Συνήθως όταν βρισκόμαστε μπροστά σε μία εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση στη ζωή μας, όπως αυτή που βιώνουμε σήμερα, όταν αισθανόμαστε να καταρρέουν γύρω μας όλα όσα πιστεύαμε ως «σταθερές» μας, το πρώτο πράγμα που αισθανόμαστε είναι πανικός. Στη συνέχεια, ο πανικός γίνεται απελπισία, μας βυθίζει σε κατάθλιψη και, αν δεν κάνουμε τίποτε για ν’ αλλάξουμε τα δεδομένα, μας οδηγεί σε πλήρη εγκατάλειψη κάθε προσπάθειας.
Τα παραπάνω γίνονται ακόμη χειρότερα αν συνοδεύονται -και συνήθως συνοδεύονται- από ένα καταιγισμό «στοχευμένων» ειδήσεων από τα επίσημα κέντρα ενημέρωσης και έναν επίσης καταιγιστικό ορυμαγδό ακατέργαστων πληροφοριών από ανεπίσημες και ανεξέλεγκτες πηγές. Και οι δύο πλευρές, αν και εκκινούν από διαφορετικές αφετηρίες, έχουν κοινούς σκοπούς· να αποπροσανατολίσουν τη μάζα, να προκαλέσουν ή να ενισχύσουν τα αισθήματα πανικού και απόγνωσης και, μέσω αυτών, να καταστήσουν τους περισσότερους από εμάς εύκολα χειραγώγιμους. Και δυστυχώς, το πετυχαίνουν σε μεγάλο βαθμό.
Ένα εύλογο ερώτημα που δημιουργείται από όλα αυτά είναι εάν υπάρχει τρόπος να βγούμε από τη θανάσιμη παγίδα που μας έχουν στήσει, εάν έχουμε τις δυνατότητες να ξεφύγουμε από τον εξοντωτικό ιστό που υφαίνουν γύρω μας τα όποια κέντρα εξουσίας. Και η απάντηση είναι θετική, αρκεί να κατανοήσουμε το γιατί βρεθήκαμε παγιδευμένοι. Αρκεί να συνειδητοποιήσουμε ότι οι λόγοι που σήμερα αισθανόμαστε παραζαλισμένοι από τις «τρόικες», τα «μνημόνια», τα μέτρα και τα «παπαγαλάκια», που αναπαράγουν και διαστρεβλώνουν όλα τα παραπάνω, βρίσκονται στο τεράστιο έλλειμμα Παιδείας που μας χαρακτηρίζει.
Ναι, ας μη σπεύσουμε να διαμαρτυρηθούμε. Το πέρασμά μας από κάποιο πανεπιστημιακό αμφιθέατρο, τα όποια πιθανά πτυχία αποκτήσαμε, η μετέπειτα επαγγελματική εξέλιξή μας κ.ο.τ., δεν αποδεικνύουν την Παιδεία μας, αλλά την εκπαίδευσή μας σε κάποιο αντικείμενο. Η Παιδεία, δηλαδή η λαχτάρα για διαρκή μάθηση, η έφεση στον ορθό λόγο, η συνεχής προσπάθεια τιθάσευσης του πάθους για αυτοπροβολή και κυριαρχία, αποτελεί ακόμη ζητούμενο για τους περισσότερους από εμάς.
Ακόμη κι αυτοί οι χώροι των πανεπιστημίων, που -υποτίθεται- θα έπρεπε να αποτελούν «φυτώρια» πεπαιδευμένων ανθρώπων, που θα όφειλαν να διαθέτουν το πλέον εύφορο έδαφος για την καλλιέργεια της Παιδείας, στην πλειονότητα των περιπτώσεων συνιστούν κέντρα συντεχνιακών, κομματικο-συνδικαλιστικών και αντιεπιστημονικών διεργασιών. Διδακτικό προσωπικό και φοιτητές βρίσκονται «σφιχταγκαλιασμένοι» σε ένα
απίστευτο «ταγκό» αυτο-υπο-νόμευσης και απαξίωσης, που τίποτε αισιόδοξο δεν ευαγγελίζεται για το αύριο.
Ωστόσο, εάν πραγματικά επιθυμούμε, ως χώρα και ως κοινωνία, να ξεφύγουμε από το τέλμα της ύφεσης, εάν όντως είμαστε αποφασισμένοι να επενδύσουμε στην κρίση, μετατρέποντας τον σημερινό εφιάλτη σε ευκαιρία για να οικοδομήσουμε ένα καλύτερο αύριο, θα πρέπει να ρίξουμε όλο το βάρος μας στην Παιδεία.
Θα πρέπει να ξεκινήσουμε από… χθες. Αντί να κάνουμε τα παιδιά μας κοινωνούς μόνο της γκρίνιας μας για τα λεφτά που δεν φθάνουν, τους λογαριασμούς που μένουν απλήρωτοι, τις διακοπές που δεν θα πάμε και φέτος, να μιλάμε για τις ευκαιρίες που υπάρχουν μπροστά, για τα νέα μονοπάτια που μπορούμε να πάρουμε, για τις νέες κορυφές που αξίζει να προσεγγίσουμε.
Η Ιστορία δεν εξελίσσεται γραμμικά, όπως πιστεύουν μερικοί. Αντιθέτως, κινείται σε κύκλους, όπως η ίδια η ζωή, και άρα το τέλος του ενός κύκλου δεν είναι παρά η αρχή του επόμενου. Αυτό που χάνεται δεν οδηγεί στην καταστροφή και το χάος, αλλά δημιουργεί την ανάγκη για να γεννηθεί το καινούργιο.
Σε λίγα 24ωρα αφήνουμε τον παλιό χρόνο και ανοιγόμαστε στις προκλήσεις ενός νέου. Το 2013 είναι σίγουρο ότι θα κομίσει κι άλλες δυσκολίες, θα δοκιμάσει ακόμη περισσότερο τις αντοχές μας, θα φέρει ορισμένους από εμάς στα όρια της απόγνωσης. Ωστόσο, παράλληλα ίσως να μας κάνει περισσότερο δημιουργικούς, μας ωθήσει να γίνουμε πιο τολμηροί και αποφασιστικοί, μας επιτρέψει να ξαναπιάσουμε το νήμα που χάθηκε σε κάποιον από τους ατέλειωτους διαδρόμους του προσωπικού μας λαβύρινθου.
Κι αν σε κάποιους αυτά τα γραφόμενα φαντάζουν ως «θεωρητικολογίες», χωρίς κανένα αντίκρυσμα στα πραγματικά, καθημερινά προβλήματα, ας μη σπεύσουν να τα απορρίψουν. Ας δώσουν, τουλάχιστον, στον εαυτό τους την ευκαιρία να κάνει μία δεύτερη σκέψη. Να, για παράδειγμα, ας ανακαλέσουν στη μνήμη τους το χειρότερο γεγονός που έχει συμβεί στη ζωή τους και τον τρόπο που αντέδρασαν σε αυτό. Κι αν ανακαλύψουν ότι τότε έκαναν πράγματα που μέχρι εκείνη τη στιγμή ούτε σκέφτονταν ότι μπορούσαν να κάνουν, αν εκδήλωσαν δυνάμεις που ούτε φαντάζονταν ότι κρύβονται μέσα τους, ίσως αλλάξουν γνώμη.
Σε κάθε περίπτωση, η στήλη στέλνει 2013 ευχές σε όσους δεν χάνουν την… όρασή τους, ακόμη και μέσα στα βαθύτερα σκοτάδια.
Καλή και φωτεινή χρονιά.
ΘΑΝΟΣ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ
