Η Επιτροπή Αγώνα Κηφισιάς, σε μια προσπάθεια να βοηθηθούν οι ενδιαφερόμενοι να βρουν την άκρη μέσα από τον κυκεώνα των πρόχειρων και αντιφατικών πολλές φορές πληροφοριών, που συχνά συσκοτίζουν αντί να διαφωτίζουν, παρουσιάζει παρακάτω ολοκληρωμένα το καυτό θέμα των κόκκινων δανείων και των πλειστηριασμών κύριας κατοικίας.
Το κείμενο αναφέρεται στην κατάσταση όπως διαμορφώνεται σήμερα, στις αιτίες της, τους στόχους των παρεμβάσεων κυβέρνησης και κουαρτέτου, καθώς και σε προτάσεις για το πως πρέπει αυτή η πολιτική να αντιμετωπισθεί με αγώνες. Επίσης, περιέχει το σχετικό προγραμματισμό δράσεων της Επιτροπής Αγώνα στην περιοχή, και πλήθος χρηστικών και ενημερωτικών σημειώσεων. Αναλυτικότερα στο ιστολόγιο της Επιτροπής Αγώνα Κηφισιάς.
Το πρόβλημα των «κόκκινων» δανείων
Πάνω από 1,5 εκατομμύριο καθυστερούμενες πάνω από 1 μήνα οφειλές προς τις τράπεζες, 300.000 περίπου δανειολήπτες στεγαστικών δανείων με καθυστέρηση, 700.000 περίπου δανειολήπτες καταναλωτικών δανείων, 500.000 οφειλέτες πιστωτικών καρτών και 100.000 περίπου δανειολήπτες μικρών επιχειρηματικών δανείων. Τα κόκκινα δάνεια (με καθυστέρηση πάνω από 6 μήνες, σύμφωνα με το μνημονιακό ορισμό για την Ελλάδα – σύμφωνα με το νόμο που ψηφίστηκε στις 15/12 για την πώληση κόκκινων επιχειρηματικών δανείων στα κερδοσκοπικά funds, η καθυστέρηση για να επιτραπεί η πώληση είναι μόνον 90 ημέρες) προς τις τράπεζες υπολογίζονται σε 109,5 δισ. Τα κόκκινα χρέη των νοικοκυριών προς το δημόσιο (ασφαλιστικά ταμεία, εφορίες) και τις ΔΕΚΟ (ΔΕΗ κ.λπ.), υπολογίζονται σε 100 δισ. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, τα κόκκινα δάνεια είναι το 43% του συνόλου των δανείων.
Έτσι για τη σύγκριση, το ΑΕΠ είναι γύρω στα 180 δισ., ενώ ο κρατικός προϋπολογισμός του 2016 θα έχει έσοδα 51 δισ. Ολόκληρη η ιδιωτική ακίνητη περιουσία του ελληνικού λαού από 1 τρισ. το 2009 είχε απαξιωθεί σε 500 δισ. το 2014. Για 62.000 ακίνητα, σύμφωνα με στοιχεία τραπεζών, έχουν ήδη εκδοθεί διαταγές πληρωμής και έχουν συνταχθεί κατασχετήριες εκθέσεις!
Οι αιτίες των κόκκινων δανείων
Φταίνε οι άνθρωποι μας λένε τα κανάλια της διαπλοκής και η κυβέρνηση εσχάτως, που χρεώθηκαν πάνω από τις δυνάμεις τους. Φταίνε οι μπαταχτσήδες που δεν πληρώνουν μας λένε άλλοι. Η αλήθεια όμως είναι ολοφάνερη. Αυτό που φταίει είναι:
Οι μνημονιακές πολιτικές που ανεβάζοντας σε πρωτοφανή για όλη την υφήλιο ύψη την ανεργία, μειώνοντας δραματικά μισθούς και μεροκάματα όσων ακόμα εργάζονται και τις συντάξεις όσων πρόλαβαν να βγουν σε σύνταξη, ανέτρεψαν κάθε οικογενειακό προγραμματισμό και ακύρωσαν τη δυνατότητα αποπληρωμής των δανείων για τεράστιο τμήμα του πληθυσμού. Απόδειξη πέραν κάθε αμφιβολίας: Μέχρι το 2010 η Ελλάδα είχε ένα από τα μικρότερα ποσοστά ιδιωτικών δανείων στην Ευρώπη! Την εποχή των μνημονίων είναι που φούσκωσαν.
Η κερδοσκοπική και κοντόφθαλμη πολιτική των τραπεζών, που χωρίς περίσκεψη πίεσαν με όλα τα μέσα τους πολίτες να ανοιχτούν με δάνεια όλων των ειδών, ακόμα και μετά το 2007 που ήδη η κρίση υπήρχε, με στόχο τα τεράστια κέρδη που αποκόμισαν την εποχή των παχέων αγελάδων, προωθώντας ταυτόχρονα και επισφαλή προϊόντα (όπως δάνεια σε ελβετικό φράγκο)
Τα θαλασσοδάνεια που υπέγραψαν οι τραπεζίτες με τη διαπλοκή (ιδιοκτήτες ΜΜΕ, κόμματα, γνωστούς απατεώνες – επιχειρηματίες), δανεικά και αγύριστα, όπως γνώριζαν απ’ την αρχή. Η τοκογλυφική πολιτική των τραπεζών, με τις τεράστιες διαφορές ανάμεσα στα επιτόκια καταθέσεων και χορηγήσεων (ιδίως για καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες) και τα παράνομα έξοδα που φόρτωναν αυθαίρετα στους δανειολήπτες, που αύξησαν το χρέος των πολιτών αναντίστοιχα με το αρχικό του δάνειο.
Η κρίση του καπιταλισμού στην πιο κερδοσκοπική του μορφή, που δημιούργησε τις φούσκες παγκοσμίως (με τις φούσκες των στεγαστικών στις ΗΠΑ να σηματοδοτούν την αρχή της κρίσης) ώστε να διατηρήσει τεχνητά το ποσοστό κέρδους του, επέβαλε στα κράτη τη «διάσωση» των τραπεζών όταν οι φούσκες κατέρρευσαν, δημιουργώντας έτσι υπέρογκα δημόσια χρέη, και ακολούθως τα φόρτωσε στην πλάτη των λαών, με ακραία λιτότητα, και με μνημόνια στις χώρες με το πιο μεγάλο πρόβλημα και τις πιο υποτακτικές ηγεσίες.
Οι στόχοι της πολιτικής των πλειστηριασμών
Πλειστηριασμοί είναι το φάρμακο για τα κόκκινα δάνεια, σύμφωνα με την κυρίαρχη νεοφιλελεύθερη πολιτική, του κουαρτέτου και της κυβέρνησης. Γιατί έτσι αποτρέπεται ο ηθικός κίνδυνος μας λένε τα παπαγαλάκια. Τι όμως επιδιώκουν στην πραγματικότητα;
Οι τράπεζες θέλουν να καθαρίσουν τους ισολογισμούς τους από τα προβληματικά δάνεια. Ήδη, οι υποσχέσεις που έχουν πάρει από την κυβέρνηση τα πιο επιθετικά κεφάλαια κερδοσκόπων και απατεώνων, ότι θα τιτλοποιηθούν προβληματικά δάνεια τα οποία και θα αγοράσουν σε εξευτελιστικές τιμές, υλοποιούνται με το νόμο για τα κόκκινα (επιχειρηματικά σε πρώτη φάση) δάνεια. Έπειτα, θα πιέσουν τους δανειολήπτες, με εκβιασμούς νόμιμους και παράνομους (ξέρουν αυτοί), απαιτώντας την πλήρη εξόφλησή τους και αποκομίζοντας τεράστια υπερκέρδη. Ταυτόχρονα θα τα κυκλοφορήσουν στα χρηματιστήρια της υφηλίου, σπάζοντάς τα σε πολλά μικρά τμήματα και συνδυάζοντάς τα με άλλα χρηματιστικά προϊόντα, με στόχο να «κρυφτεί» η επισφάλειά τους και να εξαπατηθεί ο τελικός αγοραστής. Είναι η λογική των πολύπλοκων «δομημένων» ομολόγων, όπου ο τελικός αγοραστής αγνοεί πλήρως τη σύνθεση του προϊόντος που αγόρασε, και που έδωσε στην κρίση, που ούτως ή άλλως υπήρχε, την τεράστια έντασή της.
Οι μαζικοί πλειστηριασμοί σπιτιών σε τιμές εξευτελιστικές, απαξιώνουν ακόμα περισσότερο την ακίνητη περιουσία, ώστε αυτή να γίνει βορά του μεγάλου κεφαλαίου, αλλά και ιδιωτών του κέντρου της Ευρώπης, που μη έχοντας διέξοδο στη χώρα τους λόγω της νεοφιλελεύθερης λιτότητας που επικρατεί παντού, θα εκτονώσουν την πίεση στις κυβερνήσεις τους αγοράζοντας φτηνά σπίτια στην Ελλάδα.
Η αύξηση του ποσοστού των ενοικιαστών ως προς αυτό των ιδιοκτητών. Γιατί ο ενοικιαστής είναι «ευέλικτος» χωροταξικά, και ευκολότερα θα δεχτεί ευέλικτες μορφές εργασίας όπου και με όποιους όρους του προσφερθούν. Στην Ελλάδα, το ποσοστό της ιδιόκτητης κατοικίας είναι πολύ υψηλό σχετικά με τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο, γιατί η στέγη αποτέλεσε τη βασική επενδυτική διέξοδο των Ελλήνων. Αυτό τώρα θέλουν να αλλάξει. Το πλήθος των ανθρώπων που θα χάσουν την 1ηκατοικία τους, το θέλουν ανάλογο της μεταπολεμικής (και μετεμφυλιακής) άναρχης μετακίνησης πληθυσμών από την επαρχία στις πόλεις, που αύξησε το (ανειδίκευτο τότε) εργατικό δυναμικό με χαμηλά μεροκάματα, και οδήγησε σε αύξηση των κερδών του κεφαλαίου. Η εσωτερική αυτή μετανάστευση συνδυάστηκε τότε με την εξωτερική, νέα μορφή της οποίας βιώνει και η σημερινή μνημονιακή Ελλάδα, με τη μετανάστευση τεράστιων αριθμών δραστήριων και μορφωμένων (με χρήματα του Ελληνικού λαού) νέων, που τις δυνατότητές τους εκμεταλλεύονται ανέξοδα η Μέρκελ, ο Ολάν και ο Κάμερον. Σύμφωνα με την εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ, η πολιτική επιδότησης της αγοράς λαϊκής στέγης, είτε μέσω δημοσίων επενδύσεων είτε μέσω τραπεζικού δανεισμού, πρέπει να αντικατασταθεί από πολιτική επιδότησης ενοικίων.
Η προσπάθεια εξυπηρέτησης των δανείων, κρατά τους δανειολήπτες αιχμάλωτους του κράτους, των τραπεζών, των δικαστηρίων και της εργοδοσίας. Ο πολίτης που χρωστά γίνεται ευάλωτος στις μαυρογιαλούρικες υποσχέσεις των μνημονιακών κομμάτων, που ποτέ δεν κρατιούνται, και στις πιέσεις του εργοδότη, προκειμένου να μη χάσει τη δουλειά του και έτσι και το σπίτι του.
Το νομοθετικό πλαίσιο συνεχώς χειροτερεύει
Ο νόμος 3869/2010, γνωστός ως νόμος Κατσέλη, που ψηφίστηκε λίγο μετά την ψήφιση του μνημονίου από την κυβέρνηση Παπανδρέου ως ελάχιστο «αντιστάθμισμα» στα εξοντωτικά του μέτρα, έχει 2 πλευρές:
Τη ρύθμιση οφειλών φυσικών προσώπων (επιχειρηματικά δάνεια δεν καλύπτονται) προς ιδιώτες (μεταξύ των οποίων οι τράπεζες), και από το 2015 και για οφειλές στην Εφορία, στους ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού και τα νομικά τους πρόσωπα, καθώς και σε ασφαλιστικές εισφορές προς οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης. Οφειλές μέχρι ένα χρόνο πριν την υποβολή αίτησης μπορούν να ρυθμιστούν.
Την προστασία της 1ης κατοικίας.
Ο νόμος τροποποιήθηκε 3 φορές, πάντοτε προς το χειρότερο (στις βασικές του πλευρές):
Τον Ιούνιο του 2013 με το νόμο 4161/2013 από την κυβέρνηση Σαμαρά (ΝΔ – ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ)
Τον Αύγουστο του 2015 με το νόμο 4336/2015 από την κυβέρνηση Τσίπρα (ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ)
Το Νοέμβρη του 2015 με το νόμο 4346/2015 επίσης από την κυβέρνηση Τσίπρα (ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ)
170.000 άτομα έχουν κάνει ήδη αίτηση υπαγωγής στο νόμο και ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί μέχρι την 31/12/2015, όσο το επιτρέπει η ασφυκτική αυτή προθεσμία και η κωλυσιεργία των τραπεζών να εκδώσουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Σημειώνουμε ότι πρόσφατα στοιχεία πιστοποιούν ότι το 43,3% των δανείων που έχουν ρυθμιστεί, κινδυνεύουν να μετατραπούν σε μη εξυπηρετούμενα μέσα στον προσεχή ένα χρόνο από τη ρύθμισή τους. Τα επιμέρους ποσοστά είναι 62,8% για τα ρυθμισμένα καταναλωτικά δάνεια, 41,8% για τα ρυθμισμένα στεγαστικά και 40,6% για τα ρυθμισμένα επιχειρηματικά δάνεια. Αυτό οφείλεται στις συνεχιζόμενες μνημονιακές πολιτικές και στη σκλήρυνση των ρυθμίσεων, που πετάει γρήγορα απ’ έξω όσους έχουν ήδη προχωρήσει σε ρύθμιση.
Στο νόμο 4354/2015 που ψηφίστηκε στις 15 Δεκεμβρίου του 2015, περιλαμβάνονται ρυθμίσεις για τους όρους εξαγοράς των κόκκινων επιχειρηματικών δανείων των μεγάλων επιχειρήσεων από κερδοσκοπικά funds, ενώ τα επιχειρηματικά των μικρομεσαίων, στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια θα ενταχθούν στον ίδιο νόμο στις 15/2/2016, εκτός αν ψηφιστεί ως τότε νέος νόμος με ειδικότερες ρυθμίσεις γι αυτά.
Δείτε εδώ, στο πρώτο μέρος του αφιερώματος για τα κόκκινα δάνεια, όλους τους παραπάνω νόμους με λεπτομέρεια σε όλες τους τις πλευρές. Παρακάτω θα αναφερθούμε κυρίως στην πλευρά της προστασίας της κύριας κατοικίας.
