3. Επαναχρησιμοποίηση και επισκευή: η κατασκευή κέντρων για επισκευές, όπου τα ανθεκτικά αγαθά, έπιπλα, ρούχα, υδραυλικά, συσκευές, επισκευάζονται, επαναχρησιμοποιούνται και πωλούνται. Αυτό το είδος υλικών, το οποίο αποτελεί περίπου το 3% του συνόλου των αποβλήτων, αλλά έχει μεγάλη οικονομική αξία, που μπορεί να εμπλουτίσει τις τοπικές επιχειρήσεις, με την άριστη απόδοση της απασχόλησης όπως αποδεικνύεται από πολλές εμπειρίες στη βόρεια Αμερική και την Αυστραλία.
Στο πλαίσιο των προαναφερθέντων αρχών προτείνεται προς υλοποίηση το σύστημα ΠΟΠ «Πληρώνω Όσο Πετάω» – PAYT “Pay As You Throw”. To Σύστημα «PAYT» αφορά στην εισαγωγή των συστημάτων που πληρώνουν οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, στη βάση της πραγματικής παραγωγής των μη ανακυκλώσιμων αποβλήτων που πρέπει να συλλεχθούν. Ο μηχανισμός επιβραβεύει την καλή συμπεριφορά των πολιτών και να τους ενθαρρύνει να αγοράζουν περισσότερο συνειδητά και ενημερωμένα.
Παράλληλα προτείνεται η εφαρμογή του συστήματος συλλογής των «4 Κάδων» ειδικότερα στην περιοχή της Εκάλης, το οποίο θα αναπτύξουμε εκτενώς σε επόμενο κεφάλαιο.
Αν και με το προτεινόμενο σχέδιο, το κόστος διαχείρισης συνολικά αυξάνεται λόγω των επεκτάσεων και νέων εγκαταστάσεων (όπως προτείνονται πιο κάτω), δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας αλλά και αρκετά σημαντικά τόσο οικονομικά όσο και περιβαλλοντικά αντισταθμιστικά οφέλη. Παράλληλα επιτυγχάνονται οι στόχοι που έχουν τεθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση για το 2020, αλλά και από το Εθνικό Στρατηγικό σχέδιο Πρόληψης Απορριμμάτων και το Εθνικό σχέδιο Διαχείρισης Παραγωγής αποβλήτων.
Έχουν τεθεί για την Ελλάδα στόχοι για την συλλογή και ανακύκλωση κάποιων κατηγοριών αποβλήτων, π.χ. χαρτιά, πλαστικά, αλλά και την εκτροπή των βιοαποικοδομήσιμων αποβλήτων από την ταφή, οπότε το σχέδιο θα συμβάλλει στην επίτευξη αυτών των στόχων. Με βάση την πρόταση του τοπικού σχεδίου για τον Δήμο Κηφισιάς, ενδεχομένως η αύξηση του κόστους να είναι μικρότερη μέσω της πώλησης, διάθεσης και αξιοποίησης των προϊόντων. Μέσω των προτεινόμενων πρακτικών, η Διαχείριση των απορριμμάτων του Δήμου γίνεται βιωσιμότερη.
Επιπλέον, με τη σωστή λειτουργία του προτεινόμενου συστήματος περιορίζεται η μόλυνση του περιβάλλοντος. Επισημαίνεται ότι σύμφωνα με την νομοθεσία («Μέτρα και όροι για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων», ΗΠ 29407/3508, ΦΕΚ 1572), η διάθεση σε χώρους υγειονομικής ταφής επιτρέπεται μόνο σε απόβλητα που έχουν υποστεί επεξεργασία. Σε διαφορετική περίπτωση επιβάλλεται φόρος ταφής. Ενδεικτικά με ποσοστό ανάκτησης 50% (δηλαδή το 50% των απορριμμάτων διατίθενται προς ανακύκλωση ή προς κομποστοποίηση) κατευθύνονται προς ταφή περίπου 25 χιλιάδες τόνοι λιγότερα απορρίμματα. Έτσι θα συμβάλλει στην κατεύθυνση της μηδενικής παραγωγής αποβλήτων (zero waste).
Το σύστημα διαλογής στην πηγή που προτείνεται βασίζεται στη συμμετοχή των κατοίκων. Έτσι απαιτείται μία εκστρατεία ενημέρωσης για το νέο σύστημα διαχείρισης των απορριμμάτων. Η εκστρατεία μπορεί να περιλαμβάνει αναρτήσεις στο διαδίκτυο ή και διαφημίσεις σε τοπικά μέσα ενημέρωσης, διανομή ενημερωτικών φυλλαδίων, αφίσες κ.τ.λ.
Μεταξύ άλλων μπορούν να γίνουν ενέργειες όπως: δημιουργία αναλυτικής λίστας με το τι πρέπει να απορρίπτεται και σε ποιον κάδο και ανάρτησή της στο διαδίκτυο και κεντρικά σημεία (π.χ. στο δημαρχείο, σε σχολεία), ενημέρωση των πολιτών για την πορεία του προγράμματος, αναγραφή στους κάδους των απορριμμάτων τι απορρίμματα πρέπει να πετιούνται εκεί, να γίνει διανομή της ειδικής επαναχρησιμοποιούμενης τσάντας για τα ανακυκλώσιμα σε κάποιους κατοίκους κ.τ.λ.
Κλείνοντας αυτή την ενότητα σημειώνουμε ότι η πρόταση συμπεριλαμβάνει την περιγραφή των διαδικασιών στα πλαίσια της εφαρμογής της αρχής της πρόληψης των απορριμμάτων. Η πρόληψη της δημιουργίας των αποβλήτων συμβάλλει περισσότερο στην προστασία του περιβάλλοντος σε σχέση με την παραδοσιακή διαχείρισή τους. Ανεξαρτήτως του επιπέδου διαχείρισης των απορριμμάτων, είναι σαφώς προτιμότερο να προλαμβάνεται η δημιουργία τους. Η πρόληψη απαιτεί οργανωμένη προσπάθεια από πολλούς φορείς ώστε: π.χ. να παράγονται προϊόντα με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής ή όπου είναι εφικτό να γίνεται εύκολη τμηματική αντικατάσταση των φθαρμένων εξαρτημάτων. Συμπληρωματική μέθοδος είναι ο περιορισμός των υλικών συσκευασίας, μέσω της επαναχρησιμοποίησής τους ή και του επανασχεδιασμού τους (π.χ. ώστε να χρησιμοποιούνται λιγότερα). Επίσης απαιτούνται δραστικές αλλαγές στην νοοτροπία των πολιτών, π.χ. περιορισμός κατανάλωσης προϊόντων που ικανοποιούν δευτερεύουσες ανάγκες, ανταλλαγές αγαθών (π.χ. βιβλία, έπιπλα) για επαναχρησιμοποίηση κ.τ.λ.
Αντικείμενο μελέτης
Το παρόν Τοπικό Σχέδιο Αποκεντρωμένης Διαχείρισης Απορριμμάτων (Τ.Σ.Δ.) του Δήμου Κηφισιάς συντάσσεται από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών) με θέμα την μελέτη για την: «Τεχνική και επιστημονική υποστήριξη του Δήμου Κηφισιάς για την κατάρτιση Τοπικού Σχεδίου Αποκεντρωμένης Διαχείρισης Αποβλήτων».
Η κατάρτιση του παρόντος ΤΣΔ ακολουθεί τις κατευθύνσεις του Οδηγού Σύνταξης Τοπικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων, που απεστάλη στο Δήμο Κηφισιάς με έγγραφο του Ειδικού Διαβαθμικού Συνδέσμου Νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ) αλλά και εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού για τον Δήμο. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα Τοπικό Σχέδιο Δράσης για τη διαχείριση των αστικών στερεών αποβλήτων που παράγονται στα όρια του Δήμου Κηφισιάς, με συγκεκριμένους στόχους και δράσεις για τα επόμενα δέκα έτη (2015-2025), το οποίο θα βασίζεται σε ένα νέο, πιο αποκεντρωμένο μοντέλο διαχείρισης που δίνει έμφαση στην πρόληψη, την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση και σε συνδυασμένες δράσεις του Δήμου και της Περιφέρειας. Το μοντέλο αυτό συνάδει με το εθνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και αποσκοπεί στην επίτευξη κοινωνιών που κάνουν αποδοτική χρήση των φυσικών πόρων, κοινωνιών «μηδενικών αποβλήτων».
