Γράφει ο Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος
∆ημοσιογράφος – ∆ημοσιολόγος
Aπό της 27ης Νοεµβρίου έως και την 2α ∆εκεµβρίου ο Πάπας Λέων ο 14ος επισκέπτεται την Τουρκία και τον Λίβανο.
Ο ίδιος µε «Αποστολική Εγκύκλιό» του, η οποία επιγράφεται «Εντός της ενότητας της πίστης» και µε δηλώσεις του στους διαπιστευµένους στο Βατικανό δηµοσιογράφους εξέθεσε τους λόγους για τους οποίους πραγµατοποιεί την εν λόγω επίσκεψη, την πρώτη του εκτός Ιταλίας. Όπως είπε, µεταβαίνει στη Νίκαια της Βιθυνίας (βορειοδυτική Μικρά Ασία) για να δώσει ένα «µήνυµα ενότητας» και στον Λίβανο για ένα «µήνυµα ειρήνης».
Η επίσκεψη στη Νίκαια του Πάπα Λέοντος γίνεται µετά την από τον Οικ. Πατριάρχη Βαρθολοµαίο προς αυτόν ανανέωση της προσκλήσεως, την οποία είχε απευθύνει στον προκάτοχό του Φραγκίσκο. Τον προσκαλούσε να µεταβούν σε αυτήν και από κοινού να εορτάσουν τα 1700 χρόνια από την σύγκληση της Α΄ Οικουµενικής Συνόδου. Κατ’ αυτήν οι συνελθόντες 318 Πατέρες, µεταξύ άλλων, καταδίκασαν τις απόψεις του αιρετικού Αρείου και διακήρυξαν τα δόγµατα της Πίστεως των Χριστιανών δια των πρώτων επτά (εκ των δώδεκα) άρθρων του Συµβόλου της Νικαίας.
Στη δήλωσή του (21/4/2025) για την εκδηµία του Πάπα Φραγκίσκου ο κ. Βαρθολοµαίος υπενθύµισε την προς αυτόν πρόσκλησή του. Του έγραψε τότε: «Αγιώτατε, ύστερα από λίγα χρόνια συµπληρώνονται 1700 χρόνια από τη σύγκληση της Α΄ Οικουµενικής Συνόδου στη Νίκαια της Βιθυνίας. Θα είναι µία πολύ ωραία πράξις να πάµε και να εορτάσουµε αυτή την ιστορική επέτειο και να µιλήσουµε για την περαιτέρω πορεία των αδελφών Εκκλησιών µας προς το κοινό ποτήριο».
Σηµειώνεται ότι ο Πάπας, όντας απόλυτος ηγεµών και έχοντας το αλάθητο, µπορεί να οµιλεί εκ µέρους σύµπασας της υπ’ αυτόν Εκκλησίας. Όµως κατά την Ορθόδοξη εκκλησιολογία ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως µπορεί να εκφράζει µόνο τη προσωπική του άποψη, έστω και ευχή… Ο Πάπας Λέων δέχθηκε την πρόταση και την ενέταξε σε µια επίσηµη επίσκεψη στην Τουρκία και µιαν «αποστολική επίσκεψη» στον δοκιµαζόµενο Λίβανο.
Ο Πάπας δεν απέκρυψε τους λόγους της «επίσκεψης ενότητας» στη Νίκαια και στο Φανάρι. Γράφει στην προαναφερθείσα εγκύκλιό του: «Οφείλουµε να αφήσουµε πίσω τις θεολογικές αντιθέσεις, που έχουν χάσει την αιτία της ύπαρξής τους, για να αποκτήσουµε µια κοινή σκέψη, και ακόµη περισσότερο, µια κοινή προσευχή εν Αγίω Πνεύµατι προκειµένου να συγκεντρωθούµε όλοι σε µία µόνο πίστη και σε µία µόνο αγάπη». Για να επιτευχθεί αυτό ο Πάπας καλεί όλους «να ενισχύσουν την οικουµενική κίνηση, όπως την εννοεί ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ στην εγκύκλιο του «Ut unum sint» (Ίνα πάντες εν ώσιν).
Η αναφορά αυτή του Πάπα Λέοντος στην εγκύκλιο του προκατόχου του ξεκαθαρίζει πλήρως τί παγίως σηµαίνει για τον ίδιο και γενικά για το Βατικανό η «ένωση στην πίστη και στην αγάπη». Το 88ο άρθρο της Εγκυκλίου «Ut Unum Sint» επιγράφεται «Το λειτούργηµα ενότητας του Επισκόπου Ρώµης». Σε αυτό, µεταξύ άλλων, αναφέρεται: «Μεταξύ των Εκκλησιών και εκκλησιαστικών Κοινοτήτων, η Καθολική Εκκλησία έχει την πεποίθηση ότι διατήρησε τη διακονία του διαδόχου του Αποστόλου Πέτρου, του Επισκόπου Ρώµης, που ο Θεός ίδρυσε ως “παντοτινή και ορατή αρχή και θεµέλιο ενότητας” (Σηµ. ∆ογµατική ∆ιάταξη της Παπικής Εκκλησίας, αποφασισθείσα κατά την Β΄ Οικουµενική Σύνοδο του Βατικανού) και που το Πνεύµα στηρίζει, ώστε όλοι οι Χριστιανοί να καταστούν µέτοχοι αυτού του ουσιώδους αγαθού».
Στο ίδιο, 88ο άρθρο, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ υπενθυµίζει ότι στο Παγκόσµιο Συµβούλιο Εκκλησιών, στη Γενεύη και στις 12 Ιουνίου 1984, είχε εκφράσει την πεποίθηση ότι «σε πιστότητα προς την αποστολική παράδοση και την πίστη των Πατέρων στο λειτούργηµα του Επισκόπου Ρώµης, αυτός αποτελεί την εγγύηση της ενότητας όλων των χριστιανών». Οι διατάξεις – δόγµατα της Β΄ Βατικανής Συνόδου και οι πάγιες πεποιθήσεις περί του Πρωτείου, από πολλούς αιώνες πριν, των παπικών καθορίζουν σαφώς τους λόγους για τους οποίους ο Πάπας Λέων επισκέπτεται τη Νίκαια και το Φανάρι και οµιλεί για «ενότητα».
Σηµειώνεται ότι η επίσκεψη του Πάπα στο Φανάρι είναι σύντοµη, τυπική και στην προαναφερθείσα λογική. Κάνει εντύπωση ότι στην εγκύκλιό του ο Πάπας αναφέρει τον κ. Βαρθολοµαίο ως «Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως» και όχι «Οικουµενικό». Από την πλευρά του ο Οικ. Πατριάρχης δεν επέτυχε να δώσει πανηγυρική διάσταση στη συνάντηση της Νικαίας, αφού από τους προκαθηµένους των πρεσβυγενών Πατριαρχείων, που προσκάλεσε, µόνο ο Αλεξανδρείας αποδέχθηκε να παραστεί. Απουσιάζουν οι Αντιοχείας και Ιεροσολύµων. Ειδικά για τον Ιεροσολύµων ο κ. Βαρθολοµαίος εξέφρασε ανοικτά τη δυσφορία του.
Κατά το πρόγραµµά του στην Τουρκία ο Πάπας µένει από το µεσηµέρι της 27ης έως µετά το µεσηµέρι της 30ής Νοεµβρίου. Το απόγευµα της πρώτης ηµέρας το περνά στην Άγκυρα, όπου µεταβαίνει στο Μαυσωλείο του Κεµάλ, επισκέπτεται τον πρόεδρο Ερντογάν και συναντάται µε το ∆ιπλωµατικό Σώµα. Στη συνέχεια αναχωρεί για Κωνσταντινούπολη.
Το πρωί της 28ης Νοεµβρίου συναντάται µε καθολικούς – κληρικούς και λαϊκούς – που διαµένουν στην Τουρκία και επισκέπτεται το παπικό γηροκοµείο της Πόλης. Μετά το µεσηµέρι της ίδιας ηµέρας µε ελικόπτερο µεταβαίνει στη Νίκαια, όπου συµµετέχει στην «οικουµενική συνάντηση προσευχής» και, µία ώρα µετά, επιστρέφει στην Κωνσταντινούπολη… Στις 29/11 το πρωί επισκέπτεται το Μπλέ Τζαµί – την Αγία Σοφία δεν µπορεί να την επισκεφθεί λόγω έργων συντήρησης και της εισόδου εντός αυτής βαρέων οχηµάτων. Στη συνέχεια έχει συνάντηση µε τους κληρικούς διαφόρων δογµάτων και το απόγευµα συµµετέχει στην ∆οξολογία, που γίνεται προς τιµήν του στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου, στο Φανάρι, και ύστερα υπογράφει κοινό µήνυµα µε τον κ. Βαρθολοµαίο. Μετά τη σύντοµη συνάντησή τους, µεταβαίνει στην Βολκσβάγκεν Αρένα της Βασιλεύουσας, όπου τελεί τη λειτουργία για τους Ρωµαιοκαθολικούς. Στις 30 Νοεµβρίου, του Αγίου Ανδρέου, θρονικής εορτής του Πατριαρχείου της Κωνσταντινουπόλεως, ο Πάπας το πρωί µεταβαίνει στον Πατριαρχικό Ναό των Αρµενίων, όπου συµπροσεύχεται µε τους Αρµενίους της Τουρκίας. Στη συνέχεια µεταβαίνει στον Ορθόδοξο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου και παρακολουθεί τη Θεία Λειτουργία, συµπροσευχόµενος. Στη συνέχεια µαζί µε τον κ. Βαρθολοµαίο εξέρχεται στον εξώστη και ευλογεί τους παρισταµένους και µετά αναχωρεί για Βηρυττό.
Η διαδικτυακή παπική τηλεόραση «Reinformation.tv» τονίζει µε ωµότητα ότι ο Πάπας Λέοντας ΧΙV στην εγκύκλιό του «In unitate fidei» µιλάει περισσότερο για τον οικουµενισµό, όπως τον επιδιώκει το Βατικανό, παρά για την Πίστη. Αυτό αποδεικνύεται και από το πρόγραµµα της επίσκεψής του στην Τουρκία και στο Λίβανο. Το εν λόγω ΜΜΕ τονίζει ότι παγία αρχή του Βατικανού είναι πως «δεν υπάρχει σωτηρία εκτός της µάντρας της Καθολικής Εκκλησίας» και αυτήν προωθεί και ο σηµερινός Πάπας δια του οικουµενισµού, της εγκαταλείψεως των δογµάτων και της υποταγής σε αυτόν.
Επισηµαίνει επίσης πως το Βατικανό έχει παρελθόν να αποδέχεται ή να ανέχεται διαφορετικά δόγµατα ή συνήθειες Χριστιανών, φτάνει να τον αναγνωρίσουν ως «εκπρόσωπο του Χριστού επί της Γης ως ανώτατη εξουσία που κυβερνά την Οικουµενική Εκκλησία και ως Αρχή της ενότητας της Εκκλησίας». Επίσης φτάνει να αναγνωρίσουν ότι είναι ο ανώτατος νοµοθέτης, ο οποίος µετατρέπει τις ουράνιες εντολές σε συγκεκριµένους νόµους. (Βλ. σχ. Φιλίπ Σέραρντ «Η Εκκλησία ο παπισµός και το σχίσµα», Εκδ. Πεµπτουσία, σελ. 62-63).
Το 1900 η Ορθόδοξος Εκκλησία δέχθηκε µιαν ακόµη «επίθεση αγάπης και ενότητας» της Εκκλησίας µε βάση το Πρωτείο του Πάπα. Τότε το Οικ. Πατριαρχείο αντέδρασε έντονα. Με σειρά άρθρων του στο πατριαρχικό περιοδικό «Εκκλησιαστική Αλήθεια», εγκάλεσε τον τότε Πάπα Λέοντα ΙΓ’, του οποίου το όνοµα έλαβε ο σηµερινός Πάπας γιατί τον εκτιµά, « για εωσφορική υπερηφάνεια και επί ενόχω διαστροφή της αρχαίας οµολογίας της Ορθοδόξου Πίστεως» (τευχ. 29, 21/7/1900, σελ.325-328). Σήµερα άλλα ήθη επικρατούν.
