Γράφει ο Χρήστος Στρυφτός
Ιστορικός
Το έτος 1896 η Ελλάδα βρίσκεται σε µια εντατική περίσταση εξωτερικά αλλά κι εσωτερικά.
Ως προς την εξωτερική πολιτική οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι σε αρκετά άσχηµη κατάσταση καθώς ήδη έχει κορυφωθεί η Κρητική Επανάσταση κι επιπλέον το µεγαλοïδεατικό ελληνικό αφήγηµα φουντώνει στην πολιτική σκηνή της χώρας µόλις τις παραµονές του ατυχούς ελληνοτουρκικού πολέµου.
Λαµβάνοντας υπόψιν αυτά τα σοβαρά δεδοµένα, την ίδια χρονιά η Ελλάδα και συγκεκριµένα την άνοιξη 1896 αναλαµβάνει την οργάνωση και πραγµατοποίηση των πρώτων Ολυµπιακών Αγώνων στην νεότερη και σύγχρονη παγκόσµια ιστορία. Σηµαντικό ρόλο για την πραγµάτωση αυτού του σπουδαίου για την Ελλάδα γεγονότος είχε σαφώς ο φιλελληνικός παράγων αλλά ακόµη πιο δυνατή ήταν και η συµβολή της ελληνικής αστικής τάξης µε τους ισχυρούς οµογενείς αλλά και αυτόχθονες ευεργέτες και µεγαλοεπιχειρηµατίες οι οποίοι συνείσφεραν µε το µέγιστο δυνατό τρόπο για να αναδειχθεί η Ελλάδα πολιτισµικά και ιστορικά διεθνώς.
Εκείνη την εποχή στην κοινότητα της Κηφισιάς στο βόρειο τµήµα του τότε ∆ήµου Αθηναίων, χτίζουν τις επαύλεις τους και διαµένουν αρκετοί Έλληνες µεγαλοαστοί (π.χ Α.Συγγρός, Μ.Μελάς), πολιτικοί ηγέτες και στρατιωτικοί (π.χ Χ.Τρικούπης, Π.Κολοκοτρώνης), µεγαλοεπιχειρηµατίες (π.χ Π. Βαλλιάνος, Π. Ζερβουδάκης) και γνωστοί διανοούµενοι (π.χ ∆ραγούµης, W.Dörpfeld).
Οι επιβλητικές κατοικίες των ισχυρών αυτών προσώπων που ζουν στην Κηφισιά, είναι χαρακτηριστικό να εναρµονίζονται µε την φυσική οµορφιά της περιοχής και να διαθέτουν σίγουρα όµορφους ανθόκηπους, πληθώρα φυτών και δενδρυλλίων. Για την συντήρηση και φροντίδα αυτών των πολυάριθµων κήπων, των παρτεριών και των όµορφων φυτών που στόλιζαν τις πλούσιες επαύλεις αναδείχθηκε στην Κηφισιά το επάγγελµα του κηπουρού και ανθοκόµου.
Οι κηπουροί σε Αθήνα και Κηφισιά έπαιρναν µισθό 30 δραχµές τον µήνα την εποχή εκείνη και ζούσαν σε µικρούς οικίσκους εντός των κτηµάτων ή επαύλεων όπου εργάζονταν µαζί µε τις οικογένειες τους αποτελώντας µια ιδιαίτερη κατηγορία των κατοίκων της περιοχής. Έτσι οι ανθοκηπουροί στην Κηφισιά µόλις το 1895 επισήµως µε κρατικό νοµικό έγγραφο δηµιουργούν την «Αδελφότης των Ανθοκόµων και Κηπουρών» συγκροτώντας ένα όργανο που θα προωθούσε και θα ξεχώριζε τον επαγγελµατικό τους κλάδο.
Σηµαντικοί ανθοκηπουροί όπως οι Κ. Μουχλίδης και Χρ. Κοκκινάκης πέρα από την φροντίδα των κήπων και των περιβολιών στις επαύλεις όπου εργάζονται, ασχολούνται επιπλέον και µε την περιποίηση του φυσικού πλούτου γενικότερα της Κηφισιάς αφού φυτεύουν πλατάνια, δεντροστοιχίες, τριανταφυλλιές αλλά και εργάζονται για τον καλλωπισµό του ιστορικού Άλσους δίπλα στον σιδηρόδροµο «Θηρίο».
Εποµένως το έντονο ενδιαφέρον των αστών για την περιοχή και η διαµονή τους στην Κηφισιά, η παρουσία του σιδηροδρόµου (Αθήνα – Κηφισιά) ως βασικού µέσου µεταφοράς, η σηµαντική συγκυρία της πρώτης Ολυµπιάδας και η εξέλιξη των επαγγελµατιών κηπουρών, οδηγούν την «Αδελφότητα των Ανθοκόµων και Κηπουρών» να οργανώσει την πρώτη της έκθεση!
Πρόκειται για την «Έκθεσις Ανθέων» που πραγµατοποιήθηκε για πρώτη φορά στην κεντρική πλατεία της Κηφισιάς (Πλατάνου) δίπλα στο Άλσος στις 19 Μαΐου του έτους 1896. Η έκθεση αυτή αποτέλεσε στην ουσία την ικανοποίηση για τους ανθοκηπουρούς της Κηφισιάς καθώς η πολύτιµη δουλειά τους, το µεράκι τους και η αγάπη τους για την καλλιέργεια του φυσικού κάλλους της περιοχής απέσπασαν την ευρεία αναγνώριση σηµαντικών προσωπικοτήτων κι εύπορων οικογενειών που ήταν επισκέπτες εκεί και θαύµασαν το γεγονός.
Η έκθεση διαφηµίστηκε από εφηµερίδες της εποχής κι έτσι (σύµφωνα µε έρευνα των Παναγιώτη και Σταύρου Θανόπουλου) έχουµε κάποιες από αυτές όπως την εφηµερίδα «Εστία» στις 15/05/1896 να ενηµερώνει τους αναγνώστες της πως την ερχόµενη Κυριακή ύστερα από την θεία λειτουργία, θα πραγµατοποιηθεί µε διοργάνωση της αδελφότητας των ανθοκόµων στην πλατεία της Κηφισιάς µια όµορφη έκθεση για αγορά λουλουδιών και καρπών.
Στο συγκεκριµένο δηµοσίευµα η «Εστία» σηµειώνει πως πρόκειται για µια εορτή λουλουδιών και φυτών η οποία θα πλαισιώνεται από µουσική και πυροτεχνήµατα. Στην έκθεση το παρόν έχουν κληθεί να δώσουν ηγεσίες δηµοσίων και δηµοτικών αρχών καθώς και περαιτέρω πλήθος κόσµου που θα µπορεί επισκεφτεί την Κηφισιά µε µισή τιµή του σιδηροδροµικού εισιτήριου. Για την οργάνωση των δροµολογίων του «Θηρίου» ένεκα της έκθεσης στην Κηφισιά δηµοσιεύει ξεχωριστή ανακοίνωση η εφηµερίδα «Ακρόπολις» την παραµονή.
Στις 18/05/1896 στην εφηµερίδα «Εφηµερίς» γράφεται σε σχετικό άρθρο επιπλέον πως ο αγιασµός της έκθεσης θα ξεκινήσει στις 4µµ λόγω των εγκαινίων της συστάσεως της αδελφότητος των ανθοκόµων. Τα πεπραγµένα της έκθεσης δηµοσιεύει η εφηµερίδα «Εστία» µια µέρα µετά στις 20/05/1896 όπου διαπιστώνεται η επιτυχής διεξαγωγή της, η αθρόα προσέλευση και συµµετοχή του κόσµου ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης και ηλικίας.
Η «Εστία» αναφέρει επίσης πως το παρόν στην έκθεση έδωσαν ο πρωθυπουργός Θεόδωρος ∆ηλιγιάννης, ο δήµαρχος Αθηναίων Λάµπρος Καλλιφρονάς, ενώ πανηγυρικό λόγο εκφώνησε ο αντιπρόεδρος της αδελφότητος κύριος Χ. Ηλιόπουλος. Τα αρώµατα από τα υπέροχα άνθη και τους καρπούς σε συνδυασµό µε το δροσερό κηφισσιώτικο έαρ είχαν ενθουσιάσει τους επισκέπτες οι οποίοι έσπευδαν να κάνουν τις αγορές τους από το περίπτερο της αδελφότητας. Η «Εστία» κλείνει το άρθρο της µε την υπόσχεση ότι αυτή η όµορφη γιορτή θα επαναληφθεί πολλές φορές στο µέλλον.
Και πράγµατι ο «σπόρος» που έδωσε η αδελφότητα των ανθοκηπουρών το 1896 θα «καλλιεργηθεί» το 1901-1902 και θα «ανθίσει» από το 1937 µε την δηµιουργία της Ανθοκοµικής Έκθεσης Κηφισιάς ενός ιστορικού θεσµού που αποτελεί σήµα κατατεθέν της αξίας της ανθοκοµίας και της φυσικής κληρονοµιάς της κηπούπολης Κηφισιάς. Πόσες επιπλέον σηµαντικές πληροφορίες, ενδιαφέρουσες απόψεις και όµορφες λεπτοµερείς περιγραφές προκύπτουν για την πρώτη «Ανθοκοµική» του 1896 στην Κηφισιά; Περισσότερο πρωτότυπο ερευνητικό υλικό θα παρουσιαστεί στο επόµενο σχετικό άρθρο µου αποκλειστικά στην «Αµαρυσία»!
Όσο για τον ιστορικό αυτό θεσµό της «Ανθοκοµικής» που φέτος τον Μάιο από εκείνο το µακρινό 1896 συµπληρώνει 130 τοπικής ιστορίας, κάθε χρόνο µεταµορφώνει την Κηφισιά σε έναν ανθοστόλιστο κήπο καθιστώντας την ως κέντρο της ανθοκοµίας και παράλληλα ενισχύοντας την ταυτότητά της στα πλαίσια των συγκεκριµένων δράσεων κι εκδηλώσεων της «Ανθοκοµικής» που γεφυρώνουν την πράσινη περιβαλλοντική ευαισθησία µε τον πολιτισµό και τον τουρισµό.
Πηγές:
– Αρχείο ∆ήµου Κηφισιάς
– Εφηµερίς της Κυβερνήσεως, φ. 109, 6/12/1895 (Γ’)
