Γράφει ο Σάββας Ιακωβίδης
Στις 24 Μαΐου 2026 μια νέα Βουλή θ’ αναδυθεί μέσα από τις κάλπες. Θα αλλάξει το κομματικό και πολιτικό σκηνικό. Όμως, κανείς δεν ελπίζει ότι θα είναι η ευκαιρία για εξυγίανση της κομματικής και πολιτικής τεχνοτροπίας με κανόνες διαφάνειας, λογοδοσίας, αξιοκρατίας και πραγματικής δημοκρατικής λειτουργίας. Η πολιτική ζωή θα εισέλθει σε αχαρτογράφητα νερά…
Τι θα ψηφίσετε στις επικείμενες βουλευτικές εκλογές; Έχετε δίλημμα ή θα υποκύψετε στον κομματικό «πατριωτισμό» και θα υποστηρίξετε ξανά το κόμμα σας, έστω και αν το περνάτε γενεές δεκατέσσερεις; Θα ψηφίσετε κόμμα ή πρόσωπα; Θα πάτε στις κάλπες για να τιμωρήσετε πολιτικούς και κόμματα ή δεν θα πάτε καθόλου; Θα ρίξετε λευκό; Νευριάζετε επειδή σας έφεραν και πάλι σε αδιέξοδο; Ποιους θα… σταυρώσετε;
Ποια είναι η άποψή σας για την εκλογική διαδικασία; Είναι γιορτή της Δημοκρατίας, όπως σας λένε, επειδή θα ψηφίσετε ή είναι επιλογή μιας νέας κομματικής και πολιτικής συμμορίας, η οποία διεκδικεί να καρπωθεί τα παραφερνάλια της εξουσίας; Όλα αυτά και άλλα ερωτήματα τίθενται από σκεπτόμενους πολίτες μέσα σε μια τοξική ατμόσφαιρα αντιπαραθέσεων, κοινωνικής εξουθένωσης, σκανδάλων, πολιτικής και θεσμικής διαφθοράς και ανυπαρξίας φωτός στην άκρη της σήραγγας.
Η πολιτική ζωή στην Κυπριακή Δημοκρατία ακόμα βρίσκεται σε νηπιώδες επίπεδο. Η ευνοιοκρατία, η ανικανοκρατία, η αχρηστοκρατία και η αήττητη πελατειακή συναλλαγή και δοσοληψία καθηλώνουν και εξουθενώνουν κάθε προσπάθεια αλλαγής και ζείδωρης εκτίναξης προς τα εμπρός. Αντί του ευρύτερου συμφέροντος υπερισχύει το κομματικό και δι’ αυτού το προσωπικό και ιδιοτελές.
Έμεινε στην ιστορία η περιώνυμη ρήση του μ. Δ. Χριστόφια: «Το κόμμαν τζιαι τα μμάθκια σας». Αυτή η απόφανση δεν αφορά μόνο το ΑΚΕΛ αλλά όλα τα πολιτικά κόμματα, επειδή άπτεται της προσπάθειας αρπαγής, νομής, κατακράτησης όσο το δυνατόν περισσότερο και διανομής της εξουσίας, κυρίως σε ημέτερους. Αυτήν την ανεκδιήγητη πρακτική ζούμε από κτήσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τι είναι τα πολιτικά κόμματα;
Θεωρητικά είναι κοινωνικές οργανώσεις που εκφράζουν τις επιλογές των πολιτών και, διά της νομοθετικής οδού, καλούνται να τις μετασχηματίσουν σε πράξη. Τα πολιτικά κόμματα είναι συσπειρώσεις πολιτών που αγωνίζονται για κοινά συμφέροντα και κοινούς οραματισμούς (ιδεολογικούς, κοινωνικούς, πολιτικούς), τουλάχιστον αυτό υποστηρίζουν στις εξαγγελίες τους.
Είναι γνωστό ότι τα κόμματα, διά νομοθετημάτων στη Βουλή επιδιώκουν να καταστήσουν τη λαϊκή βούληση πολιτική του κράτους, την οποία καλείται να υλοποιεί η εκάστοτε Κυβέρνηση. Όλα αυτά τα ωραία ανήκουν, φυσικά, στη σφαίρα του ιδεατού και του επιθυμητού. Όλοι είμαστε μάρτυρες τού τι συμβαίνει στην πραγματικότητα.
Ο μεγάλος Γερμανός διανοητής, Max Weber, θεωρούσε τα κόμματα ως «αγέλες χωρίς ψυχή», γραφειοκρατικούς μηχανισμούς «που υπακούν σε έναν αρχηγό και αγωνίζονται για την άλωση της εξουσίας, όχι για να εκτελέσουν κάποιο έργο ή για να διακονήσουν κάποια υψηλή υπόθεση, αλλά για να αρπάξουν θέσεις και αξιώματα και να πραγματώσουν ιδιοτελείς σκοπούς».
Ο Άγγλος συγγραφέας, Jonathan Swift, πριν από 200 και πλέον χρόνια έδωσε έναν διαχρονικής ισχύος ορισμό του κόμματος: «Κόμμα είναι η τρέλα των πολλών να γεμίζουν μερικών την τσέπη». Συνήθως τα κόμματα, παρά τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις τους, λειτουργούν χωρίς εσωκομματική δημοκρατία επειδή επιβάλλεται η πολιτική «ορθοδοξία» τους, την οποία όλοι υποχρεώνονται να σέβονται, να τηρούν και να εφαρμόζουν.
Για να ανέλθει κάποιος στην ιεραρχία και να αποκτήσει αξιώματα ή βουλευτική έδρα πρέπει να έχει πρώτιστα την εύνοια του αρχηγού. Να λείχει, να έρπει, να υμνεί. Τα κόμματα εξουσίας ευνοούν κατά κανόνα τα συμφέροντα ισχυρών και προνομιούχων, οι οποίοι, όλως… τυχαίως, είναι και χρηματοδότες του κόμματος ή στελεχών, πάνω στους οποίους στηρίζονται για να προωθήσουν συμφέροντά τους.
«Εκείνο που πρέπει να μας τρομάζει», έγραφε ο Γάλλος ιστορικός Louis Blanc (1811-1882), «δεν είναι αυτό που λένε τα κόμματα αλλά αυτό που παραλείπουν και αρνούνται να πουν». Και ο Γάλλος συγγραφέας, Stendhal (1783-1842), καυστικός και αιχμηρός, υπογράμμιζε μια πραγματικότητα που και εμείς βιώνουμε στην Κύπρο: «Όταν σε ένα κόμμα ανακαλύπτεται κάποιος ευφυής άνθρωπος, σίγουρα δεν ανήκει σ’ αυτό το κόμμα».
Ρωτήστε οποιονδήποτε σκεπτόμενο πολίτη και θα σας πει σε ποιο μεγάλο δίλημμα βρίσκεται, ποιο κόμμα και ποιον υποψήφιο να ψηφίσει. Και γιατί δεν έχει εναλλακτική, αξιόπιστη και αδιάφθορη πρόταση διεξόδου.
Το βιώσαμε το 2013, όταν είχαμε στις Προεδρικές ως υποψηφίους τον Αναστασιάδη και τον Μαλά, ξανά το 2018 Αναστασιάδη και Μαλά και το 2023 Χριστοδουλίδη και Μαυρογιάννη. Τρεις φορές το ίδιο δίλημμα χωρίς άλλη επιλογή, αφού εκπροσωπούνταν ο ΔΗΣΥ και το ΑΚΕΛ, η Δεξιά και η Αριστερά, ο νεοφιλελευθερισμός και ο κομμουνισμός:
«Μα, δεν θα ψηφίσετε τον ‘‘δικό μας’’ και θα υποστηρίξετε τον αντίπαλο; Θέλετε να κερδίσει ο φασίστας; Θα δώσετε την εξουσία στον κομμουνιστή;». Αυτή η πολιτική αθλιότητα δεν είναι Δημοκρατία αλλά αδίστακτη τυραννία εκ μέρους του διεφθαρμένου κομματικού και πολιτικού κατεστημένου, που αρνείται πεισματικά την οριζόντια ψηφοφορία και απαιτεί σεβασμό στο «κόμμαν τζιαι τα μμάθκια σας».
Όλα σχεδόν τα κόμματα είναι βουτηγμένα στη διαφθορά, σε ύποπτες συναλλαγές, εξαρτήσεις και χρηματοδοτήσεις. Τα Μέσα Ενημέρωσης καθημερινά αποκαλύπτουν σημεία και τέρατα, διαπλοκές και συναγελασμούς με ισχυρά επιχειρηματικά και οικονομικά κέντρα, που οδηγούν σε υποτέλειες και, τελικά, στη φαλκίδευση της λαϊκής εντολής.
Με αφορμή τις επικείμενες εκλογές τι παρατηρούμε; Οι διεφθαρμένοι και οι ατιμώρητοι ένοχοι καταστροφής και λεηλασίας του τόπου ζητούν ξανά την ψήφο του λαού επειδή θεωρούν ότι έχει μνήμη χρυσόψαρου και ξεχνά τις αθλιότητές τους. Καταγγέλλουν νέα πολιτικά φυντάνια του πασιαμά, των τικ-τοκ και της πολιτικής απαιδευσίας ότι οδηγούν την πολιτική ζωή του τόπου στον πάτο και στην απαξίωση.
Μα, ήδη από χρόνια η πολιτική ζωή στην Κύπρο βρίσκεται στον πάτο. Κατήντησε ένας περιφερόμενος θίασος, ένα τραγικό τσίρκο. Με όσα βλέπουμε στα κόμματα, στη Βουλή, στις Επιτροπές και, προπάντων σε συμπεριφορές, που συνεργούν στην απαξίωση της πολιτικής ζωής και των πολιτικών, στην αδιαφορία των πολιτών για τα κοινά και στην ανάδυση άχρηστων, φελλών και κυμβάλων, επιβεβαιώνεται ότι υπάρχει πάρα πολύς δρόμος στην ωρίμανση πολιτικής παιδείας στην Κύπρο.
Με τις επικείμενες βουλευτικές εκλογές, το κυπριακό πολιτικό τσίρκο θα αποκτήσει και άλλους συμμέτοχους: Κλόουν, παλιάτσους, γελωτοποιούς, πολιτικούς ταχυδακτυλουργούς, ζογκλέρ και επιτήδειους ακροβάτες, ώστε ο εξευτελισμός της όποιας πολιτικής και κομματικής ζωής να γίνει τελείως αποκρουστικός αλλ’ ενδεικτικός χαμηλότατης υποστάθμης.
Για πρώτη φορά εμφανίστηκαν τόσα πολλά κόμματα και κινήματα και τόσες εκατοντάδες υποψήφιοι. Αυτά τα πολιτικά υποπροϊόντα, που παρακολουθούμε με θυμηδία, απόγνωση ή και οργή, είναι τα θλιβερά παράγωγα του διεφθαρμένου κομματικού και πολιτικού συστήματος, το οποίο βαρύνεται με ατιμώρητες αμαρτίες και ασωτίες, που οδήγησαν στο σημερινό κατάντημα της πολιτικής ζωής.
Δεν πάμε καλά. Οι πολίτες δεν έχουν ένα σοβαρό, αξιόπιστο και στιβαρό αποκούμπι να πιαστούν για να ελπίζουν ότι ο τόπος θα πάει μπροστά. Στις 24 Μαΐου 2026 μια νέα Βουλή θα αναδυθεί μέσα από τις κάλπες. Θα αλλάξει το κομματικό και πολιτικό σκηνικό. Όμως, κανείς δεν ελπίζει ότι θα είναι η ευκαιρία για εξυγίανση της κομματικής και πολιτικής τεχνοτροπίας με κανόνες διαφάνειας, λογοδοσίας, αξιοκρατίας και πραγματικής δημοκρατικής λειτουργίας. Η πολιτική ζωή θα εισέλθει σε αχαρτογράφητα νερά…
