Παρήλθαν τρεις περίπου μήνες από την έναρξη εφαρμογής του νόμου που καθιερώνει τη νέα διοικητική μεταρρύθμιση στο χώρο της αυτοδιοίκησης, αναδιαρθρώνοντας τις μέχρι σήμερα υπάρχουσες θεσμικές δομές.
Στο διάστημα που μεσολάβησε ήρθαν στην επιφάνεια μια σειρά αδυναμίες της κεντρικής διοίκησης, που έχουν να κάνουν με την ανυπαρξία επιτελικού σχεδιασμού, έλλειψη σχετικής προετοιμασίας των φορέων της αυτοδιοίκησης, επιβολή καθεστώτος λειψής χρηματοδότησης, γεγονός που επιτείνει το λειτουργικό χάος που δημιούργησε η έναρξη εφαρμογής του νόμου.
Αποτυπώνοντας την σημερινή κατάσταση των φορέων της Αυτοδιοίκησης, μπορούμε αβίαστα να ισχυριστούμε ότι:
Σε θεσμικό επίπεδο
Έχει γίνει πραγματικότητα ένας ορυμαγδός νομοθετικών ρυθμίσεων με αμφίσημες συχνά διατυπώσεις που δημιουργούν αμηχανία ως προς την ερμηνεία τους και από τον μηχανισμό των αιρετών και από τους υπηρεσιακούς παράγοντες.
Έχουν ενταχθει οι φορείς της Αυτοδιοίκησης στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.
Εκκρεμεί η ολοκλήρωση σημαντικών νομοθετικών πρωτοβουλιών όπως ο Κώδικας της Αυτοδιοίκησης και ο Κώδικας Εσόδων της Αυτοδιοίκησης.
Εκκρεμεί η λήψη μέτρων που θα προβλεφτούν στο νέο Δημοσιονομικό πλαίσιο 2012 – 2015.
Σε επίπεδο υποδομών
Διαπιστώνεται έλλειψη του αναγκαίου κτηριακού αποθέματος για να υποδεχθεί τις νέες δομές, γεγονός που επιτείνει την ήδη προβληματική κατάσταση που δημιουργήθηκε με τις μετακινήσεις των υπάλληλων.
Η λειτουργική ενοποίηση των πληροφοριακών συστημάτων υλοποιείται με σημαντική καθυστέρηση. λόγω της μεγάλης αργοπορίας στη διενέργεια των διαγωνισμών για την ανάδειξη αναδόχων αλλά και των εγγενών αδυναμιών και ασυμβατοτήτων που εμφανίζουν τα πληροφοριακά συστήματα. Θα αποτελέσει ενθαρρυντικό γεγονός η ολοκλήρωση του έργου εντός του 2011 που ούτως ή άλλως αποτελεί μεταβατική χρονιά. Πέραν όμως της δεδομένης καθυστέρησης ότι τα υπάρχοντα πληροφοριακά συστήματα είναι παλαιάς κοπής, με αποτέλεσμα να μην είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της νέας εποχής, των web τεχνολογιών αλλά και της παρακολούθησης του επιχειρησιακού σχεδιασμού που εισάγεται με το πρόγραμμα «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ» στην Αυτοδιοίκηση.
Η έλλειψη εξειδικευμένων στελεχών που θα είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις νέες συνθήκες δεδομένου ότι έχουν δημιουργηθεί αυτοδιοικητικοι φορείς με οικονομικά μεγέθη που προσεγγίζουν αν όχι υπερβαίνουν αυτά της κεφαλαιαγοράς. Σε συνδυασμό με την μη ύπαρξη ΟΕΥ επιδεινώνεται το πρόβλημα και καταλήγει στην παράλυση των λειτουργιών του υπηρεσιακού μηχανισμού.
Μια σειρά λειτουργίες που οφείλουν να ομογενοποιηθούν με την ώσμωση των απόψεων και των νοοτροπιών που φέρνουν μαζί τους υπάλληλοι των συνενωμένων ΟΤΑ απαιτεί χρόνο με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την περαιτέρω ομαλή λειτουργία των Καλλικράτειων δομών.
Σε οικονομικό επίπεδο
Η χρηματοδότηση των φορέων της Αυτοδιοίκησης είναι…. μυστήριο για δυνατούς λύτες. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι στον προϋπολογισμό του 2010 είχαν εγγραφεί 3 δισ. ευρώ για λειτουργικές δαπάνες και υλοποιήθηκε κατά τα 2/3. Στον προϋπολογισμό του 2011 έχουν εγγραφεί 5,5 δισ. περίπου. (εκ των οποίων 4,5 για τους δήμους και 1 για τις περιφέρειες.) Από τα 4,5 δισ. για τους δήμους περίπου 1,8 είναι το κόστος των μεταφερόμενων αρμοδιοτήτων και της μισθοδοσίας των υπαλλήλων που μετατάχθηκαν στους δήμους. Η ΣΑΤΑ εμφανίζεται μειωμένη κατά 20%. Σε κάθε περίπτωση ποιος εγγυάται -της γενικευμένης κρίσης μεσούσης- ότι θα εκταμιευθούν εξ ολοκλήρου;
Οι υποχρεώσεις των ΟΤΑ ανέρχονται σε 1.7 δισ. προς στα πιστωτικά ιδρύματα και 1.3 δισ. προς τρίτους.
Οι οφειλές προς τρίτους για μεγάλο χρονικό διάστημα δημιουργούν προβλήματα στην άμεση λειτουργία (έλλειψη καυσίμων, τρόφιμα σε παιδικούς σταθμούς κ.λπ.).
Οι απαιτήσεις από θεσμοθετημένα τέλη και δικαιώματα παρουσιάζουν μεγάλο βαθμό επισφάλειας.
Οι απαιτήσεις των ΟΤΑ από τον κρατικό προϋπολογισμό εξ αιτίας της παρακράτησης κατά το παρελθόν των ΚΑΠ ανέρχονται στο ισόποσο των υποχρεώσεων προς τα πιστωτικά ιδρύματα, που όταν καταβάλλονται είναι άτοκες. Ήδη οδεύουμε προς νέα γενιά παρακρατουμένων πόρων δεδομένου ότι η τρίτη ετήσια δόση από τις παλιές παρακρατήσεις ύψους 212 δισ. καταβάλλεται… πετσοκομμένη κατά 50%.
Σημαντικές νέες αρμοδιότητες δεν έχουν χρηματοδοτηθεί.
Παρακρατούνται τεράστια ποσά από το ΤΠΔ που οφείλεται σε πολλές περιπτώσεις σε αλόγιστο δανεισμό.
Ήδη υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στην καταβολή των ταχτικών αποδοχών μετά και την βιομηχανία κατασχέσεων με την δέσμευση των επιχορηγήσεων των ΟΤΑ στην πηγή.
Το πρόγραμμα «ΕΛΑΔΑ» που θα χρηματοδοτήσει επενδυτικές δραστηριότητες των ΟΤΑ καρκινοβατεί.
Η διατήρηση της υπάρχουσας κατάστασης σε συνδυασμό με τις περικοπές που προβλέπονται λογω μνημονίου έχουν δημιουργήσει καθεστώς οικονομικής ασφυξίας στους φορείς της αυτοδιοίκησης.
