσει τον φόβο για μια επανάληψη της κυπριακής τραγωδίας του 1974 αλλά και την ελπίδα για ένα πιθανό νέο Ναβαρίνο του 1827, στο ιστορικό και πολύπαθο Καστελλόριζο. Επανέρχομαι στο θέμα λιγότερο αισιόδοξος, ένεκα της αναβάθμισης των τουρκικών σχέσεων με την Αμερική, την ΕΕ, τη Ρωσία, τον Αραβικό Κόσμο και το Ισραήλ, με την αγωνία της ενδεχόμενης «Ιμιοποίησης» του ελληνικότατου «μικρού αρχιπελάγους μας».
Ανταποκρινόμενος ο ίδιος στο κάλεσμα προς τους αναγνώστες για πατριωτικό τουρισμό υπέρ αυτού του όμορφου νησιού στο νοτιοανατολικότερο άκρο της ελληνικής επικράτειας, ακριβώς απέναντι από τις τουρκικές ακτές της Μικράς Ασίας, το επισκέφθηκα για διακοπές και εντυπωσιάστηκα από το υψηλό φρόνιμα των ολιγοστών κατοίκων του. Όπως διαπίστωσα ξαναδιαβάζοντας την ιστορία του, η ενσωμάτωση στη μητέρα πατρίδα δεν ήταν τόσο το αποτέλεσμα ενεργειών των κυβερνήσεων της Αθήνας, αλλά των επίμονων αγώνων των φιλοπρόοδων πολιτών του -άρνηση ένωσης 1913. Επιβεβαιώνοντας το από του 1821 «ελληνικό παράδοξο»: Ο λαός προηγείται της πολιτικής ηγεσίας του, η οποία, λόγω εξάρτησης και φιλαρχίας, φαίνεται να εξυπηρετεί περισσότερο τους ξένους προστάτες της παρά τα συμφέροντά του – Πράξη Υποτέλειας 1825 για αποικιοποίηση της Ελλάδας από την Αγγλία και άρνηση της φιλοτουρκικής αγγλικής κυβέρνησης! Απόδειξη ότι είχαμε αγγλικό, γαλλικό και ρωσικό κόμμα, αλλά ουδέποτε ελληνικό που να ενδιαφέρεται για όλους τους Έλληνες, εντός και εκτός της ελεύθερης Ελλάδος. Ιδίως για τους αλύτρωτους ακρίτες μας.
Το γεγονός ότι το Καστελλόριζο ως υπόδουλο στους Οθωμανούς τον 19ο αιώνα και εν συνεχεία στους Ιταλούς τον 20ο, ήταν μια δυναμική, ακμάζουσα και ευημερούσα δημοκρατική πολιτεία 15 χιλιάδων πολιτών με σπουδαίους εμπόρους και ναυτικούς που με τα πλοία τους αρμένιζαν όχι μόνο στην Ανατολή (Τουρκία, Συρία, Αίγυπτος) αλλά και στη Δύση (Ιταλία και Γαλλία) και Λατινική Αμερική (Αργεντινή, Βραζιλία, με σημαντική ζωντανή παροικία εκεί μέχρι σήμερα), ενώ τώρα φθίνει ως κοινότητα 500 κατοίκων -περισσότεροι ζουν στην Αυστραλία παρά στο νησί- με απλωμένο το χέρι στην πρωτεύουσα για επιβίωση, επαληθεύει τη σοφή ρήση του νομπελίστα ποιητή μας Οδυσσέα Ελύτη, ότι «ο ελληνισμός επέτυχε ως γένος αλλά απέτυχε ως κράτος». Ή την άποψη του φιλοσόφου Γιανναρά («Finis Graeciae») και του καθηγητή Κοντογιώργη («Ελληνισμός και Ελλαδικό Κράτος: Δύο Αιώνες Αντιμαχίας») ότι η Ελλάδα έφαγε τον ελληνισμό, το κράτος, το έθνος και η Αθήνα την οικουμενική διασπορά. Στα προεπαναστατικά χρόνια π.χ. ο διάσπαρτος εμπορικός και πνευματικός ελληνισμός στην Οθωμανική, Ρωσική και Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία έμοιαζε με τον αποικιακό μείζονα αρχαίο γύρω από τις πόλεις – λιμάνια όλης της Μεσογείου.
Αν ήξεραν οι ταγοί μας τη στρατηγική σημασία αυτού του μικρού νησιού για το μέλλον του ελληνισμού, θα το αντιμετώπιζαν ως κέντρο αντί άκρο, πρωτεύουσα αντί επαρχία, μητρόπολη αντί περιφέρεια. Επειδή όμως το ελληνικό κράτος δυσκολεύεται στις αλλαγές, ας γίνει τουλάχιστον τουριστικός προορισμός όλων των Ελλήνων μετά τη Μύκονο και την Σαντορίνη. Η αεροπορική σύνδεση το φέρνει κοντά μας. Η δε ομορφιά του θα ανταμείψει ακόμη και τον πιο απαιτητικό επισκέπτη.
Οι Τούρκοι, που γνωρίζουν καλύτερα από εμάς την αξία του, ιδιαίτερα μετά την ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην περιοχή του, το έχουν στοχοποιήσει μαζί με την Κύπρο στα επιθετικά, κατακτητικά σχέδιά τους. Σε συνεννόηση και συνεργασία με τους Αμερικανούς, οι οποίοι πάντα τους ευνοούσαν έναντι της Ελλάδας, παραλίγο να το πετύχουν και να το προσαρτήσουν στην τουρκική επικράτεια το 1965. Σύμφωνα με το Σχέδιο Άτσεσον, στα πλαίσια επίλυσης του Κυπριακού, είχε προταθεί η διχοτόμηση και διπλή ένωση της Κύπρου με πρόσθετο αντάλλαγμα στην Τουρκία το Καστελλόριζο. Κάτι που συζητούσε η τότε ελληνική κυβέρνηση, αλλά απέρριψε, ευτυχώς, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος.
Επειδή η ιστορία επαναλαμβάνεται, παρά την αντίθετη γνώμη των ιστορικών, ανησυχώ μήπως επανέλθει στο διπλωματικό τραπέζι, τώρα που η γείτων αισθάνεται πολύ ισχυρή για να επιβάλει δια της βίας τις θέσεις της στην αμυνόμενη και υποχωρούσα Ελλάδα. Πάντα φυσικά με την επιτήδεια ανοχή των συμμάχων μας στο ΝΑΤΟ και των εταίρων μας στην ΕΕ, οι οποίοι την έχουν ανάγκη και μεταχειρίζονται ως «το χαϊδεμένο παιδί τους» για τις «βρώμικες» δουλειές τους.
Η Ελλάδα έχει το μοναδικό προνόμιο σε όλο τον κόσμο να διαθέτει τα περισσότερα νησιά. Περίπου 6.000, με 16.000 χλμ. ακτογραμμή. Βρίσκεται στην 9η θέση διεθνώς, πριν από την Κίνα και μετά την Αμερική. Περιέργως, μόνον το 3% είναι κατοικήσιμα. Είναι πάντως εγκληματικό η Αθήνα να συγκεντρώνει τον μισό ελληνικό πληθυσμό και η πλειονότητα των νησιών μας γύρω στους 10 βοσκούς ή ψαράδες. Το κάθετο μοντέλο ανάπτυξης της χώρας πρέπει να αλλάξει επειγόντως οριζόντια επί τη βάσει της θεμελιώδους αντίληψης ότι η Ελλάδα είναι θάλασσα που περιβάλλεται από ξηρά και όχι στεριά, που βρέχεται από πελάγη. Είμαστε ναυτικός λαός και νησιωτικό κράτος από αρχαιοτάτων χρόνων. Ουσιαστικά Αρχιπέλαγος, με όλα τα νομικά πλεονεκτήματα από το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας για την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματά του. Δηλαδή ισοδύναμο της ηπειρωτικής χώρας με 12 ν.μ. αιγιαλίτιδα ζώνη και 200 ν.μ. ΑΟΖ για το Καστελλόριζο και όλα τα άλλα νησιά μας. Τούτο αντανακλάται στην παγκόσμια πρωταθλήτρια ναυτιλία και την πρωτοκαθεδρία των εφοπλιστών μας. Και θα πρέπει να καθορίζει τις συμμαχίες μας με παρόμοιες ναυτικές δυνάμεις, όπως η Γαλλία. Εν αντιθέσει προς την Τουρκία, η οποία ως ηπειρωτική χώρα συνεργάζεται καλύτερα με χερσαίες δυνάμεις σαν τη Γερμανία.
Δυστυχώς η ελληνική κυβέρνηση συμπεριφέρεται ωσάν η Μεγίστη να «κείται μακράν» στην Μεσόγειο αντί στο Αιγαίο, όπως η Κύπρος, δικαιολογώντας έτσι την τουρκική προπαγάνδα, η οποία το απομονώνει και αφελληνίζει λόγω γεωγραφικής εγγύτητας στα νυν τουρκικά, αλλά άλλοτε ελληνικά μικρασιατικά παράλια. Αν συνειδητοποιούσε το «διαφυγόν κέρδος» κατά τη οικονομική ορολογία -Θαλάσσια Ένωση με την Κύπρο, Μεσογειακή Κυριαρχία, Αλιεία και Ενέργεια-,θα είχε από καιρό κατοχυρώσει τα θαλάσσια δικαιώματά του.
Ξεχνάμε ότι η Ελλάδα διπλασιάστηκε επί Ελευθερίου Βενιζέλου με τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους της Μεγάλης Ιδέας και την ενσωμάτωση αλύτρωτων εδαφών και ρωμιών. Χύθηκε πολύ αίμα για την απελευθέρωση των αδελφών μας. Η χώρα μας τον 19ο αιώνα, παρότι μικρή και φτωχή, είχε την αυτοπεποίθηση και φιλοδοξία να επανακτήσει ακόμη και την πρωτεύουσα του Γένους που απέτυχε να ολοκληρώσει η Επανάσταση του 1821. Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή του 1922,όμως, διακατεχόμαστε από μια ηττοπάθεια και φοβία έναντι της Τουρκίας, η οποία μας απειλεί με casus belli, που αδυνατούμε να εφαρμόσουμε το βασικό Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας για να τετραπλασιάσουμε ειρηνικά την επικράτειά μας. Λησμονώντας ότι η θάλασσα δεν διαφέρει από την ξηρά. Τουναντίον, μας εξασφαλίζει περισσότερους πόρους και ισχύ για την ανάπτυξη και πρόοδό μας.
Με την σύσταση του πρώτου μικρού, ενιαίου και συγκεντρωτικού, κράτους το 1830 στην ιστορία του πανάρχαιου ελληνικού έθνους, κατά το πέρας της δεκαετούς ημιτελούς Επανάστασης του 1821, ακολουθήσαμε μια πορεία εξευρωπαϊσμού και εκσυγχρονισμού προς τη Δύση, παρότι οι χριστιανοί Φράγκοι των Σταυροφοριών ήσαν υπεύθυνοι για την κατάλυση της ρωμαίικης αυτοκρατορίας μας το 1204 και τη μετέπειτα υποδούλωσή μας στους Οθωμανούς το 1453. Δεν είχαμε άλλη επιλογή ύστερα από μια 400χρονη δουλεία στον μουσουλμάνο δυνάστη της Ανατολής. Μετά το άδοξο τέλος της Μεγάλης Ιδέας και τη Μικρασιατική Καταστροφή, ωστόσο, ξεχάσαμε εντελώς το πλούσιο ελληνιστικό και βυζαντινό παρελθόν μας, κοιτάζοντας μονοδιάστατα και αποκλειστικά προς δυσμάς, κάτω από τη συνεχή απειλή του εκδικητικού Τούρκου.
Τώρα όμως που ο δυτικός φάρος της αναγέννησης και του διαφωτισμού έπαψε να λάμπει και φαίνεται να δύει, θα ήταν χρήσιμο να επαναπροσδιορίσουμε την ταυτότητά μας και να επαναπροσανατολίσουμε τον προορισμό μας στρέφοντας το βλέμμα πάλι πίσω στην Ανατολή, την «ενδιάμεση περιοχή» στην οποία διαπρέψαμε για χιλιάδες χρόνια δια των αποικιών και αυτοκρατοριών μας. Ας γίνει το Καστελλόριζο σύμβολο-σταθμός γι’ αυτήν την εξισορροπητική στροφή.
Με οδηγό την πίστη, την αγάπη και την ελπίδα, δηλαδή τον σταυρό, την καρδιά και την άγκυρα, τα οποία συνθέτουν τη διαχρονική σημαία του. Ας το μετατρέψουμε από μια τουρκική δυστοπία σε μια ελληνική ευτοπία για την επανεκκίνηση του ελληνισμού πίσω στις ανατολικές και θαλασσινές πηγές του.
Για την επιτυχία αυτού του οράματος, προέχει η αποτροπή της έμμεσης τουρκοποίησής του. Ποιος ξέρει; Ίσως η βοήθεια που αναμένουμε μάταια από την Αμερική και τη Γερμανία, να έρθει τελικά από την Συρία, το Ιράκ και τους Κούρδους!
Η Ελλάδα θα ξαναμεγαλουργήσει αν καταφέρει να περιορίσει τον κακό γείτονα και άσπονδο του ελληνισμού στην Ασία όπου ανήκει. Αν αναγκάσει την τουρκική ηγεσία να ασχοληθεί με την πρόοδο του λαού της και όχι με την κατάκτηση των Ελλήνων. Όπως έκαναν πρώτα οι αρχαίοι ημών πρόγονοι για να πετύχουν κατόπιν το «ελληνικό θαύμα» του 5ου χρυσού αιώνα. Είμαστε υποχρεωμένοι, ελλείψει ενός δεύτερου Μεγάλου Αλεξάνδρου, να το πράξουμε ειρηνικά και διπλωματικά, αλλά οπωσδήποτε αποφασιστικά και αποτρεπτικά δια της παραδοσιακής ναυτικής ισχύος μας.
