«Όταν άρχισα να χορογραφώ, ποτέ δεν σκεφτόμουν μία παράσταση ως χορογραφία, αλλά ως έκφραση συναισθημάτων», είχε πει κάποτε η σπουδαίο χορογράφος Πίνα Μπάους.
Αυτά τα λόγια πρωταγωνιστούν στη σκέψη μου, βλέποντας τη Μαρτίνα Κώστα Ντιάνκοβα, επί σκηνής.
Τη συναντώ μετά το τέλος της παράστασης «LAGÓ» στο χώρο «Τζάμια Κρύσταλλα», στον Κεραμεικό. Της ζητώ να κάνουμε μια συνέντευξη και εκείνη αποδέχεται με χαρά την πρότασή μου.
Η χορεύτρια και ηθοποιός, ανοίγει τα χαρτιά της και την καρδιά της και μου μιλάει για το χορό, για την παράσταση την οποία και χορογραφεί, για την υποκριτική. Μου μιλάει για τις πηγές έμπνευσή της αλλά και για τη θέση του χορού στην Ελλάδα.
Σε μια άκρως ενδιαφέρουσα κουβέντα η καλλιτέχνης απαντάει σε όλες μου τις ερωτήσεις με ειλικρίνεια και αυθορμητισμό που θαυμάζω ιδιαίτερα.
Και καθώς τα φώτα της σκηνής αποκτούν ένα χρώμα που αγαπώ, οι πουεντ θα πάρουν τη δική τους θέση στο χώρο με τη μελωδία της μουσικής να μας καθοδηγεί σε μια παράσταση αληθινό διαμάντι.
Εγώ δεν έχω παρά να σας παραδώσω τη σκυτάλη, στην δική μας κουβέντα.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗ
–Πείτε μας δυο λόγια για εσάς για να σας γνωρίσει και το δικό μας αναγνωστικό κοινό.
Με λένε Μαρτίνα Κώστα Ντιάνκοβα, με ρίζες από την Ελλάδα και τη Βουλγαρία. Οι πρώτες μου σπουδές αφορούσαν τις ανθρωπιστικές επιστήμες του λόγου (Λογοθεραπεία). Πολύ σύντομα όμως με κέρδισε ο χορός.
Έτσι έγινα επαγγελματίας χορεύτρια, χορογράφος, δασκάλα γιόγκα, ιδρύτρια της πρακτικής Yoga for Dancers (YfD), αλλά και επαγγελματίας γοργόνα, αφού μέσα στο 2024 παρακολούθησα το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της PADI που συνδυάζει καλλιτεχνική κολύμβηση και κολύμβηση με ουρά γοργόνας.
Η δουλειά μου έχει να κάνει με την κίνηση, τον αυτοσχεδιασμό και την ενσώματη εμπειρία, με στόχο την αυθεντική έκφραση και τη σύνδεση με τον εσωτερικό κόσμο.
Η δημιουργία είναι τρόπος ζωής για μένα, και νιώθω ευλογημένη που έχω ταξιδέψει σε πολλά μέρη του κόσμου, από την παγωμένη Φινλανδία μέχρι την πραγματικά καυτή Ιορδανία, για να διδάξω και για να χορέψω. Αγαπώ τη θαλασσα και την αυθεντική έκφραση, στοιχεία που αποτυπώνονται και στη δουλειά μου.
– Χορεύετε αλλά και χορογραφείτε την παράσταση: «LAGO: A stand up tragedy»- Πως είναι να χορογραφεί κανείς τον εαυτό του; Πως νιώθει;
Νιώθω ότι βρίσκομαι στο κέντρο μου. Το να χορογραφώ τον εαυτό μου είναι μια διαδικασία αναγκαστικής ειλικρίνειας και πολύ λεπτής ευαλωτότητας. Κυρίως, δεν παρατηρώ από μακριά, αλλά αισθάνομαι την κίνηση και το σχήμα της, αφού πρέπει να είμαι ταυτόχρονα πάνω και κάτω από τη σκηνή, για να δίνω οδηγίες στον εαυτό μου, καθώς τις ακολουθώ. Όσο εγκλωβιστικό κι αν φαντάζει αυτό, κι όμως μου δίνει την ελευθερία να εξερευνήσω ό,τι με αφορά, χωρίς φίλτρα. Το LAGÓ ξεκίνησε πολύ φυσικά, μέσα από αυτοσχεδιασμούς σε ηλιοβασιλέματα. Με το LAGÓ κλήθηκα να επαναπροσδιορίσω τον εσωτερικό μου κόσμο και να αφεθώ πλήρως στη ροή της κίνησης. Είναι μια διαδικασία που απαιτεί συνεχώς την εμπιστοσύνη μου στη διαίσθησή μου. Βέβαια, το συγκεκριμένο έργο είναι συνδημιουργία από μενα και τον σκηνοθέτη της παράστασης, επομένως μπορεί να χορογράφησα τον εαυτό μου, αλλά σκηνοθετήθηκα από ένα έμπειρο “τρίτο μάτι”, το οποίο εμπιστεύομαι, ευτυχώς, σαν να ήταν δικό μου.
– Μιλήστε μου για την παράσταση; Τι στάθηκε η αφορμή δημιουργίας αυτού του έργου;
Η πρώτη ιδέα γεννήθηκε κατά τη διάρκεια πολλών ωρών οδήγησης. Χρησιμοποιούσα το GPS ακόμα και σε διαδρομές που ήξερα απ’ έξω, μόνο και μόνο για να «παίζω» με τις φωνές του, αλλάζοντας γλώσσες. Είχα φτάσει σε σημείο να καταλαβαίνω οδηγίες σε φιλιππινέζικα, βιετναμέζικα και άλλες γλώσσες που δε γνώριζα καθόλου. Άρχισα να ακούω τις φωνές των ρομπότ ως άλλες μουσικές, που μου κινούσαν την περιέργεια όλο και πιο πολύ. Ε, ήταν φυσικό κι επόμενο να τις ηχογραφήσω και να τις χορέψω. Μόνο που δεν ηχογράφησα τις φωνές να μου δίνουν οδηγίες για το πώς θα πάω από την Κατεχάκη στην Πατησίων, αλλά την ίδια φράση να επαναλαμβάνεται σε διαφορετικές γλώσσες: “ Έχεις οντισιόν; Έχω οντισιόν. Έχεις πιθανότητες;”. Μοιράστηκα με τον σκηνοθέτη και μουσικό της παράστασης ένα βίντεο, όπου χόρευα πάνω στην ιδιαίτερη μουσικότητα αυτών των φωνών, εκείνος ενθουσιάστηκε και με ρώτησε αν θα ήθελα να μετατρέψει τις φωνές των ρομπότ σε μια ολοκληρωμένη μουσική σύνθεση. Αυτό ήταν και το σημείο εκκίνησης για το LAGÓ.
– Τι σας εμπνέει για να δημιουργήσετε; Και ποια τα μηνύματα που θέλετε να περάσετε στο κοινό μέσα από τη χορογραφία του συγκεκριμένου έργου;
Με εμπνέει η διάδρασή μου με τη φύση, μια ταινία, ένα τραγούδι, η Αθήνα, η Ελλάδα, τα ταξίδια μου στον κόσμο, η δουλειά που κάνω ως δασκάλα χορού, η καλλιτεχνική μου ιδιοσυγκρασία, οι προσωπικές μου σχέσεις, η καθημερινότητά μου.. ξέχασα κάτι που δεν συμπεριλαμβάνεται στο “όλα”; Με εμπνέουν όλα όσα μπορώ να βιώσω με τις αισθήσεις μου, αλλά και όλα όσα δεν έχω ζήσει ακόμα, τα όνειρα, οι φανταστικοί κόσμοι· όλες οι δονήσεις του πεζού και του δημιουργικού μου εαυτού με ωθούν να εκφραστώ.
Όσο για τα μηνύματα του έργου, δεν μου αρέσει να περιορίζω την εμπειρία του θεατή. Δεν θέλω να προκαθορίσω τι θα καταλάβει ή τι θα νιώσει. Το μόνο που επιθυμώ είναι να μοιραστώ την προσωπική μου ιστορία, και να αφήσω το κοινό να την ερμηνεύσει και να τη νιώσει με τον δικό του τρόπο. Ξέρετε, είναι τεράστια τροφοδότηση για μένα να κουβεντιάζω με το κοινό μετά από κάθε παράσταση. Αυτό το μοίρασμα είναι το αμέσως πιο όμορφο κομμάτι του LAGÓ, μετά από την ίδια την εμπειρία της παράστασης, κάθε φορά που κατεβαίνω από τη σκηνή.
– Αλήθεια; Ο χορός αποτελεί εσωτερική ανάγκη σας; Και τι είναι ο χορός για εσάς;
Ο χορός είναι η έκφραση μου, η γυμναστική μου, η κιναισθησία και χαρά και κινητική εμπειρία μου. Είναι ο τρόπος να νιώθω το σώμα μου, να αντιλαμβάνομαι την ύπαρξή του.
– Στο έργο ξετυλίγετε το ταλέντο σας και στην υποκριτική– Μιλήστε μου για τον σκηνοθέτη της παράστασης.
Ο σκηνοθέτης της παράστασης είναι ένας άνθρωπος με σπουδαία καλλιτεχνική αντίληψη και μουσικός μοναδικής ιδιοσυγκρασίας, τον οποίο γνωρίζω προσωπικά εδώ και μερικά χρόνια, και τον θαυμάζω και εκτιμώ από ακόμα νωρίτερα. Με μύησε στην τέχνη του σκηνικού λόγου και με έκανε να αγαπήσω τη γλώσσα και να επανεκτιμήσω τη σημαντικότητά της, αλλά ο μεγαλύτερος θησαυρός που βρήκα σε αυτή τη συνεργασία ήταν η επαφή με την τέχνη της δραματουργίας. Είναι τόσο απλό τελικά, σαν αυτά τα παιχνίδια που έχεις μπροστά σου ένα πορτοκάλι, μια φράουλα, ένα ακτινίδιο και μια χτένα και σε ρωτάνε ποιο αντικείμενο δεν ταιριάζει με τα υπόλοιπα; Χωρίς δραματουργία τα νοήματα γκρεμίζονται, δεν υπάρχει ιστορία.
Είναι μια υπέροχη συνεργασία, και ήδη ανυπομονούμε για τα δύο επόμενα έργα που ετοιμάζουμε μαζί. Σας δίνω και τους τίτλους τους, έτσι για το γούρι! Πρόκειται για την “Μαργαρίτα” και τον “Μανδραγόρα”. Βέβαια, το LAGÓ έχει ακόμα δρόμο μπροστά του και θα τον απολαύσουμε.
– Ποια η θέση του χορού στην Ελλάδα; Πρέπει να αλλάξει κάτι; Και αν ναι τι θα ήταν αυτό;
Θα ήθελα να δω τον χορό ενταγμένο στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση με μαθήματα χορού σε όλα τα σχολεία και όχι τα λιγοστά αμιγώς καλλιτεχνικά, αλλά και περισσότερο ολιστική προσέγγιση σε αυτές καθαυτές τις σπουδές των επαγγελματιών χορευτών. Είναι, επίσης, ανάγκη για περισσότερα και μεγαλύτερα κρατικά κονδύλια, ώστε να δημιουργηθούν περισσότερες ευκαιρίες για νέους χορευτές και χορογράφους για να καλλιεργήσουν και να δείξουν τη δουλειά τους. Για την ώρα, η πρώτη κίνηση που θεώρησα εγώ προσωπικά απαραίτητο να κάνω για την πραγμάτωση της παραγωγής του LAGÓ με τις καλύτερες δυνατές συνθήκες, ήταν η ίδρυση της δικής μου εταιρείας, της Φλάουερ. Επίσης, μετά τις σπουδές μου, ένιωσα ότι μου έλειπαν πρακτικές γνώσεις σε επίπεδο οργάνωσης και επαγγελματικής έρευνας. Δεν ήξερα, ας πούμε, πώς να συντάξω μια καλλιτεχνική πρόταση ή το βιογραφικό μου. Αυτά τα εργαλεία είναι απαραίτητα.
– Σας έχουν δώσει κάποια συμβουλή που σας ακολουθεί μέχρι σήμερα;
Με ακολουθεί μια φράση του δασκάλου μου, Αλέξανδρου Σταυρόπουλου, στο τρίτο έτος της σχολής, και έχοντας όλοι δουλέψει ως τότε πολύ πάνω στις αδυναμίες μας: «Σταματήστε να δουλεύετε τις αδυναμίες σας πια· βρείτε τα δυνατά σας σημεία και εξελίξτε αυτά, βρείτε την καλλιτεχνική σας προσωπικότητα». Αυτή η φράση με ηρέμησε και με ξαναπήγε στο κέντρο μου. Αντί να διορθώνω συνεχώς τα αδύναμα σημεία μου, άρχισα να εστιάζω στα δυνατά μου.
– Και ποια συμβουλή θα δίνατε σε έναν χορευτή που κάνει τώρα τα πρώτα του βήματα.
Να φροντίζει το σώμα του και να διαβάζει ανατομία, ώστε να καταλαβαίνει πώς λειτουργεί!
Και τώρα ήρθε η ώρα να γίνω γραφική. Το σώμα μας είναι το εργαλείο μας. Όσο είμαστε νέοι, ίσως να μην νιώθουμε τους πόνους, αλλά με τα χρόνια οι επιβαρύνσεις φαίνονται. Θέλει φροντίδα και σεβασμό το σώμα.
– Κλείνοντας, πιστεύετε στο ταλέντο;
Πολύ σχετική και υποκειμενική η λέξη ταλέντο.
Μια φυσική ικανότητα και προδιάθεση, όπως η ευλυγισία ή το ballon (ικανότητα να φαίνεσαι αβαρής όταν πηδάς στον αέρα), θα μπορούσε να θεωρηθεί άραγε ταλέντο; Εξάλλου, πόσο σημαντική είναι μια εξαιρετική και σπάνια ικανότητα σε μια εποχή που τα έχουμε δει όλα; Το ταλέντο χωρίς δουλειά και βάθος καλλιέργειας είναι απλώς μια σωματική ικανότητα η οποία με προπόνηση μπορεί να εξελιχθεί κι άλλο. Κι ύστερα τι; Η βάση είναι η αγάπη και η υγιής προσήλωση, με πειθαρχημένη δουλειά, πάνω σε εκείνο που σε ενθουσιάζει.
Έχω δει καλλιτέχνη να κάνει demi plie (η πιο απλή κίνηση στο μπαλέτο) και έχω κλάψει από συγκίνηση. Έχω δει tour fouettes (μια από τις πιο απαιτητικές και δύσκολες κινήσεις) και έμεινα ατάραχη.
Το ταλέντο χρειάζεται καλλιέργεια για να ανθίσει.
Διαβάστε ακόμα: «LAGO: A stand up tragedy»: Μια παράσταση υψηλής αισθητικής και ποιότητας
