Γνωστός δημοσιογράφος είχε γράψει πριν μερικά χρόνια στην «Καθημερινή» ότι «ο Χόνεκερ είχε ζητήσει πολιτικό άσυλο στη Χιλή του Πινοσέτ». Με επιστολή μου στον Αντ. Καρκαγιάννη, είχα επισημάνει την ανακρίβεια της πληροφορίας, με την ελπίδα ότι είχε απλά διαφύγει της προσοχής τού (κατά τα άλλα αξιόλογου…) συντάκτη διεθνών ειδήσεων.
Με την ευκαιρία της λιβυκής κρίσης, ο ίδιος δημοσιογράφος επανέλαβε σε τηλεοπτική εκπομπή τον ίδιο ισχυρισμό, ελαφρά… τροποποιημένο: «εδώ ολόκληρος Χόνεκερ, ηγέτης λαϊκής δημοκρατίας, που πολέμησε στην αντίσταση, κατέφυγε στην πρεσβεία της Χιλής του Πινοσέτ, δηλαδή σχεδόν του Πινοσέτ, για να ζητήσει άσυλο» (κρατάμε επιφύλαξη για την ακριβή διατύπωση).
«Σφάλμα επαναλαμβανόμενο», μοιάζει με σκόπιμη διαστρέβλωση ή απλά με… εμμονή! Ας είναι…
Το -ηθελημένο ή όχι- «σφάλμα» του συντάκτη, μας δίνει την ευκαιρία να πούμε δυό λόγια για την περιπέτεια του τελευταίου ιστορικού ηγέτη της Ανατολικής Γερμανίας, που ξεκίνησε στη Μόσχα το Νοέμβριο του 1991 και τελείωσε το Γενάρη του 1993, με την αποφυλάκισή του από τα μπουντρούμια του Μοαμπίτ, στο Βερολίνο.
Οι πρώην «σύμμαχοι»…
Μετά τις ταχύτατες εξελίξεις ξεπουλήματος της DDR από τον Γκορμπατσόφ, σε ευθεία συνεννόηση με τον Χέλμουτ Κολ, ο Χόνεκερ αποφάσισε να μετακομίσει στη Μόσχα, κάποτε «πρωτεύουσα του σοσιαλισμού». Είχε την ψευδαίσθηση ότι θα μπορούσε εκεί να ζήσει με σχετική ασφάλεια τα τελευταία χρόνια της ζωής του, αφού ήταν σχεδόν 80 χρονών και έπασχε από καρκίνο.
΄Ομως και στη Μόσχα οι εξελίξεις ήσαν ραγδαίες. Κουμάντο έκανε πλέον ο Γέλτσιν, ενώ από τις 31 Δεκεμβρίου του 1991, η τσαρική σημαία είχε αντικαταστήσει την κόκκινη με το σφυροδρέπανο. Οι πολυάριθμοι παλιοί σύντροφοι και φίλοι του Χόνεκερ τον προειδοποίησαν ότι ο Γέλτσιν είχε την πρόθεση να τον παραδώσει στις αρχές της ενιαίας πλέον ιμπεριαλιστικής Γερμανίας, όπου θα είχε την τύχη αιχμάλωτου πολέμου, με τελική κατάληξη την.. αρένα!
Δεσμοί αίματος
Η σχέση του ΄Εριχ Χόνεκερ με την αντιχουντική αντίσταση της Χιλής ήσαν παραπάνω από αδελφικές. Πολλές χιλιάδες πολιτικοί πρόσφυγες είχαν βρει καταφύγιο στη DDR, δεκάδες πλατείες και δρόμοι είχαν τα ονόματα του Αλιέντε, του Βίκτορ Χάρα και άλλων χαμένων αγωνιστών, ενώ το δράμα του χιλιανού λαού απασχολούσε έντονα το λαό της σοσιαλιστικής Γερμανίας.
Με λίγα λόγια, για τα θύματα του Πινοσέτ, για όλα τα αντιδικτατορικά κόμματα, ειδικά το Σοσιαλιστικό του Αλιέντε και το ΚΚ Χιλής, ο Χόνεκερ ήταν κάτι σαν εθνικός ήρωας!
Αυτό το γεγονός οδήγησε τον γηραιό κομμουνιστή ηγέτη στην απόφαση να καταφύγει στη χιλιανή πρεσβεία της Μόσχας, ώστε να αποφύγει την προγραμματισμένη διαπόμπευσή του από τις αρχές της νέας ιμπεριαλιστικής τάξης στη Γερμανία.
Όχι, βέβαια, «του Πινοσέτ»!
Πριν εξιστορήσουμε τη συνέχεια αυτής της προσβλητικής για τη Ρωσία ιστορίας, είναι απαραίτητο να τελειώσουμε μια για πάντα με τον συκοφαντικό ισχυρισμό: Ο Χόνεκερ κατέφυγε στη χιλιανή πρεσβεία το Νοέβρη του 1991, ενώ ο Πινοσέτ είχε εγκαταλείψει την προεδρία της Χιλής στις 11 Μαρτίου του 1990, δηλαδή 17 ολόκληρους μήνες πριν!!! ΄Αρα, σε καμία περίπτωση δεν κατέφυγε ο Χόνεκερ «στην πρεσβεία της Χιλής του Πινοσέτ»!
Για την ακρίβεια, στη Χιλή είχε ήδη δημιουργηθεί ένα πλατύτατο κίνημα υποστήριξης του ΄Εριχ Χόνεκερ, με αίτημα την παροχή πολιτικού ασύλου στον διωκόμενο αγωνιστή. Μετά το τέλος της ρεβανσιστικής φυλάκισής του στο Βερολίνο, έγινε δεκτός με τιμές ήρωα στο Σαντιάγο, όπου και πέρασε τους τελευταίους μήνες της ζωής του. Σύσσωμα τα κόμματα της Χιλής τάχθηκαν υπέρ της αποφυλάκισής του, ενώ ο Πρόεδρος του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Χιλής χαρακτήρισε την παράδοσή του από τον Γέλτσιν στον Κολ ως «αισχρή ανάμιξη»!
Μιμητής του Δημητρόφ
Παρά τις αντιδράσεις και τις αντίθετες γνώμες των Ρώσων γιατρών που είχαν διαπιστώσει την εύθραυστη υγεία του, η «μυστική διπλωματία» των ισχυρότατων Γερμανών ιμπεριαλιστών (τα «χάδια» των οποίων γνωρίζουμε πλέον και στην Ελλάδα!) απέδωσαν καρπούς. Στις 30 Ιουλίου του 1992, ο Χόνεκερ εκδιώχθηκε μυστικά από τη χιλιανή πρεσβεία, φορτώθηκε σε ρωσικό αεροπλάνο και παραδόθηκε στους νέους δεσμοφύλακές του. Υπέρτατη συμβολική πράξη εκδίκησης του γερμανικού νεοφασιστικού κράτους ήταν ο άμεσος εγκλεισμός του στο μπουντρούμι Μοαμπίτ, όπου είχε κρατηθεί από τους χιτλερικούς, μεταξύ του 1935-1937! Μεγίστη απόδειξη του βαθμού της αθλιότητας του νέου καθεστώτος η συγκατοίκηση του Χόνεκερ με… ποινικό κρατούμενο!!!
΄Ομως ο Χόνεκερ δε λύγισε ούτε στιγμή. ΄Οχι μόνο δεν επιζήτησε κάποιου είδους συναλλαγή με τούς διώκτες του, αλλά τους αντιμετώπισε με το ήθος και την πίστη που αρμόζουν σε αγωνιστές. Μιμούμενος το πρότυπο του Γκιόργκι Δημητρόφ, χρησιμοποίησε όλα τα δικονομικά μέσα, αλλά και τα πολιτικά επιχειρήματα, ώστε να μετατρέψει τους κατήγορους σε απολογούμενους.
Χαρακτηριστικά είναι τα λίγα αποσπάσματα που παραθέτουμε, από την προσωπική δήλωση του Χόνεκερ στο δικαστήριο του Μοαμπίτ:
«Η κατάστασή μου σ’ αυτή τη δίκη δεν είναι ασυνήθιστη. Το γερμανικό κράτος δικαίου έχει ήδη εγκαλέσει και καταδικάσει τον Κάρλ Μαρξ, τον Αύγουστο Μπέμπελ, τον Καρλ Λίμπκνεχτ και πολλούς άλλους σοσιαλιστές και κομμουνιστές. Το Τρίτο Ράιχ το συνέχισε αυτό σε πολλές δίκες, με τους δικαστές που παρέλαβε από το κράτος δικαίου της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, από τους οποίους έναν τον έζησα και ο ίδιος σαν κατηγορούμενος. Μετά τη συντριβή του γερμανικού φασισμού και του χιτλερικού κράτους, η ΟΔΓ δε χρειάστηκε να ψάξει για νέους εισαγγελείς και δικαστές, για να διώξει και πάλι μαζικά τους κομμουνιστές, για να αφαιρέσει απ’ αυτούς με τη βοήθεια των εργασιακών δικαστηρίων τη δουλειά και το ψωμί, να τους απομακρύνει με τη βοήθεια των διοικητικών δικαστηρίων από τις δημόσιες υπηρεσίες ή να τους καταδιώξει με άλλο τρόπο. (…)
Οι διάσημοι νομικοί αυτής της χώρας, αδιάφορο αν είναι οπαδοί των κυβερνητικών κομμάτων ή του SPD, ορκίζονται ότι η δίκη μας είναι μια εντελώς ομαλή ποινική διαδικασία και όχι πολιτική δίκη, όχι δίκη-σόου. Φυλακίζουν τα μέλη ενός από τα ανώτατα κρατικά όργανα του γειτονικού κράτους και λένε ότι αυτό δεν έχει να κάνει με πολιτική. Κατηγορούν τους στρατηγούς ενός αντίπαλου στρατιωτικού συνασπισμού για στρατιωτικές αποφάσεις και λένε ότι αυτό δεν έχει να κάνει με πολιτική. Αυτή η δίκη είναι τόσο πολιτική, όσο μπορεί να είναι μια δίκη εναντίον της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας της ΓΛΔ. Όποιος το αρνείται αυτό, δεν πλανάται αλλά ψεύδεται. Ψεύδεται, για να εξαπατήσει άλλη μια φορά το λαό».
Για τη ΓΛΔ ο Ε. Χόνεκερ είπε:
«Στο τέρμα της ζωής μου έχω τη βεβαιότητα ότι η ΓΛΔ δεν ιδρύθηκε μάταια. ΄Εδωσε την απόδειξη ότι ο σοσιαλισμός είναι δυνατό να εφαρμοστεί και να είναι καλύτερος από τον καπιταλισμό. Ήταν ένα πείραμα που απέτυχε προσωρινά. Όμως, η ανθρωπότητα ποτέ δε σταμάτησε λόγω ενός αποτυχημένου πειράματος να ψάχνει για νέες γνώσεις και δρόμους. Πρέπει τώρα να εξεταστεί γιατί απέτυχε το πείραμα. Σίγουρα και για το λόγο ότι εμείς, οι υπεύθυνοι σ’ όλες τις ευρωπαϊκές σοσιαλιστικές χώρες, κάναμε αποφευκτέα λάθη. Σίγουρα απέτυχε στη Γερμανία, ανάμεσα στα άλλα, και για το λόγο ότι οι πολίτες της ΓΛΔ έκαναν εσφαλμένη εκτίμηση της πραγματικότητας και επειδή οι αντίπαλοί μας ήταν ακόμα πανίσχυροι. Οι εμπειρίες από την ιστορία της ΓΛΔ, μαζί με τις εμπειρίες από την ιστορία των άλλων πρώην σοσιαλιστικών χωρών, θα είναι χρήσιμες για τα εκατομμύρια που ζουν ακόμα σε σοσιαλιστικές χώρες (σ.σ. εδώ αναφέρθηκε ρητά στην Κίνα, το Βιετνάμ και την Κούβα…) και συνολικά για τον κόσμο του αύριο».
«Καυτή πατάτα» και αναγκαστική απελευθέρωση
Στο μεταξύ, στη Γερμανία, στη Χιλή, στην ίδια τη Ρωσία και πολλές ακόμη χώρες είχαν δημιουργηθεί Επιτροπές Αλληλεγγύης στον κρατούμενο αγωνιστή. Η γερμανική κοινή γνώμη δυσανασχετούσε και η δίκη εξελισσόταν σε φιάσκο. ΄Ετσι, στις 14 Γενάρη του 1993, μετά από 169 μέρες φυλάκισης, ο Χόνεκερ αφέθηκε ελεύθερος, για να φύγει με την πρώτη πτήση για τη… Χιλή! ΄Οχι, βέβαια, επειδή ήταν… «λάτρης του Πινοσέτ» ή… συμβιβασμένος, αλλά επειδή εκεί του ανταποδόθηκε η φιλοξενία που ο ίδιος είχε προσφέρει στους Χιλιανούς αγωνιστές!
Στο λίγο διάστημα ζωής που του απέμεινε, ο Χόνεκερ βρήκε τη δύναμη να αξιοποιήσει το αρχείο του και να εκδώσει δύο πολύτιμα βιβλία (διαθέσιμα και στα ελληνικά, από την «Σύγχρονη Εποχή»), στα οποία υπερασπιζόταν το έργο του και τη χαμένη χώρα του.
΄Ηταν ένας από τους δύο πρώην ηγέτες των σοσιαλιστικών χωρών, που τίμησαν τα αξιώματά τους και τους αγώνες που έδωσαν εκατομμύρια άνθρωποι για έναν καλύτερο κόσμο. Ο άλλος ήταν, βέβαια, ο Τοντόρ Ζίφκοφ, στενός φίλος της Ελλάδας, που αντιπαρήλθε τις διώξεις, χωρίς να πει ούτε ένα λόγο αντίθετο με την ιστορία του.
Και οι δυό τους αποτελούν παρακαταθήκη για το μέλλον, όταν οι συσχετισμοί στον παγκόσμιο χάρτη θα επιτρέπουν νέα όνειρα, για έναν κόσμο δίκαιο και ειρηνικό και η ιστορία δεν θα γράφεται από τους νοσταλγούς τού «χιλιόχρονου Ράιχ»…
Χρήστος Φωτιάδης
