Την τελευταία πενταετία, ο Δήμος Μεταμόρφωσης πρωτοπορεί στις δράσεις για την πρόληψη και την φροντίδα των ατόμων με Άνοια και την υποστήριξη αυτών και των φροντιστών τους. Ως ο πρώτος Δήμος στην Ελλάδα που από το 2019 λειτούργησε Συμβουλευτικό Σταθμό για την Άνοια, έως σήμερα έχει να επιδείξει αξιοσημείωτο έργο προσφοράς στους δημότες της πόλης, απέναντι σε μια ασθένεια που ακόμα η κοινωνία παλεύει να ξεπεράσει το «στίγμα» της.
Ο Συμβουλευτικός Σταθμός για την Άνοια του Δήμου Μεταμόρφωσης της Δ/νσης Κοινωνικής Πολιτικής & Προαγωγής Δημόσιας Υγείας , αρμόδιος για την οποία είναι ο αντιδήμαρχος Προάσπισης & Προαγωγής Δημόσιας Υγείας και Νευροχειρουργός, Ευστάθιος Βλαχάκης, συμμετείχε στο διήμερο Festival Alzheimer 2024, που διοργάνωσε η Εταιρεία Alzheimer Αθηνών στις 14 και 15 Σεπτεμβρίου στο Κέντρο Πολιτισμού, Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στα πλαίσια του Παγκόσμιου Μήνα Alzheimer. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας, παρουσιάστηκε το έργο και οι υπηρεσίες που παρέχει ο Συμβουλευτικός Σταθμός για την Άνοια του Δήμου Μεταμόρφωσης τα 5 χρόνια της λειτουργίας του, καθώς και οι νέες υπηρεσίες που σχεδιάζει στο εγγύς μέλλον.
Με αφορμή αυτή την εκδήλωση, ο Προϊστάμενος τμήματος Προαγωγής και Προάσπισης Δημόσιας Υγείας και Επιστημονικά Υπεύθυνος του Συμβουλευτικού Σταθμού για την Άνοια Δήμου Μεταμόρφωσης, Ιωάννης Φέρρας μίλησε στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για το έργο που γίνεται στον Δήμο, αλλά και στην σημασία της διαρκούς φροντίδας προς όλους τους ασθενείς και τους φροντιστές τους.
Το έργο του Συμβουλευτικού Σταθμού
«Ο Συμβουλευτικός Σταθμός για την Άνοια, που λειτουργεί στο Δήμο Μεταμόρφωσης είναι μια δομή που έχει ξεκινήσει σε συνεργασία με την Εταιρεία Alzheimer Αθηνών και του ΕΔΔΥΠΠΥ. Λειτουργεί Δευτέρα έως Παρασκευή από τις 8 έως τις 16:00 και παρέχει μια σειρά από υπηρεσίες προς τους δημότες και συγκεκριμένα: νευροψυχολογικές αξιολογήσεις, ιατρείο μνήμης, νευρολογική εξέταση και συνταγογράφηση από νευρολόγο κλπ. Παρέχονται επίσης προγράμματα νοητικής ενδυνάμωσης με χρήση νέων τεχνολογιών, δηλαδή εφαρμογές που έχουν αναπτυχθεί από νευροεπιστήμονες, με χρήση λογισμικών μέσα από συσκευές τάμπλετ. Η υπηρεσία παρέχεται δύο φορές την εβδομάδα, κατά τις οποίες, οι ωφελούμενοι που έχουν τη δυνατότητα χρήσης του τάμπλετ, κάνουν κάποιες ευχάριστες ασκήσεις με τη χρήση των τεχνολογικών μέσων, οι οποίες έχει φανεί πως βελτιώνουν ως ένα βαθμό τις νοητικές τους λειτουργίες», αναφέρει αρχικά ο κ. Φέρρας.
Το παραπάνω είναι μια πρωτοβουλία του Δήμου, ο οποίος στα χρόνια από τότε που ξεκίνησε την λειτουργία του Σταθμού, έχει να επιδείξει αρκετές αντίστοιχες πρωτοποριακές δραστηριότητες.
«Έχουμε 5 χρόνια που λειτουργούμε το Σταθμό. Ήμασταν ο πρώτος Δήμος στην Ελλάδα που έκανε εγκαίνια το Μάρτιο του 2019. Από τότε, έχουμε χρησιμοποιήσει διάφορα λογισμικά, ενώ η πιο πρόσφατη είναι μια συνεργασία με το ΑΠΘ, καθώς επίσης, υπάρχει σε εξέλιξη ένα επιπλέον πρόγραμμα με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου που χρησιμοποιούμε σήμερα», σημειώνει.
Όπως αναφέρει, είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό το γεγονός ότι όλα αυτά τα χρόνια, υπάρχει ιδιαίτερη ανταπόκριση του κόσμου, κάτι που οδηγεί στο να γίνονται αρκετές έγκαιρες διαγνώσεις.
«Τα προγράμματα εφαρμόζονται στα 4 ΚΑΠΗ του Δήμου, όπου έχουμε καθημερινή παρουσία, οπότε κινητοποιούμε τους ηλικιωμένους της πόλης μας να έρχονται ανά τακτά διαστήματα και να κάνουν ένα τεστ για την Άνοια, το οποίο μπορούν να επαναλαμβάνουν κάθε χρόνο. Αυτή η συχνή παρουσία βοηθάει πολύ στο έργο μας. Μέχρι σήμερα έχουμε κάνει περισσότερα από 700 τέτοια τεστ. Επίσης, παράλληλα, λειτουργούμε μια ομάδα υποστήριξης φροντιστών ατόμων με άνοια, που λειτουργεί υπό την καθοδήγηση του ψυχολόγου και προσφέρει ψυχοεκπαίδευση, δηλαδή ενημέρωση για θέματα άνοιας και ψυχολογική υποστήριξη στους ανθρώπους που φροντίζουν άτομα με άνοια. Συνήθως είναι οι συγγενείς που χρειάζονται και εκείνοι την προσοχή μας. Επιπλέον, ο Συμβουλευτικός Σταθμός διοργανώνει πολύ συχνά ομιλίες εκδηλώσεις για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού».
Όπως είναι αναμενόμενο, όλη αυτή τη περισσότερη ενημέρωση που υπάρχει στο κοινό, έχει δημιουργήσει μια εντονότερη κινητοποίηση σε σχέση με παλαιότερα χρόνια, ώστε οι άνθρωποι να κάνουν διαγνωστικές εξετάσεις, κάτι που προφανώς δικαιολογεί και τα καταγεγραμμένα στοιχεία που δείχνουν μια αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια στους ανθρώπους που εμφανίζουν άνοια. «Αν και δεν υπάρχουν πρόσφατα αριθμητικά στοιχεία, μπορούμε να πούμε πως σίγουρα, εφόσον υπάρχει το έντονο ενδιαφέρον να εξεταστούν, έχουμε την ευχέρεια να εντοπίζουμε περιστατικά που διαφορετικά θα έμεναν άγνωστα», εξηγεί ο κ. Φέρρας
Η υποστήριξη των μοναχικών και ευάλωτων
Όπως έχει παρατηρηθεί, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ανθρώπους, η μοναξιά, η απομόνωση τους κάνει πιο ευάλωτους και ενδεχομένως να επιταχύνει την εκδήλωση των συμπτωμάτων της ασθένειας. Το να μένει κάποιος όσο το δυνατόν περισσότερο ενεργός, ενδέχεται να δημιουργήσει μια καλύτερη… άμυνα.
«Αυτό που προσπαθούμε μέσα από τα προγράμματα είναι η ενδυνάμωση. Θέλουμε να βγάζουμε τους ανθρώπους που έχουν κάποια δυσκολία από το σπίτι τους, να τους φέρνουμε έξω στην κοινότητα και να αλληλοεπιδρούν με άλλους ανθρώπους, άλλους ηλικιωμένους. Το βλέπουμε να συμβαίνει και να είναι αποτελεσματικό. Μιλούν, συζητούν, αφηγούνται το παρελθόν τους, μοιράζονται εμπειρίες και βιώματα. Όλη αυτή η κοινωνικοποίηση βοηθά να λειτουργεί καλύτερα και ο εγκέφαλος», σημειώνει ο κ. Φέρρας.
Η μεγαλύτερη πρόκληση, όπως είναι αναμενόμενο, ήταν την περίοδο του εγκλεισμού λόγω της πανδημίας. Το έργο των επιστημόνων του Συμβουλευτικού Σταθμού, χρειάστηκε να αποκτήσει μια προσαρμοστικότητα στις συγκεκριμένες συνθήκες.
«Προσπαθήσαμε με άλλους τρόπους να κρατήσουμε την επαφή. Κάναμε κάποια διαδικτυακά μαθήματα σε όσους μπορούσαν να συμμετέχουν σε αυτό. Επιπλέον, είχαμε καθημερινή επικοινωνία μέσω τηλεφώνου για να διαπιστώνουμε σε τι κατάσταση βρίσκονταν, ιδιαίτερα οι μοναχικοί άνθρωποι. Μια πρωτοβουλία που λειτουργούμε στο Δήμο, αφορά σε ένα πρόγραμμα για μοναχικούς ηλικιωμένους, στους οποίους παρέχουμε κάποια βραχιολάκια. ‘Άνθρωποι που αντιμετωπίζουν κάποια κατάσταση κινδύνου στο σπίτι, έχουν δυνατότητα με ένα κουμπί να στέλνουν ενημέρωση σε εμάς και να μπορούμε να παρέμβουμε. Είναι θέμα ασφάλειας. Γνωρίζουν ότι αν συμβεί κάτι, μπορούν να πατήσουν ένα κουμπί, να σταλεί ένα μήνυμα και να έρθει κάποιος από το Δήμο να βοηθήσει».
Τα «καμπανάκια»
Κάθε ανθρώπινος οργανισμός είναι εντελώς διαφορετικός και ενδεχομένως να είναι δύσκολο να διαγνωστεί εγκαίρως, ωστόσο, κάποια σημάδια μπορούν να μας βάλουν σε σκέψεις ότι ίσως χρειάζεται μια περαιτέρω εξέταση. Ποια είναι τα συμπτώματα που θα πρέπει να μας υποψιάσουν ότι κάποιος εμφανίζει συμπτώματα Άνοιας;
«Γενικά, αυτό που πρέπει να παρατηρούμε είναι δυσκολίες που δεν είχαμε στο παρελθόν και που αρχίζουν να εμφανίζονται σταδιακά. Ενδεικτικά μιας κατάστασης που οδηγεί σε άνια, μπορεί να είναι, για παράδειγμα, ότι βάζουμε τα αντικείμενα σε λάθος θέση ή ξεχνάμε πού τα έχουμε βάλει, να ξεχνάμε πρόσφατα γεγονότα, να διασπάται εύκολα η προσοχή μας, να ξεχνάμε ονόματα ανθρώπων, να δυσκολευόμαστε να βρούμε τις κατάλληλες λέξεις ή μπορεί να είναι δυσκολία στην ολοκλήρωση καθημερινών δραστηριοτήτων. Είναι θέμα δραστηριολογικό. Εμείς κοιτάμε το πριν και το μετά, πώς ήταν ο άνθρωπος πριν και πώς είναι τώρα. Αν δούμε κάποια διαφορά στη συμπεριφορά του. Από εκεί κρίνουμε αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα», εξηγεί ο κ. Φέρρας.
Είναι δε εντυπωσιακό πως, παρά την εξέλιξη της επιστήμης, είμαστε ακόμα μακριά από το να κατανοήσουμε την πηγή της ασθένειας.
«Δυστυχώς, με την άνοια δεν έχει βρεθεί ακόμα ένα φάρμακο που θα λέγαμε ότι είναι η θεραπεία της. Υπάρχουν κάποια φάρμακα που λειτουργούν ως συμπληρώματα. Δεν υπάρχει κάποια θεραπεία. Βέβαια, αυτό το διάστημα τρέχουν πάρα πολλές έρευνες και έχουν δοθεί πάρα πολλά χρήματα για την ανεύρεση του φαρμάκου και πλέον με τις καινούριες τεχνολογίες και τα μονοκλωνικά αντισώματα που έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται, ίσως έχουμε κάτι νεότερο σαν ευχάριστο», επισημαίνει.
Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, ο μέσος χρόνος από τη στιγμή που εκδηλώνεται η νόσος μέχρι τη στιγμή που το άτομο παύει να είναι λειτουργικό, εκτιμάται περίπου στα 5 χρόνια. Κατά τη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκαν καινούριες διαγνωστικές εξετάσεις φαρμακευτικές αγωγές για την άνοια και δόθηκε η δυνατότητα να ενημερωθεί και το κοινό πάνω σε αυτά τα θέματα.
Επιπλέον, ο Σεπτέμβρης είναι ο Παγκόσμιος Μήνας Alzheimer, αφιερωμένος στα εκατομμύρια ανθρώπων σε όλο τον κόσμο που μάχονται με την ασθένεια. Στο Δήμο Μεταμόρφωσης, έχουν προγραμματιστεί αρκετές εκδηλώσεις πρόληψης και ενημέρωσης. «Εμείς ως Δήμος, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ηλικιωμένων που τιμάται κάθε χρόνο την 1η Οκτωβρίου, θα οργανώσουμε μια εβδομάδα προαγωγής Υγείας για την Τρίτη Ηλικία το διάστημα 7-10 Οκτωβρίου. Θα πραγματοποιηθούν μια σειρά από δράσεις, ενημερωτικές ομιλίες, για θέματα υγείας και προαγωγής της υγείας στα 4 ΚΑΠΗ του Δήμου μας. Επιπλέον, θα έχουμε και την δυνατότητα, όπως γίνεται κάθε χρόνο, να κάνουμε πολλά τεστ για την άνοια, την κατάθλιψη, να ενημερώσουμε τον κόσμο», ενημέρωσε ο κ. Φέρρας.
Φροντιστές: Οι πιστοί σύμμαχοι
Πέρα, όμως, από κάθε διαγνωστική προσπάθεια, ειδική μνεία αξίζει στους φροντιστές των ατο΄μων με άνοια. Είναι εκείνοι που στέκονται δίπλα στουςασθενείς, προσπαθούν να διαχειριστούν τις αλλαγές στη συμπεριφορά τους, αλλά και να κατανοήσουν τη δύσκολη πραγματικότητα να βλέπουν ένα αγαπημένο πρόσωπο να αλλάζει δραματικά και να μεταλλάσσεται σε ένα άλλο, άγνωστο άνθρωπο που, ωστόσο, έχει ακόμα μεγαλύτερη ανάγκη της προσοχής και της φροντίδας τους. Ένα πολύ σπουδαίο μήνυμα προς τους φροντιστές, δίνει ο κ. Φέρρας μέσα από την ΑΜΑΡΥΣΙΑ:
«Θα ήθελα να προτρέψω τους φροντιστές να μην φοβούνται και να μην ντρέπονται για την άνοια. Υπάρχει ακόμα πολύ έντονο το στίγμα της άνοιας. Ο φόβος “να μην ακουστεί ότι έχω τον πατέρα μου με άνοια”. Είναι ένα μεγάλο βάρος που καλό είναι οι άνθρωποι να το βγάζουν από πάνω τους. Είναι απελευθερωτικό. Το βλέπουμε στις ομάδες. Όταν έρχονται μαζί οι άνθρωποι που φροντίζουν άτομα με άνοια και μοιράζονται τις κοινές εμπειρίες που έχουν, εκεί φαίνεται πόσο πολύ βοηθητικό είναι αυτό. Πρέπει να ξεπεράσουν αυτό τον φόβο και το ταμπού, να έρθουν μαζί μας, να επικοινωνήσουν και να δουν ότι όλο αυτό που περνάνε, είναι ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν πολλοί άνθρωποι πλέον. Δεν είναι κάτι που θα πρέπει να ντρεπόμαστε, να το κρύβουμε και να νιώθουμε άσχημα. Αυτό νομίζω είναι το πιο σημαντικό. Επίσης, είναι εξαιρετικά σημαντικό να καταλάβουν ότι όλα αυτά που έρχονται αντιμέτωποι, είναι τα συμπτώματα της άνοιας. Δεν είναι ότι ο άνθρωπός τους έχει γίνει παράξενος ή θεωρεί ότι του κάνουν κακό ή ότι έχει παραισθήσεις. Όλα αυτά δεν τα κάνει γιατί θέλει να τους ταλαιπωρήσει. Είναι η ασθένεια. Το καταλαβαίνουν οι άνθρωποι όταν το ακούνε αυτό από όλους μέσα στον κύκλο της ομάδας. Και αποδεικνύεται πολλές φορές λυτρωτικό».
