Γράφει ο Φώτης Αλεξόπουλος
Οικονοµολόγος, μέλος του ΙΝΚΑ/Γενική Οµοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδος
Στον δηµόσιο διάλογο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ακούµε συχνά την εύκολη δικαιολογία: «Ο Δήµος δεν έχει χρήµατα, άρα δεν µπορεί να πληρώσει».
Η πραγµατικότητα όµως είναι πιο σύνθετη. Ένας ∆ήµος µπορεί πράγµατι να αντιµετωπίζει προσωρινή έλλειψη ταµειακής ρευστότητας, χωρίς αυτό να σηµαίνει ότι είναι οικονοµικά χρεοκοπηµένος.
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο η Πολιτεία έχει προβλέψει συγκεκριµένα χρηµατοοικονοµικά εργαλεία, όπως η δυνατότητα πρόσβασης σε ταµειακές διευκολύνσεις µέσω του Ταµείου Παρακαταθηκών και ∆ανείων, ώστε ένας ∆ήµος να µπορεί να καλύψει προσωρινές ανάγκες µέχρι την είσπραξη προβλεπόµενων εσόδων.
Πρόκειται ουσιαστικά για µια γέφυρα ρευστότητας: ένα µέσο που ενώνει τη χρονική απόσταση ανάµεσα στην ανάγκη µιας πληρωµής και στην πραγµατική είσπραξη των αντίστοιχων πόρων.
Όµως εδώ βρίσκεται και η µεγάλη παρεξήγηση. Η γέφυρα ρευστότητας δεν είναι ανεξάντλητη πηγή χρηµατοδότησης ούτε υποκατάστατο της σωστής οικονοµικής διαχείρισης. ∆ηµιουργήθηκε για έκτακτες και περιορισµένες περιπτώσεις, όταν εµφανίζονται προσωρινές ανισορροπίες στις ταµειακές ροές.
Έτσι, εάν ένας ∆ήµος καταφεύγει σε αυτή συνεχώς, χρόνο µε τον χρόνο ή ακόµη και πολλές φορές µέσα στην ίδια δηµοτική περίοδο, τότε δηµιουργούνται εύλογα ερωτήµατα:
– Υπάρχει σωστός προγραµµατισµός των εσόδων και των δαπανών;
– Οι προβλέψεις του προϋπολογισµού είναι πραγµατικές ή βασίζονται σε υπεραισιόδοξες εκτιµήσεις;
– Υπάρχει αδυναµία είσπραξης ιδίων εσόδων;
– Οι δαπάνες ξεπερνούν συστηµατικά τις πραγµατικές οικονοµικές δυνατότητες του ∆ήµου;
– Μήπως η σηµερινή διοίκηση µεταθέτει διαρκώς το πρόβληµα στο µέλλον;
Η συνεχής προσφυγή σε µια γέφυρα ρευστότητας µπορεί να σηµαίνει ότι ο ∆ήµος λειτουργεί σε καθεστώς µόνιµης ταµειακής ασφυξίας. Είναι σαν µια οικογένεια που χρησιµοποιεί µια πιστωτική κάρτα για ένα απρόβλεπτο έξοδο: αυτό είναι λογικό. Αν όµως χρειάζεται να χρησιµοποιεί την κάρτα κάθε µήνα για να πληρώσει το ρεύµα, το νερό και τα βασικά της έξοδα, τότε το πρόβληµα δεν είναι πλέον προσωρινό είναι δοµικό.
Η σωστή οικονοµική διοίκηση ενός ∆ήµου δεν αποδεικνύεται µόνο από το γεγονός ότι καταφέρνει να πληρώνει τις υποχρεώσεις του σήµερα. Κρίνεται κυρίως από το αν διαθέτει έναν ρεαλιστικό προϋπολογισµό, αποτελεσµατικό έλεγχο των δαπανών, ικανότητα είσπραξης των εσόδων του και ένα βιώσιµο οικονοµικό σχέδιο για το αύριο.
Η «γέφυρα ρευστότητας» του ΤΠ∆ είναι ένα πολύτιµο εργαλείο όταν χρησιµοποιείται µε µέτρο και υπευθυνότητα. Όταν όµως από έκτακτο µέσο µετατρέπεται σε µόνιµο τρόπο λειτουργίας, παύει να είναι γέφυρα και γίνεται ένδειξη ότι υπάρχει ένα βαθύτερο οικονοµικό πρόβληµα που κανείς δεν θέλει να αντιµετωπίσει.
Μια γέφυρα κατασκευάζεται για να περάσεις ένα ποτάµι και να συνεχίσεις την πορεία σου. Αν χρειάζεσαι κάθε λίγο και µια νέα γέφυρα, ίσως το πρόβληµα δεν βρίσκεται στο ποτάµι, αλλά στην πορεία που έχεις επιλέξει.
