Γράφει ο Γεώργιος Γενετζάκης, φιλόλογος στο Χαλάνδρι
Κάθε φορά που γίνεται λόγος για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών των δημοσίων σχολείων, η συνήθης αντίρρηση που διατυπώνεται είναι: «Ποιος θα μας αξιολογήσει;». Η συγκεκριμένη έκφραση, χρόνια επωδός στα χείλη αρκετών συναδέλφων, υπαινίσσεται αφενός ότι πολλά στελέχη της ελληνικής εκπαίδευσης δεν είναι ικανά να αξιολογήσουν τους υφισταμένους τους με αντικειμενικότητα, λόγω πλημμελούς υποδομής των ιδίων και ενδεχόμενης κομματικής τους ταυτότητας, και αφετέρου ότι η αξιολόγηση θα έχει τιμωρητικό και χειραγωγικό χαρακτήρα – κατάλοιπο της εποχής του «επιθεωρητή».
Καταρχάς, οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι η αξιολόγηση αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό των ανεπτυγμένων χωρών, επειδή προάγει, θωρακίζει και εξασφαλίζει την ατομική και κοινωνική πρόοδο. Σε όλα τα προηγμένα κράτη οι εκπαιδευτικοί αξιολογούνται και συγχρόνως γίνονται συστηματικές προσπάθειες για την περαιτέρω αντικειμενικότητα της αξιολόγησής τους.
Εξάλλου, ο θεσμός αυτός υπάρχει στη ζωή μας: όλοι μας καθημερινά αξιολογούμε τις υπηρεσίες των ιδιωτών (τεχνιτών, ελευθέρων επαγγελματιών, ιδιοκτητών φροντιστηρίων και σχολείων, ιατρών, ταινιών, κ.λ.π.). Η αξιολόγηση δεν αποτελεί μόνο έπαινο για την εργασία μας αλλά και σημαντικό εργαλείο για τη βελτίωσή μας.
Τίθεται επομένως το ερώτημα: Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί δεν έχουν ανάγκη την αξιολόγηση; Είμαστε διαφορετικοί από τους συναδέλφους μας Ευρωπαίους, Αμερικανούς, Καναδούς, Ιάπωνες, Κινέζους, Νεοζηλανδούς, Αυστραλούς, που αξιολογούνται τακτικά;
Αναμφισβήτητα οι μαθητές στο σχολείο μάς αξιολογούν καθημερινά. Αρκεί όμως αυτό, για να βελτιωθούμε ουσιαστικά; Έχει η μαθητική κοινότητα τη δύναμη αλλά και τη γνώση να ζητήσει τη βελτίωσή μας; Νομίζω πως όχι, επειδή κατά κανόνα αυτή συμβιβάζεται με το υπάρχον πολύ κακό εκπαιδευτικό μας σύστημα και αδιαφορεί στην πλειονότητά της για το δημόσιο σχολείο.
Ατυχώς η συνδικαλιστική ηγεσία μας -διαπίστωση του γράφοντος στα 42 χρόνια υπηρεσίας του- αποφεύγει να καταθέσει συγκροτημένες προτάσεις για τη θωράκιση της αντικειμενικότητας της αξιολόγησής μας και εμμένει πεισματικά με διάφορες προφάσεις ήσσονος σημασίας –που γενικεύουν μεμονωμένες αρνητικές περιπτώσεις- στην άρνηση.
Παράλληλα, το προβληματικό εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν μπορεί να γίνεται άλλοθι για την αποφυγή της αξιολόγησής μας, όπως για παράδειγμα οι υπάρχουσες στρεβλώσεις στη λειτουργία της δικαιοσύνης δεν αποτρέπουν την απονομή της. Αναμφισβήτητα, αποτελεί επιτακτική ανάγκη η τροποποίηση εκ βάθρων της εκπαιδευτικής μας διαδικασίας. Όμως μέχρι η ελληνική κοινωνία να αποφασίσει την αναθεώρησή του συγκεκριμένου οργανισμού, ποιος θα μας προστατεύσει από τον αδιάφορο, φυγόπονο, ανεπαρκή εκπαιδευτικό;
Είναι βέβαιο ότι η εκπαιδευτική κοινότητα έχει στους κόλπους πανάξια μέλη: εργατικά, με πλούσια μορφωτικά προσόντα και τεράστια αγάπη για το αντικείμενό τους. Πραγματικούς λειτουργούς! Όμως, -ας με συγχωρήσουν οι συνάδελφοι αναγνώστες- στο δημόσιο σχολείο υπάρχουν και λειτουργοί που έχουν σοβαρότατη ανάγκη βελτίωσης της εργασιακής συμπεριφοράς τους, της παιδαγωγικής και επιστημονικής τους κατάρτισης. Αναμφισβήτητα δε σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται και αρκετοί ανεπαρκείς διευθυντές!
Ομολογουμένως, η πραγματοποίηση της αξιολόγησης θα προκαλέσει και προβλήματα. Όμως κάποτε πρέπει να ξεκινήσουμε από κάπου, ώστε αξιολογητές και αξιολογούμενοι να βελτιωθούμε. Μία τακτική, για παράδειγμα, ετήσια αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, νομίζω ότι μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση, εφόσον ένας ικανός διευθυντής ενός σχολείου γνωρίζει ποιος συνάδελφος έχει συστηματικά καθυστερημένη προσέλευση στο σχολείο, ποιοι παρίστανται στην πρωινή συγκέντρωση, ποιοι προσέρχονται εγκαίρως στο μάθημα, ποιοι είναι πρόθυμοι στην ανάληψη εξωδιδακτικών εργασιών, ποιοι συμπληρώνουν τακτικά με επιμέλεια το βιβλίο ύλης, ποιοι είναι τυπικοί στην εφημερία τους, ποιοι έχουν ικανότητα διαχείρισης της σχολικής αίθουσας, ποιοι κάνουν καλό μάθημα, ποιοι επιμορφώνονται.
Η εκπαιδευτική κοινότητα καλείται να αγκαλιάσει έμπρακτα την ανάγκη για αξιολόγηση του εκπαιδευτικού της έργου. Το έργο της συμπληρωματικά με την οικογένεια είναι τεράστιο! Οι εκπαιδευτικοί δεν είναι απλώς μεταδότες γνώσεων, είναι και εκείνοι που σμιλεύουν καθημερινά την κριτική ικανότητα των μαθητών τους, αυτοί που καλύπτουν σε κάποιο βαθμό τα κενά της οικογενειακής αγωγής, αυτοί που γίνονται οδοδείκτες υψηλών αξιών και ιδανικών και είναι με την παραδειγματική τους συμπεριφορά πρότυπα ήθους και σκέψης. Η σπουδαιότητα του εκπαιδευτικού έργου καταξιώνεται και προϋποθέτει την αντικειμενική αξιολόγηση.
