Η Ελλάδα βυθίζεται, η Τουρκία απογειώνεται! Η πρώτη βιώνει μια από τις χειρότερες περιόδους στη νεότερη ιστορία της, ενώ η δεύτερη ζει ξανά το όνειρο της… Οθωμανικής Αυτοκρατορίας! Η έλλειψη ικανών ηγετών στο «λίκνο του δυτικού πολιτισμού» συνέπεσε με ένα ηγέτη της εμβέλειας του Κεμάλ Ατατούρκ στην προ δεκαετίας ασθμαίνουσα μουσουλμανική μείζονα δύναμη. Η χώρα που περιμένει χρόνια στον «προθάλαμο» της ΕΕ, αποκαλεί τώρα την Ευρώπη «θλιβερή», δια στόματος του προέδρου της!
Στο οικονομικό πεδίο, οι συγκρίσεις μοιάζουν συντριπτικές σε όφελος της Τουρκίας, το ΑΕΠ της οποίας αναμένεται φέτος να αυξηθεί με ρυθμό περίπου 8%, λίγο χαμηλότερο απ’ αυτό της Κίνας! Οι άμεσες ξένες επενδύσεις, από ευρωπαϊκά μόνο κεφάλαια, θα ξεπεράσουν τα 12 δισ. δολάρια, αυξημένες κατά 84% από πέρσι. Η παραγωγική δυνατότητα της Τουρκίας επέτρεψε τη μείωση του ρυθμού ανόδου των εισαγωγών κατά 7%, ενώ ο αντίστοιχος των εξαγωγών αυξήθηκε κατά 11%. Ως προς το ΑΕΠ, η Τουρκία βρίσκεται στη 17η θέση παγκοσμίως και δίκαια αποτελεί μέλος του G 20.
Είναι, άραγε, όλα ιδανικά στην επίδοξη νέα αυτοκράτειρα; Είναι το μέλλον της σίγουρα ρόδινο;
Ποικίλες παγίδες
Αν ο χαρισματικός ηγέτης της Τουρκίας μακροημερεύσει (με την προϋπόθεση ότι οι φήμες περί καρκίνου στο παχύ έντερο του Ερντογάν δεν αληθεύουν…), ο ανοδικός δρόμος της επιτυχίας δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα.
• Ως προς τα οικονομικά στοιχεία, ο πληθωρισμός 10% και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, 10% κι αυτό (κάπου 80 δισ. δολάρια, το δεύτερο στον κόσμο μετά αυτό των ΗΠΑ!), χρηματοδοτείται προς το παρόν κυρίως από τις ξένες επενδύσεις. Αν αυτές λείψουν ή απλά μειωθούν;
• Ως προς την αγοραστική δύναμη των κατοίκων της, η Τουρκία βρίσκεται στην 30η θέση των 37 χωρών-μελών του ΟΟΣΑ, μπροστά μόνο από τα υπολείμματα της πρώην Γιουγκοσλαβίας! Η ανάπτυξη κατανέμεται πολύ άνισα, παραπέμποντας πολύ περισσότερο στο ινδικό, παρά στο κινεζικό μοντέλο…
• Το Κουρδικό εξακολουθεί να αποτελεί μεγάλο αγκάθι στην πατούσα της φερέλπιδας περιφερειακής υπερδύναμης. Το ΡΚΚ δεν δείχνει κανενός είδους κόπωση, αντίθετα ο κουρδικός αλυτρωτισμός ενισχύεται από την de facto ανεξαρτησία του ιρακινού Κουρδιστάν. Οι απώλειες μεταξύ των τουρκικών στρατευμάτων είναι μεγάλες, όπως ασήκωτο είναι το κόστος συντήρησης του πιο ισχυρού στρατού στο ΝΑΤΟ, μετά από τον αμερικανικό!
• Τέλος, η έπαρση και οι επιδεικτικές φιλοδοξίες της Τουρκίας δεν αποτελούν εφόδιο για την εξωτερική της πολιτική. Το ίδιο συμβαίνει και με την παραδοσιακή «μπαμπεσιά» της, απέναντι σε περιστασιακούς συμμάχους. Τα παραδείγματα της Λιβύης, της Συρίας και του Ιράν αποτέλεσαν προειδοποίηση προς όσους σκόπευαν να δουν στα σοβαρά μια στρατηγική συμμαχία με την ανερχόμενη μουσουλμανική δύναμη. Άλλωστε, το «κρυφό» της σχέδιο για διείσδυση στις αραβικές χώρες μέσω «συγγενών» κομμάτων με το τουρκικό κυβερνών, μάλλον ανησυχίες προκάλεσε στις ηγετικές ελίτ των αραβικών χωρών. Κλασικό παράδειγμα η Αίγυπτος, όπου οι «Αδελφοί Μουσουλμάνοι» φιλοδοξούν να κυβερνήσουν και ο Ερντογάν θεωρεί ότι μπορεί να τους χειραγωγήσει…
Το μέλλον της Τουρκίας, όπως άλλωστε και κάθε χώρας που δεν έχει εκχωρήσει την ανεξαρτησία της (αν κάποιος σκέφτεται κάποιο συγκεκριμένο παράδειγμα, ας μας το πει!), εξαρτάται κυρίως από την ίδια. Αν δείξει περισσότερο πραγματισμό, σύνεση, υπομονή και ευελιξία, μπορεί πράγματι να καταλάβει δεσπόζουσα θέση στον υπό διαμόρφωση νέο κόσμο. Στην αντίθετη περίπτωση, μπορεί οι επιτυχίες της να αποδειχτούν εφήμερες…
Χρήστος Φωτιάδης
