Γράφει ο Φώτης Αλεξόπουλος
Οικονοµολόγος, μέλος του ΙΝΚΑ/Γενική Οµοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδος
Η συζήτηση για το µέλλον των συντάξεων µετά το 2030 δεν αποτελεί κινδυνολογία, αλλά είναι µια πραγµατική πρόκληση που προκύπτει από τα δεδοµένα της ελληνικής κοινωνίας και οικονοµίας.
Η χώρα µας βρίσκεται αντιµέτωπη µε µια πρωτοφανή δηµογραφική γήρανση, χαµηλή γεννητικότητα και τη συνεχή αύξηση του αριθµού των συνταξιούχων σε σχέση µε τους ενεργούς εργαζόµενους.
Σήµερα, η αναλογία εργαζοµένων προς συνταξιούχους κινείται περίπου στο 1,2 προς 1, όταν για τη µακροχρόνια βιωσιµότητα ενός αναδιανεµητικού ασφαλιστικού συστήµατος απαιτείται σηµαντικά υψηλότερη σχέση µε πάνω από 3,1 . Αυτό σηµαίνει ότι όλο και λιγότεροι εργαζόµενοι καλούνται να χρηµατοδοτήσουν τις συντάξεις όλο και περισσότερων πολιτών.
Παράλληλα, το ελληνικό ασφαλιστικό σύστηµα εξακολουθεί να στηρίζεται σε σηµαντικό βαθµό στην κρατική χρηµατοδότηση. Όταν η δυνατότητα αυτή περιοριστεί λόγω των απαιτήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους δηµοσιονοµικούς περιορισµούς και περικοπές στις δαπάνες του κράτους, το πρόβληµα χρηµατοδότησης µπορεί να γίνει πιο έντονο.
Επιπλέον, η αδήλωτη και υποδηλωµένη εργασία στερεί κάθε χρόνο εκατοντάδες εκατοµµύρια ευρώ από τα ασφαλιστικά ταµεία, ενώ η φυγή νέων ανθρώπων στο εξωτερικό τα προηγούµενα χρόνια και η γήρανση του πληθυσµού έχουν περιορίσει το παραγωγικό και ασφαλιστικά ενεργό δυναµικό της χώρας.
Εάν η Πολιτεία δεν κινηθεί άµεσα, οι επιλογές που θα βρεθούν στο τραπέζι στο µέλλον θα είναι δυσάρεστες: είτε αύξηση εισφορών, είτε αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, είτε περιορισµός της συνταξιοδοτικής δαπάνης µέσω µειώσεων ή αλλαγών στον τρόπο υπολογισµού των συντάξεων.
Γι’ αυτό η αντιµετώπιση του προβλήµατος πρέπει να ξεκινήσει σήµερα. Η κυβέρνηση οφείλει να προχωρήσει σε ένα ολοκληρωµένο σχέδιο που θα περιλαµβάνει:
– Πλήρη εξυγίανση του ασφαλιστικού συστήµατος και καλύτερη αξιοποίηση της περιουσίας των ταµείων.
– Αυστηρή καταπολέµηση της αδήλωτης εργασίας, µέσω εντατικότερων ελέγχων και χρήσης ψηφιακών εργαλείων.
– Κίνητρα για περισσότερες και καλύτερα αµειβόµενες θέσεις εργασίας, ώστε να αυξηθούν οι ασφαλιστικές εισφορές.
– Μέτρα αντιµετώπισης του δηµογραφικού προβλήµατος, µε ουσιαστική στήριξη των νέων οικογενειών.
– Πολιτικές επαναπατρισµού νέων επιστηµόνων και εργαζοµένων που έφυγαν στο εξωτερικό κατά την περίοδο της κρίσης.
Το ασφαλιστικό δεν µπορεί να περιµένει µέχρι να εµφανιστεί η επόµενη κρίση. Οι µεταρρυθµίσεις που θα γίνουν την επόµενη πενταετία θα καθορίσουν αν οι σηµερινοί εργαζόµενοι θα έχουν αύριο µια αξιοπρεπή σύνταξη ή αν η χώρα θα αναγκαστεί να βρεθεί ξανά µπροστά σε δύσκολες αποφάσεις.
