Η 29η Μαΐου δεν είναι απλώς µια ηµεροµηνία χαραγµένη στα χρονικά· Είναι ένα γεγονός όπου η Ιστορία συµπυκνώθηκε σε µετρηµένες δραµατικές ώρες και συντάραξε την πορεία του µέχρι τότε & του µετέπειτα, κόσµου.
Ύστερα από πολιορκία 53 ηµερών, η Βασιλεύουσα των έντεκα αιώνων, «έπεσε» στα χέρια του Μωάµεθ Β΄ του Πορθητή. Μαζί της δεν κατέρρευσε µόνο ένα κράτος. Έκλεισε ένας ολόκληρος ιστορικός κύκλος που συνέδεε την ύστερη αρχαιότητα, µε τον Μεσαίωνα.
Οι ιστοριογράφοι, από τον Γεώργιο Σφραντζή, τον ∆ούκα, τον Κριτόβουλο Ίµβριο και τον Λαόνικο Χαλκονδύλη, δεν καταγράφουν, απλώς, µια στρατιωτική ήττα. Αποτυπώνουν την αγωνία των ανθρώπων, την πίστη, την ελπίδα, τον φόβο και την αξιοπρέπεια όσων βρέθηκαν αντιµέτωποι µε το βάρος της Ιστορίας.
Ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου, Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος, αποτυπώθηκε στη συλλογική µνήµη ως σύµβολο ευθύνης κι αυταπάρνησης, διότι επέλεξε να θυσιαστεί για την Πόλη του, µαχόµενος σκληρά, µέχρι την τελευταία ρανίδα της ψυχής του.
Για τους αγαπηµένους µου µαθητές, λοιπόν, θέλω να τονίσω:
Η Άλωση, δεν είναι ένα γεγονός προς αποστήθιση, αλλά µια υπενθύµιση πως οι πολιτισµοί δεν περιφρουρούνται, όπως είδαµε, µόνο, µε ύψωση τειχών και στρατιωτική παρουσία·
∆ιαφυλάσσονται, πρωτίστως, µε Γνώση, Παιδεία, Ενότητα και διαρκή Πνευµατική Αφύπνιση.
Για τους γονείς, είναι µια αφορµή να µεταδώσουν στις νεότερες γενιές την αξία της ιστορικής συνείδησης.
Τέλος, για όλους µας, είναι µια πρόσκληση να κατανοήσουµε ότι η Ιστορία δεν γράφεται µόνο από τις νίκες, αλλά και από τον τρόπο µε τον οποίο οι άνθρωποι αντιµετωπίζουν τις πιο δύσκολες δοκιµασίες.
Η µνήµη της Άλωσης δεν καλεί σε διχασµό ούτε σε νοσταλγία ενός χαµένου κόσµου. Καλεί σε ενηµέρωση, αυτογνωσία και σεβασµό προς το παρελθόν. Γιατί οι κοινωνίες που γνωρίζουν την Ιστορία τους δεν εγκλωβίζονται σε αυτήν· Αντλούν από τα διδάγµατά της, τη δύναµη να οικοδοµήσουν ένα σοφότερο µέλλον.
«Εάλω η Πόλις»! Το συµβάν αυτό, όµως, δε σήµανε µόνο το τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, αλλά και την αρχή µιας καινής ιστορικής εποχής.
Ένα γεγονός που, οµοθυµαδόν, συγκινεί, προβληµατίζει και διδάσκει µέχρι σήµερα, 573 χρόνια µετά.
ΕΥΗ ∆ΕΡΝΕΛΛΗ
Φιλόλογος ΕΚΠΑ
