Ευρεία συντονιστική σύσκεψη με αντικείμενο την προετοιμασία της Περιφέρειας Αττικής ενόψει της χειμερινής περιόδου 2026–2027 και την ενίσχυση της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση πλημμυρικών φαινομένων, χιονοπτώσεων και άλλων έκτακτων αναγκών πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου στο αμφιθέατρο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, υπό τον υπουργό Ευάγγελο Τουρνά, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Αυτοδιοίκησης Α΄ και Β΄ βαθμού και των συναρμόδιων φορέων του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας,
Αντικείμενο της σύσκεψης ήταν οι προληπτικές παρεμβάσεις, οι επιχειρησιακές δυνατότητες των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και οι ενέργειες που απαιτούνται για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των κινδύνων της χειμερινής περιόδου. Παράλληλα, ο Υπουργός προέβη σε μια πρώτη αποτίμηση της αντιπυρικής περιόδου 2026, με στόχο την αξιοποίηση των συμπερασμάτων και τον έγκαιρο σχεδιασμό των δράσεων για την επόμενη χρονιά.
Έμφαση στην αντιπλημμυρική «θωράκιση»
Ο υπουργός Ευάγγελος Τουρνάς έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη του πλημμυρικού κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των έντονων καιρικών φαινομένων εξαρτάται σε καθοριστικό βαθμό από την προετοιμασία που έχει προηγηθεί. Τόνισε ότι η Αττική παρουσιάζει αυξημένη τρωτότητα σε συγκεκριμένες περιοχές, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συστηματική αξιολόγηση των λεκανών απορροής, των ιστορικών δεδομένων πλημμυρικών συμβάντων και των σημείων όπου ανθρώπινες παρεμβάσεις έχουν επηρεάσει τη φυσική ροή των υδάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη να εντοπιστούν οι περιοχές υψηλότερου κινδύνου και να προχωρήσουν εγκαίρως οι απαραίτητες παρεμβάσεις, ώστε να περιοριστούν οι πιθανές επιπτώσεις από έντονες βροχοπτώσεις. Όπως σημείωσε, η πρόληψη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε περιπτώσεις ακραίων φαινομένων, καθώς κατά την εκδήλωσή τους τα περιθώρια παρέμβασης είναι ιδιαίτερα περιορισμένα.
Επιχειρησιακά σχέδια και επίβλεψη υποδομών
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην επικαιροποίηση των επιχειρησιακών σχεδίων «ΔΑΡΔΑΝΟΣ ΙΙ» και «ΒΟΡΕΑΣ ΙΙ», για την αντιμετώπιση πλημμυρικών φαινομένων και χιονοπτώσεων αντίστοιχα. Ο κ. Τουρνάς ζήτησε την επανεξέταση των διαδικασιών κινητοποίησης, την επικαιροποίηση των στοιχείων επικοινωνίας και των υπευθύνων ανά φορέα, καθώς και την καταγραφή των διαθέσιμων μέσων και μηχανημάτων έργου, προκειμένου να διασφαλίζεται η άμεση ενεργοποίηση του μηχανισμού σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της πλήρους αποτύπωσης των κρίσιμων υποδομών, όπως νοσοκομεία και σχολικές μονάδες, καθώς και της επικαιροποίησης των στοιχείων για τους πολίτες που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες και ενδέχεται να χρειαστούν άμεση συνδρομή. Αναφέρθηκε, επίσης, στην ανάγκη επανεξέτασης των μητρώων εργοληπτών και της πραγματικής διαθεσιμότητας των μηχανημάτων έργου, αλλά και στην έγκαιρη εξασφάλιση επαρκών αποθεμάτων άλατος για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων έντονων χιονοπτώσεων.
Ο υπουργός αναφέρθηκε στην ενίσχυση της Περιφέρειας Αττικής με 12 νέα μηχανήματα έργου, μέσω του Εθνικού Προγράμματος Πολιτικής Προστασίας «Αιγίς», τα οποία αναμένεται να παραληφθούν το προσεχές διάστημα. Η προμήθεια εντάσσεται στον συνολικό σχεδιασμό αναβάθμισης των δυνατοτήτων των Περιφερειών της χώρας, με στόχο την υποστήριξη προληπτικών εργασιών και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Μετεωρολογική ανάπτυξη
Αναφέρθηκε ακόμη στην ανάπτυξη ενός σύγχρονου συστήματος μετεωρολογικής παρακολούθησης και έγκαιρης προειδοποίησης, το οποίο θα ενισχύσει τη δυνατότητα πρόγνωσης και παρακολούθησης της εξέλιξης επικίνδυνων καιρικών φαινομένων. Όπως επισήμανε, έχουν ήδη εγκατασταθεί 4 νέα μετεωρολογικά ραντάρ της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, τα οποία βρίσκονται σε πιλοτική λειτουργία, ενώ έως το τέλος του έτους προβλέπεται η εγκατάσταση συνολικά 7 ραντάρ. Παράλληλα, έχει υπογραφεί σύμβαση για τέσσερα επιπλέον, με το δίκτυο να φτάνει συνολικά τα 11 μετεωρολογικά ραντάρ. Επιπλέον, όπως ανέφερε, έχουν τεθεί σε λειτουργία περισσότεροι από 30 σταθμοί ανίχνευσης κεραυνικής δραστηριότητας, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η ολοκλήρωση του δικτύου των 110 μετεωρολογικών σταθμών. Οι νέες υποδομές θα συμβάλουν στη βελτίωση της βραχυπρόθεσμης πρόγνωσης (nowcasting), στην έγκαιρη ενημέρωση των πολιτών και στην αποτελεσματικότερη κινητοποίηση των επιχειρησιακών δυνάμεων, ενισχύοντας τις δυνατότητες του ΕΣΚΕΔΙΚ και των αρμόδιων υπηρεσιών Πολιτικής Προστασίας.
Αντιπυρικός απολογισμός: «Μείωση πυρκαγιών και καμένων εκτάσεων»
Κατά την τοποθέτησή του στη σύσκεψη, ο υπουργός προχώρησε σε μια πρώτη αποτίμηση της αντιπυρικής περιόδου 2026, επισημαίνοντας ότι, παρά τις ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες που επικράτησαν, καταγράφηκε σημαντική μείωση τόσο στον αριθμό των πυρκαγιών όσο και στις συνολικές καμένες εκτάσεις, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της τελευταίας εικοσαετίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, κατά τη φετινή αντιπυρική περίοδο εκδηλώθηκαν 4.816 πυρκαγιές, αριθμός μειωμένος κατά 24,5% σε σχέση με τον μέσο όρο της εικοσαετίας, που ανέρχεται σε 6.369 πυρκαγιές. Οι συνολικές καμένες εκτάσεις περιορίστηκαν σε 344.000 στρέμματα, μειωμένες κατά 33%, ενώ οι καμένες δασικές εκτάσεις ανήλθαν σε 35.500 στρέμματα, παρουσιάζοντας μείωση 69% σε σχέση με τον αντίστοιχο μέσο όρο.
Ο Ε. Τουρνάς επισήμανε ότι καθοριστική συμβολή στα αποτελέσματα αυτά είχαν οι δράσεις πρόληψης και περιορισμού της καύσιμης ύλης, η υλοποίηση των προγραμμάτων AntiNero, οι παρεμβάσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και η ενεργός συμμετοχή των πολιτών. Όπως ανέφερε, για την υποστήριξη των προληπτικών δράσεων των Δήμων διατέθηκαν φέτος 50 εκατ. ευρώ, ενώ καταγράφηκαν περισσότερες από 770.000 δηλώσεις καθαρισμού οικοπέδων και περίπου 15.000 καταγγελίες, γεγονός που αποτυπώνει την αυξανόμενη συμμετοχή των πολιτών στην προσπάθεια πρόληψης των πυρκαγιών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ενίσχυση των ελεγκτικών και ανακριτικών δυνατοτήτων του Πυροσβεστικού Σώματος, με τη δημιουργία 37 Ανακριτικών Κλιμακίων Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΑΚΑΕΕ). Κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου πραγματοποιήθηκαν 402 συλλήψεις στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, επιβλήθηκαν περισσότερα από 1.000 διοικητικά πρόστιμα και καταγράφηκαν 17 προφυλακίσεις.
Η σημασία της πρόληψης
Τόνισε ότι ο περιορισμός των ενάρξεων αποτελεί βασική προτεραιότητα του σχεδιασμού, καθώς επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων δυνάμεων, την ταχύτερη επέμβαση και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των πυρκαγιών.
Αναφερόμενος στις συνθήκες που επικράτησαν κατά τη φετινή αντιπυρική περίοδο, σημείωσε ότι καταγράφηκαν περισσότερες από 40 ημέρες με δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς 4 και έξι ημέρες με δείκτη κινδύνου 5, ενώ σε ορισμένες περιοχές οι άνεμοι έφτασαν ακόμη και τα 140 χιλιόμετρα την ώρα. Όπως υπογράμμισε, οι ακραίες αυτές συνθήκες επηρέασαν καθοριστικά την εξέλιξη μεγάλων πυρκαγιών, με χαρακτηριστικό το γεγονός ότι περίπου τα δύο τρίτα των συνολικών καμένων εκτάσεων της χρονιάς καταγράφηκαν μέσα σε ένα τετραήμερο, από τέσσερις μεγάλες πυρκαγιές.
Δυτική Αττική: Περίπου 150.000 στρέμματα επηρέασαν οι πυρκαγιές
Ειδική αναφορά έκανε στις μεγάλες πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν στα τέλη Ιουλίου στη Βοιωτία και επεκτάθηκαν προς την Αττική, επισημαίνοντας ότι οι δύο πυρκαγιές στην Ξηρονομή και στον Άγιο Βασίλειο επηρέασαν συνολικά περίπου 150.000 στρέμματα. Η πυρκαγιά που ξεκίνησε από τον Άγιο Βασίλειο και επεκτάθηκε προς το Πόρτο Γερμενό έκαψε περίπου 123.000 στρέμματα, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων στην Αττική.
Ο Ευ. Τουρνάς αναφέρθηκε στις εξαιρετικά δυσμενείς ανεμολογικές συνθήκες, οι οποίες περιόρισαν δραστικά τη δυνατότητα επιχειρησιακής αξιοποίησης των εναέριων μέσων. Όπως σημείωσε, παρά τις συνεχείς εντολές απογείωσης και την κινητοποίηση των διαθέσιμων αεροσκαφών και ελικοπτέρων, οι ισχυροί άνεμοι και οι αναταράξεις δεν επέτρεψαν την πραγματοποίηση ρίψεων νερού. Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι είχαν δοθεί 51 εντολές απογείωσης και μετάβασης εναέριων μέσων προς τις περιοχές των πυρκαγιών, χωρίς να καταστεί δυνατή η επιχειρησιακή αξιοποίησή τους λόγω των καιρικών συνθηκών. Με βάση τα πρώτα συμπεράσματα, ο Υπουργός υπογράμμισε την ανάγκη προσαρμογής του επιχειρησιακού σχεδιασμού σε συνθήκες κατά τις οποίες η αεροπορική υποστήριξη δεν είναι εφικτή, με μεγαλύτερη έμφαση στην προετοιμασία και στην ενίσχυση των επίγειων επιχειρήσεων.
Για τα προγράμματα «AntiNero»
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στη σημασία της συνέχισης των προγραμμάτων AntiNero, της επέκτασης των καθαρισμών σε περιαστικές περιοχές και ζώνες μείξης δασικής βλάστησης και οικισμών, καθώς και της έγκαιρης συντήρησης και διάνοιξης δασικών δρόμων. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή των μηχανημάτων έργου της Περιφέρειας, των Δήμων και της Διοίκησης Κατασκευών και Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών του ΓΕΕΘΑ στις επιχειρήσεις στην περιοχή της Λούμπας, όπου οι νυχτερινές παρεμβάσεις διάνοιξης δρόμων συνέβαλαν στον περιορισμό της εξάπλωσης της πυρκαγιάς προς το Αλεποχώρι.
Παράλληλα, έθεσε ως προτεραιότητα την επανεξέταση του δικτύου υδροληψιών των εναέριων μέσων, με τη δημιουργία νέων σημείων ανεφοδιασμού και την εγκατάσταση δεξαμενών σε κατάλληλες θέσεις, ώστε να περιορίζονται οι χρόνοι μετακίνησης και να αυξάνεται η συχνότητα των ρίψεων νερού κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων.
Προετοιμασία για το 2027
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η προετοιμασία για την αντιπυρική περίοδο του 2027 πρέπει να ξεκινήσει άμεσα, με έγκαιρο προγραμματισμό των απαιτούμενων έργων και παρεμβάσεων, ενίσχυση της συνεργασίας με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και αξιοποίηση των συμπερασμάτων της φετινής χρονιάς. Σημείωσε, επίσης, ότι η συνολική αποτίμηση της αντιπυρικής περιόδου θα πραγματοποιηθεί από την αρμόδια Επιτροπή, με τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματά της να παρουσιάζονται στη Βουλή των Ελλήνων τον Ιανουάριο.
Κλείνοντας, ο Ευ. Τουρνάς αναφέρθηκε στη συνεχιζόμενη ενίσχυση του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας με προσωπικό και σύγχρονα επιχειρησιακά μέσα, σημειώνοντας ότι το Πυροσβεστικό Σώμα έχει ενισχυθεί με 150 επιπλέον πυροσβέστες σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι κατά τη διάρκεια του 2026 έχουν παραληφθεί περίπου 750 νέα οχήματα διαφόρων τύπων, ενώ το 2027 προβλέπεται η παραλαβή περίπου 220 επιπλέον υδροφόρων πυροσβεστικών οχημάτων.
Τέλος, επισήμανε ότι το Εθνικό Πρόγραμμα Πολιτικής Προστασίας «Αιγίς» βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο υλοποίησης, ενώ παράλληλα προωθείται ο σχεδιασμός του «Αιγίς ΙΙ», με στόχο τη συνέχιση της αναβάθμισης των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας και την περαιτέρω ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης Α΄ και Β΄ βαθμού.
Οι συμμετέχοντες
Στη σύσκεψη έλαβαν μέρος ακόμη ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, αρμόδιος για την Κρατική Αρωγή Κώστας Κατσαφάδος, οι γ.γ. Πολιτικής Προστασίας Νίκος Παπαευσταθίου και Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών Πέτρος Καμπούρης, ο αντιπεριφερειάρχης Πολιτικής Προστασίας Αττικής Πολυχρόνης Μπαϊρακτάρης, ο αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος αντιστράτηγος Θεόδωρος Βάγιας, ο υπαρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος αντιστράτηγος Αναστάσιος Παππάς, ο επιτελάρχης του Πυροσβεστικού Σώματος Αντιστράτηγος Αθανάσιος Μπαλάφας, ο Γενικός Επιθεωρητής Νοτίου Ελλάδας, Πυροσβεστικού Σώματος Αντιστράτηγος Δημήτριος Μπριόλας, ο Γενικός Διευθυντής Δασών Ευάγγελος Γκουντούφας, ο γενικός συντονιστής Νοτίου Ελλάδας της Ελληνικής Αστυνομίας Αντιστράτηγος Νικόλαος Σπυριδάκης, ο προϊστάμενος Κλάδου Επιχειρήσεων Πυροσβεστικού Σώματος Υποστράτηγος Αλέξανδρος Μαυραγάνης, ο προϊστάμενος Κλάδου Διοικητικής Υποστήριξης Πυροσβεστικού Σώματος Αστέριος Τσιούρβας, ο διοικητής του ΕΣΚΕΔΙΚ υποστράτηγος Αναστάσιος Μιχαλόπουλος, ο συντονιστής Επιχειρήσεων Αττικής Υποστράτηγος Πυροσβεστικού Σώματος Βικέντιος Μαρινάκης, ο δήμαρχος Παιανίας και πρόεδρος ΣΠΑΥ Ισίδωρος Μάδης, ο πρόεδρος ΣΠΑΠ και δήμαρχος Κηφισιάς Βασίλης Ξυπολυτάς, δήμαρχοι, αντιδήμαρχοι Πολιτικής Προστασίας, ο υποδιοικητής της Διοίκησης Κατασκευών και Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών του ΓΕΕΘΑ Ταξίαρχος Αριστομένης Κυριαζής, ο επόπτης του ΕΣΚΕΔΙΚ/ΚΕΠΙΧ του Λιμενικού Σώματος-Ελληνικής Ακτοφυλακής Πλοίαρχος Παντελής Προκοπίου, ο πρόεδρος Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας της ΚΕΔΕ Βλάσης Σιώμος, ο διευθύνων σύµβουλος του ∆Ε∆∆ΗΕ Τάσος Μάνος, ανώτεροι και ανώτατοι αξιωματικοί του Πυροσβεστικού Σώματος, διοικητές των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Αττικής, εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α’ και Β’ βαθμού, των δασαρχείων, των παραχωρισιούχων των αυτοκινητοδρόμων, των εθελοντικών ομάδων της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, καθώς και άλλων κρίσιμων επιχειρησιακών και τεχνικών υπηρεσιών και φορέων.
