Ο αγαπημένος Πεντελιώτης τραγουδοποιός μιλάει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για την νέα δισκογραφική του δουλειά και την αγαπημένη του Πεντέλη την οποία «δεν αλλάζει με τίποτα». Παράλληλα, περιγράφει πως ξεκίνησε η αγάπη του για τον αθλητισμό και εξηγεί τον λόγο για τον οποίο έτρεμε βλέποντας τον Παναγιώτη Γιαννάκη να κάνει δηλώσεις μετά τον νικηφόρο ημιτελικό με την Γαλλία στο Ευρωμπάσκετ του 2005.
Συνέντευξη: Τάσος Μεργιάννης
Πώς πέρασαν οι ημέρες της καραντίνας στο ησυχαστήριο σου, στην Πεντέλη;
Αυτή η περίοδος ήταν και παραμένει για την οικογένειά μας μια περίοδος πένθους. Τον περασμένο Ιανουάριο χάσαμε τη μητέρα μας και τον Μάρτιο τον μικρό αδερφό του πατέρα μας. Από τη μια η περίοδος της «καραντίνας» μου επέτρεψε να πενθήσω πιο βαθιά και πιο ήσυχα και από την άλλη το πένθος να δω με πιο καθαρό μάτι την καραντίνα.
Το γεγονός ότι μένω σε ένα ησυχαστήριο, όπως είπες, με βοήθησε πολύ. Το σπίτι μου είναι πάνω στο βουνό, δεν ενοχλώ κανέναν και ούτε υπάρχει περίπτωση.. συνωστισμού.
Τι ανακάλυψες βλέποντας τα πράγματα με πιο καθαρή ματιά;
Το γεγονός ότι θα ακούσεις τους περισσότερους από τη γενιά μας να λένε ότι περίμεναν την καραντίνα για να θυμηθούν πόσα ωραία περνάνε στο σπίτι τους ή για να βρουν τον χαμένο χρόνο για να αφιερώσουν στα παιδιά τους είναι ένδειξη μιας φοβερής κατάντιας στην οποία έχουμε περιπέσει. Μιας πνευματικής ερήμου που στην πραγματικότητα ζούμε. Αλλοίμονο εάν περιμέναμε έναν ιό για να ξαναανακαλύψουμε τον καθαρό χρόνο, που είναι η αληθινή μας ζωή.
Πώς φτάσαμε σε αυτήν την «πνευματική έρημο»; Έφταιξαν εξωγενείς παράγοντες; Φταίξαμε εμείς;
Φτάσαμε εδώ γιατί όπως έλεγα από το 2000 στα «Παιδιά των δρόμων» «τρέχουν οι ανάγκες μας και πίσω εμείς». Τι ανάγκες, όμως, ήταν αυτές; Ποιος τις καθόρισε, ποιος μας τις φύτεψε στο μυαλό και τις διόγκωσε; Όλα αυτά τα ερωτήματα ήρθαν μπροστά μας και αμείλικτα μας κοίταξαν στα μάτια.
Ποια πρέπει να είναι η πραγματική ανάγκη του ανθρώπου;
Να σώσει την ψυχή του. Να βρει τον καθαρό χρόνο με τους δικούς του ανθρώπους.
Ο ρήτορας Σενέκας είχε πει κάποτε μια ιστορία για έναν δικηγόρο στη Ρώμη που αγόρευε από πολύ μικρή ηλικία και τελικά όταν πέθανε σε ηλικία 104 ετών ζήτησε στον τάφο του να γραφτεί το εξής θρυλικό επιτύμβιο «εδώ βρίσκεται ο τάδε δικηγόρος, ο οποίος εάν και έζησε 104 χρόνια, στην πραγματικότητα η ζωή του ήταν μόλις 7». Είχε αφαιρέσει τα χρόνια της αέναης επαγγελματικής ταλαιπωρίας, των εκνευρισμών και των εντάσεων που τον έκαναν να μην γνωρίζει πότε έχει φεγγάρι και πότε ήλιο.
Σε παλαιότερη κουβέντα μας, μου είχες πει «καλύτερος μουσικός σε ταβέρνα, παρά δημόσιος υπάλληλος». Το πιστεύεις ακόμα;
Φυσικά. Ειδικά σήμερα που η εποχή μας επιβάλλει με το στανιό (κι επίτρεψέ μου να έχω το copyright της φράσης, γιατί χτίζω ένα ολόκληρο τραγούδι πάνω της) ότι «καλύτερα να έχεις εκπομπή στην τηλεόραση παρά έμπνευση» .
«Την Πεντέλη δεν την αλλάζω με τίποτα»
Μεγάλωσες στο κέντρο. Πώς έφτασες να μένεις στην Πεντέλη και τι σημαίνει αυτή η περιοχή για σένα;
Το σπίτι στην Πεντέλη υπάρχει από το 1929. Ήταν το «πατρικό εξοχικό» της οικογένειας, ένα από τα πρώτα νόμιμα σπίτια της περιοχής. Να φανταστείς ότι στην κατοχή το επιτάξαν οι Γερμανοί για να το κάνουν μαγειρείο. Οι συγγενείς μου έμεναν στις περίφημες «εξοχικές παράγκες» και κάποιοι άλλοι στις «Προσφυγικές» της Νέας Πεντέλης.
Εγώ πράγματι μεγάλωσα στο κέντρο, στην Πατησίων, αλλά το σπίτι στην Πεντέλη μπήκε στη ζωή μου από 6 μηνών ως εξοχικό. Από το 1993 μένω πια μόνιμα στην Πεντέλη και δεν την αλλάζω με τίποτα. Είναι τύχη, δώρο, ευλογία!
Μόνο που πρέπει να έχουμε συνέχεια το νου μας με τις φωτιές. Πρέπει να σου πω ότι πολλά από τα τραγούδια του δίσκου «Κρατήσου απ’ τη στάχτη» ήταν συνυφασμένα με όλα τα τραύματα από τις μεγάλες φωτιές.
Πώς έζησες τις καταστροφικές πυρκαγιές που ξέσπασαν στο Πεντελικό το 1998 και το 2007;
Η εμπειρία μου με τον πύρινο εφιάλτη ξεκινάει από πολύ πιο πριν. Από τη μεγάλη φωτιά στον Διόνυσο το 1982 την οποία έζησα ως παιδί στις κατασκηνώσεις του ΤΥΠΕΤ. Μας μάζεψαν άρον-άρον και μας πήγαν στην Νέα Μάκρη. Αργότερα, άρχισαν οι μεγάλες καταστροφές της δεκαετίας του ’90. Μετά το ’99 νομίζαμε ότι δεν θα ξαναδούμε κάτι ανάλογο, μέχρι που ήρθε η εμπειρία του 2007 . Τότε που είδαμε να γίνεται στάχτη το μέρος που ήταν ο παράδεισός μας ως παιδιά.
Τι προτείνεις ότι πρέπει να γίνει για την πυροπροστασία;
Στην τραγωδία στο Μάτι έχασα και φίλους και σπίτια. Για τους περισσότερους από εμάς που μένουμε στην περιοχή , η κάθοδος στις παραλίες της Νέας Μάκρης, το Μάτι και τον Μαραθώνα ήταν συνυφασμένη με τον τρόπο ζωής μας. Μετά από όλα αυτά, περίμενα ότι θα ξεκινήσει μια μεγάλη καμπάνια προστασίας του δάσους.
Ακούω για πρόσθετα κλιμάκια, πυροφυλάκια κτλ. Εγώ όμως δεν εννοώ αυτό. Εννοώ μια αληθινή επένδυση στην πυροπροστασία. Είτε σε εθελοντικό και έμψυχο δυναμικό, είτε σε εξοπλισμό που τόσο μας λείπει. Γιατί το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα γίνει, όπως εκείνη την καταραμένη ημέρα, όταν πιάσουν δυο φωτιές ταυτόχρονα. Εκεί φαίνεται το πόσο ανυπεράσπιστοι είμαστε…
«Άλλος δρόμος δεν υπάρχει από την δημιουργικότητα»
Τι ετοιμάζεις σε δισκογραφικό επίπεδο;
Για μένα άλλος δρόμος δεν υπάρχει από την δημιουργικότητα. Και αυτό το κατάλαβα καλά μέσα σ΄ όλο αυτό που ζήσαμε. Η δημιουργία είναι η διέξοδος και το οξυγόνο μας.
Ο νέος δίσκος ολοκληρώνεται σε λίγες ημέρες και θα κυκλοφορήσει τον Οκτώβριο . Ήδη έχετε ακούσει δυο τραγούδια που είπαμε με την Ελένη Τσαλιγοπούλου. Το πρώτο κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του ’19 και είχε τον προφητικό όπως αποδείχτηκε- ελέω καραντίνας- τίτλο «όσο δεν είμαστε μαζί» (σε στίχους του Κώστα Φασουλά) και το δεύτερο τον Ιούνιο με τίτλο «σαν το νησί του καθενός». Και στα δυο τραγούδια την ενορχήστρωση κάναμε με τους «Έτερονήμισυ» , ένα καταπληκτικό συγκρότημα που κυλάει κρητικό αίμα στις φλέβες του.
Ο δίσκος έχει « καλεσμένη» την Ανδριάνα Μπάμπαλη και ακόμα έναν που δεν θα αποκαλύψω ακόμα. Στο μεγαλύτερό του μέρος, είναι ο πιο εξωστρεφής, φωτεινός και λαϊκός δίσκος που έχω κάνει εδώ και χρόνια.
Το τραγούδι «πάνω από την διασταύρωση» που ηχογραφήθηκε στη Νέα Πεντέλη (και συγκεκριμένα στο γκαράζ του Κώστα Καββαδία στην οδό Παφλαγόνος ), εντάχθηκε στον δίσκο «Χαμένη διαδρομή» με τον οποίο οι «Υπνοβάτες» επέστρεψαν δισκογραφικά πριν από τρία χρόνια. Υπάρχει περίπτωση να σας ξαναδούμε μαζί;
Και στην νέα δισκογραφική δουλειά δουλέψαμε με τον Κώστα Καββαδία. «Κουβαλήσαμε» το μεγαλύτερο μέρος του δίσκου , περάσαμε ατελείωτα βράδια, δοκιμάσαμε πράγματα, αλλάξαμε τρόπους παραγωγής των κομματιών… Με άλλα λόγια, το ζήσαμε ανθρώπινα και με χαρά μικρού παιδιού. Να φανταστείς ότι ενώ αυτός ο δίσκος δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα, ήδη ονειρευόμαστε καινούργια τραγούδια με τους «Υπνοβάτες».
Τον Οκτώβριο του 2017 ανέβηκες στη σκηνή του Ηρωδείου με το Χοροθέατρο «Δαγίπολη». Θα μας συστήσεις αυτήν την ομάδα;
Το 2004 ο Γιώργος Χρηστάκης έστησε το Χοροθέατρο «Δαγίπολη». Πρόκειται για μια ομάδα ανθρώπων με κινητικά προβλήματα . Στόχος της είναι να τιμήσει τον διαφορετικό τρόπο κίνησης του κάθε ατόμου και να ανιχνεύσει τις καλλιτεχνικές δυνατότητες που μπορεί να προκύψουν μέσα από την ποικιλομορφία των σωμάτων.
Η δική μου συμμετοχή ήταν η μουσική της παράστασης για πιάνο, λύρα και ορχήστρα. Οι μουσικές που έχω γράψει για την «Δαγίπολη» όλα αυτά τα χρόνια είναι ένας ακόμα δίσκος που εκκρεμεί .
Επίσης, πρόσφατα έγραψα την μουσική για την παράσταση «Θείος Βάνιας» που ανέβασε το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Σερρών σε σκηνοθεσία Ένκε Φεζολλάρι. Προλάβαμε να παίξουμε τρεις παραστάσεις τον χειμώνα που μας πέρασε και περιμένουμε να ανέβει στην Αθήνα και στις Σέρρες τον επόμενο χειμώνα.
Υπάρχουν στο πρόγραμμά σου προγραμματισμένες ζωντανές εμφανίσεις;
Δεν είμαι από τους καλλιτέχνες που θα επιδιώξουν μια πυκνή ροή συναυλιών σε μια χρονιά που μετράμε χιλιάδες νεκρούς σε όλο τον κόσμο. Φιλοδοξώ να κάνω 3-4 συναυλίες μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου και αργότερα να επικεντρωθώ σε live με άξονα τον νέο δίσκο.
Προς το παρόν, το Σάββατο 1η Αυγούστου στις 21.00 με την Μαριάννα Πολυχρονίδη θα κάνουμε μια εμφάνιση στο λιμανάκι της Νέας Μάκρης (πιάνο-φωνή) με ελεύθερη είσοδο.
Είσαι ικανοποιούμενος από τα μέτρα στήριξης για τους εργαζόμενους στην Τέχνη που ανακοίνωσε η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη;
Όχι, βέβαια. Πολύ σπάνια θα ακούσεις κάποιον που κινείται στον καλλιτεχνικό χώρο να σου λέει ότι είναι ικανοποιημένος με κάποιον από τους τελευταίους 15 που πέρασαν από την καρέκλα του Υπουργείου Πολιτισμού.
Έπρεπε να έχει υπάρξει ένας άλλος σχεδιασμός. Και δεν μιλάω μόνο για τα 800 ευρώ που πήραμε τον Απρίλιο αλλά και για τις εμφανίσεις μας. Δεν είναι δυνατόν να μας πετάνε το μπαλάκι και να λένε «κάντε συναυλίες» , αλλά ουσιαστικά 2 στους 3 χώρους να είναι ακατάλληλοι να τις φιλοξενήσουν.
«Οι αθλητές ήταν για μένα πάντα ήρωες»
Είναι γνωστή η αγάπη σου για τον αθλητισμό. Όταν έγραφες το τραγούδι «τα παιδιά των δρόμων» περίμενες ότι θα εξελιχθεί στον άτυπο «ύμνο» μιας μεγάλης στιγμής του ελληνικού αθλητισμού, όπως ήταν το χρυσό μετάλλιο της Εθνικής μπάσκετ στο Βελιγράδι το 2005;
Αυτό που έγινε μετά τον ημιτελικό με την Γαλλία , όταν είδα (τρέμοντας ακόμα από την αγωνία του ματς) τον Παναγιώτη Γιαννάκη να απαγγέλει στίχους του τραγουδιού («Χωρίς την πίστη της παρέας, καθένας ένας είναι κι ορφανός ,μια μαριονέτα του θανάτου, στο χρόνο μέσα τσακισμένος κι έρημος») κάνοντας δηλώσεις στους δημοσιογράφους δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Δεν είχα ιδέα ότι είχε φτιάξει βιντεοκασέτα με το τραγούδι και την είχε δείξει στους παίκτες στα αποδυτήρια. Για μένα αυτό ήταν όχι απλώς το αποκορύφωμα μιας πορείας αλλά κάτι που συμβαίνει once in a lifetime! Είναι ένας προσωπικός σταθμός μου, υπερπολύτιμος και αξεπέραστος.
Μάλιστα, πρόσφατα με τη βοήθεια του Μάνου Εξαρχουλκάκου βρέθηκα με τον Παναγιώτη Γιαννάκη και θυμηθήκαμε εκείνη την περίοδο. Μιλάγαμε επί μια ώρα και δεν τον χόρταινα!
Ποιοι ήταν οι ήρωες των παιδικών σου χρόνων;
Ο πατέρας μου (σσ Αλέκος Λειβαδάς) ήταν ποδοσφαιριστής- έφτασε να παίζει στον Ολυμπιακό του Μπούκοβι. Ο θείος μου το 1983 είχε πάρει χρυσό στην σφαίρα στην Ολυμπιάδα των γιατρών. Η γενιά εκείνη ανδρώθηκε με αθλητικές ασκήσεις στην γειτονιά. Η άσκηση , το «γύμνασμα» ήταν το παιχνίδι τους. Ως παιδί, λοιπόν, αθλητικής οικογένειας , οι αθλητές ήταν για μένα πάντα ήρωες και «αντικείμενα» τα οποία αντιμετώπιζα με ποιητική διάσταση.
Ποια είναι η σχέση σου με τα social media;
Αν και έχω Instagram (απέκτησα πριν από 3 μήνες) και Facebook , η φυσική ροπή και έλξη απέναντί τους είναι μηδενική. Ας είναι καλά οι φίλοι μου και η σχέση μου που μετά το 2008 με …έβαλαν στον 21ο αιώνα. Ο μόνος τρόπος με τον οποίο τα αντιμετωπίζω είναι σαν καλλιτεχνικό σημειωματάριο ή αν θες σημειωματάριο των αξιοπερίεργων του κόσμου που κατά καιρούς ποστάρω. Είναι κάτι που έχω εξηγήσει στους διαδικτυακούς μου φίλους και followers. «Για μένα η χρήση τους είναι αυτή και μην με παρεξηγείτε» τους έχω πει.
Το νέο τραγούδι του Κώστα Λειβαδά, με την Ελένη Τσαλιγοπούλου «Σαν το νησί του καθενός»
