Το «Κουκλόσπιτο» του Ίψεν τελειώνει με την ηρωίδα (Νόρα) να εγκαταλείπει τον άνδρα και τα παιδιά της και να φεύγει κλείνοντας πίσω της την πόρτα. Με το άνοιγμα της ίδιας πόρτας, αλλά δυο δεκαετίες αργότερα, ξεκινάει η κωμωδία του Lucas Hnath «Το Κουκλόσπιτο – Μέρος Δεύτερο», στην οποία η σημερινή μας καλεσμένη συμπρωταγωνιστεί στον ρόλο της πιστής οικονόμου του σπιτιού Άννας Μαρίας. Η Ντίνα Μιχαηλίδου, κόρη του μεγάλου θεατράνθρωπου και διανοούμενου Γιώργου Μιχαηλίδη που έφυγε από τη ζωή πριν από λίγα χρόνια, μιλάει για τις σχέσεις αλλά και τους ρόλους των δύο φύλων, οι οποίοι επαναπροσδιορίζονται αυτήν την εποχή όπως η ίδια πιστεύει, το ελληνικό θέατρο την εποχή της πανδημίας και εξομολογείται τι είναι αυτό που της λείπει περισσότερο από τη σχέση που είχε με τον πατέρα της.
Συνέντευξη: Τάσος Μεργιάννης
Μπορείτε να συστήσετε στον κόσμο την παράσταση;
Το «Κουκλόσπιτο – Μέρος Δεύτερο» του Lucas Hnath είναι μια σύγχρονη ματιά πάνω στο κλασικό έργο του Ίψεν μ’ όλους τους προβληματισμούς που είχε θέσει ο Νορβηγός δραματουργός. Σύμφωνα με την υπόθεση, η Νόρα επιστρέφει στο σπίτι της 20 χρόνια μετά για να πάρει αυτό που θεωρεί δικαιωματικά δικό της. Το τι είναι αυτό, θα το μάθουν οι θεατές στην πορεία. Πρόκειται για ένα πολύ γοητευτικό έργο που έχει άλλη εικόνα όταν το διαβάζεις και άλλη όταν το βλέπεις επί σκηνής. Ο δικός μου ρόλος είναι αυτός της Άννας – Μαρίας, που υπήρχε και στο έργο του Ίψεν ως η υπηρέτρια του σπιτιού και φίλη της Νόρας. Είναι αυτή που φορτώθηκε τα βάρη και τις ευθύνες του σπιτιού όταν η Νόρα έφυγε. Οι δυο γυναίκες έχουν μια πολύ βαθιά και ουσιαστική σχέση, παρ’ όλα αυτά υπάρχουν και σοβαρές αντιθέσεις ανάμεσά τους.
Ίσως γιατί μιλάμε για δυο εντελώς διαφορετικούς χαρακτήρες. Εσείς τείνετε περισσότερο στον χαρακτήρα της Άννας – Μαρίας ή της Νόρας;
Σε κανέναν από τους δυο. Θεωρώ ότι η Άννα – Μαρία είναι ο άνθρωπος του καθήκοντος και η Νόρα ο πρωτοπόρος που θέλει να φέρει το καινούργιο, αφήνοντας το παλιό πίσω για να προχωρήσει μπροστά. Σε κάποια στιγμή του έργου λέει ότι επιθυμεί να αλλάξει τον κόσμο, κυρίως για τις γυναίκες. Βλέπετε, λοιπόν, πόσο επίκαιρο είναι το έργο σήμερα.
Απ’ ό,τι καταλαβαίνω είστε υπέρ της Νόρας;
Δεν είμαι υπέρ της Νόρας, αλλά είμαι υπέρ της ελευθερίας που πρεσβεύει η Νόρα. Η θέση της είναι ξεκάθαρη: ο γάμος δεν πρέπει να υφίσταται. Και εγώ το ίδιο πιστεύω. Δεν γίνεται να είσαι ο ίδιος άνθρωπος όταν παντρεύεσαι π.χ. στα 20 και όταν είσαι 60 χρονών. Είναι ένας θεσμός που επιδέχεται αλλαγών και αυτό είναι κάτι που θα αρχίσει να γίνεται από εδώ και πέρα.
Μπορείτε να δικαιολογήσετε την επιλογή της ηρωίδας να εγκαταλείψει τρία ανήλικα παιδιά και την συζυγική στέγη;
Ναι, μπορώ. Όταν είσαι βαθύτατα δυστυχισμένη και εγκλωβισμένη σε μια κατάσταση, επιλέγεις να φύγεις, να προχωρήσεις μ’ έναν άλλο τρόπο. Σπανίως οι γυναίκες θα άφηναν πίσω τα παιδιά τους. Η Νόρα ήταν μια απ’ αυτές. Όχι επειδή είναι κακός άνθρωπος ή ανεύθυνη, αλλά επειδή έχει μια άλλη προτεραιότητα, πολύ πιο δυνατή. Της ήταν αβάσταχτο να μείνει σε ένα τέτοιο σπίτι, σε μια τέτοια κοινωνία. Έτσι, τα αφήνει όλα πίσω της για να φτιάξει τον κόσμο που θεωρεί εκείνη δίκαιο.
Θα λέγαμε ότι το έργο είναι μια σπουδή πάνω στη γυναικεία χειραφέτηση. Ποιος είναι ο ρόλος της γυναίκας σήμερα και ποιος θα έπρεπε να είναι;
Ο ρόλος της γυναίκας σήμερα είναι αυτός που ήταν τις τελευταίες δεκαετίες, με τη διαφορά ότι εκτός από μάνα και νοικοκυρά είναι και εργαζόμενη. Με άλλα λόγια, είναι ο άνθρωπος που θα φροντίσει για όλα.
Όσον αφορά το ποιος θα έπρεπε να είναι ο ρόλος της γυναίκας σήμερα, δεν το ξέρω ακριβώς, γιατί είναι κάτι που δημιουργείται αυτή τη στιγμή. Σαφέστατα, άνδρες και γυναίκες θα έπρεπε να είναι ισότιμοι. Δεν νοείται τον 21ο αιώνα μια γυναίκα να αμείβεται λιγότερο από έναν άνδρα εξαιτίας του φύλου της, ειδικότερα όταν έχει παρατηρηθεί ότι οι γυναίκες κάνουν περισσότερη δουλειά. Και αναφέρομαι μόνο στο εργασιακό κομμάτι, χωρίς να αναφέρω θρησκευτικές και κοινωνικές ανισότητες. Ζούμε σε μια εποχή όπου παρατηρούνται ακόμα θλιβερά φαινόμενα όπως οι γυναικοκτονίες και η κλειτοριδεκτομή. Παράλληλα, όμως, ζούμε σε μια εποχή όπου οι σχέσεις των δυο φύλων επαναπροσδιορίζονται.
Θεωρείτε ότι η ισότητα των δυο φύλων είναι κοντά στο να επιτευχθεί σε καθαρά πρακτικό επίπεδο;
Όπως λέει και η Νόρα «ο κόσμος θα είναι αρμονικός, αλλά όχι τώρα κοντά». Θα περάσει καιρός μέχρι και τα δυο μέρη να συνειδητοποιήσουν τους καινούργιους τους ρόλους. Άλλες γενιές θα το ζήσουν αυτό και όχι εμείς.
Γεννημένη και μεγαλωμένη μέσα στο θέατρο και με δάσκαλο τον σπουδαίο Γιώργο Μιχαηλίδη ήταν μονόδρομος για εσάς η πορεία σας;
Πριν μπω στη δραματική σχολή, ήθελα να γίνω αρχαιολόγος. Όταν μπήκα στη σχολή, συνειδητοποίησα ότι απλώς η ζωή μου συνέχισε από εκεί που ήταν, καθώς ήμουν εξοικειωμένη με τον χώρο του θεάτρου. Το επάγγελμά μου το ερωτεύτηκα σιγά σιγά, γιατί όταν ξεκινάς κάτι υπάρχει και μια σχετική επιφύλαξη.
Οι επιφυλάξεις σας είχαν να κάνουν με την ανασφάλεια του επαγγέλματος;
Όχι μ’ αυτό, αλλά με το εάν θα είμαι καλή στη δουλειά μου. Ήταν μια καθαρά προσωπική ανασφάλεια.
Με μια φράση, τι είναι για εσάς το θέατρο;
Είναι το σπίτι μου!
Τι θυμάστε πιο έντονα από την σχέση σας με τον πατέρα σας;
Ήταν ένας άνθρωπος που δεν χρειαζόταν να πει πολλά. Καταλάβαινα ότι ήθελα να μου πει αμέσως. Αυτό είναι κάτι που μου λείπει. Όχι επειδή οι μετέπειτα συνεργάτες – σκηνοθέτες μου δεν είχαν να μου δώσουν πράγματα, αλλά γι’ αυτή τη μαγική στιγμή μεταξύ πατέρα και κόρης. Ήταν ένας ευθύς άνθρωπος, ο οποίος δεν δίσταζε να πηγαίνει κόντρα στο κατεστημένο. Μην ξεχνάτε ότι εν μέσω δικτατορίας δημιούργησε το πρώτο «Ανοικτό θέατρο» στην οδό Κεφαλληνίας. Πάντα έλεγε ότι τα πράγματα έπρεπε να αλλάξουν. Ίσως γι’ αυτό να καταλαβαίνω τη Νόρα.
Πού βρίσκεται σήμερα το πλούσιο αρχείο του πατέρα σας;
Αυτήν την στιγμή το αρχείο του βρίσκεται σε διαδικασία ψηφιοποίησης από το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στη συνέχεια θα αποφασίσουμε οικογενειακώς εάν θα το κρατήσουμε εμείς ή εάν θα το δωρίσουμε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Mε αφορμή τις κακοποιητικές συμπεριφορές στο ελληνικό θέατρο που ήρθαν στη δημοσιότητα τους τελευταίους μήνες, ήθελα να σας ρωτήσω εάν έχει υποπέσει στην αντίληψή σας κάτι παρόμοιο όσα χρόνια είστε στον χώρο.
Δεν έχω δουλέψει ποτέ με κανέναν από τους ανθρώπους που είναι σήμερα κατηγορούμενοι ή καταδικασμένοι. Άλλωστε, για πολλά χρόνια δούλευα στο θέατρο του πατέρα μου. Στη συνέχεια σταμάτησα για μια δεκαετία. Είχα να λύσω οικογενειακά προβλήματα, δεν εργαζόμουν και είχα χάσει την επαφή με τον χώρο. Δεν μπορώ να πω ότι κάτι ήξερα. Έμεινα, όμως, έκπληκτη από το μέγεθος του προβλήματος.
Πληγώθηκε το ελληνικό θέατρο απ’ αυτήν την ιστορία;
Όχι. Θεωρώ ότι το θέατρο απελευθερώθηκε και άνοιξε τον δρόμο και σε άλλους χώρους που είναι επίσης βεβαρημένοι αλλά δεν τους πειράζει κανείς.
Εδώ και λίγες ημέρες μόνο οι πλήρως εμβολιασμένοι ή οι νοσήσαντες έχουν δικαίωμα εισόδου στα θέατρα. Πώς κρίνετε το συγκεκριμένο μέτρο;
Δεν θεωρώ ότι είναι μια σωστή τακτική από πλευράς κυβέρνησης. Από τη στιγμή που οι άνθρωποι μπορούν να έρθουν είτε με μοριακό είτε με rapid test, δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να στερηθούν μια από τις χαρές που μπορούν να έχουν σε μια πολύ δύσκολη εποχή με «φριχτά» οικονομικά και μεγάλο φόβο. Ας είμαστε και λίγο μακρόθυμοι. Δεν χρειάζονται αυτές οι υπερβολές. Άλλωστε, υπάρχουν τρόποι να είμαστε όλοι ασφαλείς, αρκεί να τηρούνται τα μέτρα.
Τι λείπει από το ελληνικό θέατρο σήμερα;
Το κέφι που μπορεί να χάθηκε μέσα στην πανδημία και τις αποκαλύψεις για ανάρμοστες συμπεριφορές. Το θέατρο χρειάζεται βοήθεια από το κράτος. Είναι μια ζωντανή Τέχνη, κάτι που συντελείται εκείνη την στιγμή και ποτέ καμία παράσταση δεν είναι ίδια με την άλλη. Επομένως, είναι πολύτιμο. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αρχαίοι Έλληνες το είχαν επιλέξει ως μια ανώτερη μορφή Τέχνης. Μέσα από το θέατρο κατήγγειλλαν τα κακώς κείμενα μιας -κατά τ’ άλλα ευνομούμενης – κοινωνίας. Το θέατρο φτιάχνει έξυπνους ανθρώπους. Το να το αφήνουμε να φτωχαίνει είναι σαν να αφήνουμε τα μυαλά των ανθρώπων να φτωχαίνουν.
Κερδίσατε τρία βραβεία για την ερμηνεία σας στην ταινία της Κατερίνας Φιλιώτου «Έλα να σου πω…», συμμετείχατε στη σπουδαιότερη ελληνική ταινία των τελευταίων ετών, την «Ευτυχία», μετράτε πλήθος συμμετοχών σε έργα κλασικού ρεπερτορίου. Κάνετε ποτέ ένα βήμα πίσω για να αναλογιστείτε τα όσα έχετε επιτύχει στην καριέρα σας;
Είμαι ένας άνθρωπος που δεν του αρέσει να καμαρώνει για όσα έχει κάνει. Νιώθω ότι κάθε χρόνος που περνάει με φέρνει πιο κοντά σε μια μεγαλύτερη ασφάλεια ότι θα κάνω τη δουλειά μου σωστά. Όσο είμαστε νέοι δεν το σκεφτόμαστε, όσο μεγαλώνουμε χρειαζόμαστε μια επιβεβαίωση της επαγγελματικής μας συνέπειας. Η αυτοπεποίθηση χτίζεται με τα χρόνια.
Πριν από λίγες ημέρες ολοκλήρωσε τον κύκλο της η κωμική τηλεοπτική σειρά «Έρωτας με διαφορά», στην οποία συμμετείχατε για δυο περιόδους. Πώς ήταν η εμπειρία αυτής της δουλειάς;
Περάσαμε όλοι υπέροχα στα γυρίσματα. Δεν θα ήταν υπερβολή εάν σας έλεγα ότι ήταν από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές της επαγγελματικής μου ζωής. Όλο το team ήταν εξαιρετικό, όπως και το σενάριο, η σκηνοθεσία, η παραγωγή, οι συνάδελφοι… Χάρηκα πολύ που «γνώρισα» τον ρόλο μου. Η Μάρω είναι μια γυναίκα με προσωπικότητα, την οποία υποδύθηκα με κέφι και χαρά και νομίζω ότι αυτό φάνηκε.
Τι θέλετε να φέρει ο νέος χρόνος;
Ένα τέλος σε αυτό το φριχτό πράγμα που λέγεται πανδημία. Θέλω να δω τους ανθρώπους πιο χαρούμενους και κεφάτους. Θέλω να δω ειρήνη σε αυτόν τον πλανήτη που ταλαιπωρείται τόσο πολύ!
ΙNFO
«Κουκλόσπιτο – Μέρος δεύτερο» του Lucas Hnath
Θέατρο Άνεσις, Λεωφόρος Κηφισίας 14 • Τηλ. 2107718943
Ημέρες και ώρες παραστάσεων:
Σάββατο 17.00 Έως και 8 Ιανουαρίου 2022
Την Τρίτη 21 Δεκεμβρίου και την Τρίτη 28 Δεκεμβρίου (ώρα έναρξης: 18.30) η ΠΡΩΤΗ παράσταση θα παρουσιαστεί με προσβασιμότητα για κωφούς
και βαρήκοους
Τιμές εισιτηρίων: Κανονικό: 17 ευρώ ,Μειωμένο: 12 ευρώ, Ατέλειες: 7 ευρώ – Προπώληση: viva.gr
Η παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού
Συντελεστές
Μετάφραση – Σκηνοθεσία: Μανώλης Δούνιας
Σκηνικά: Δημήτρης Πολυχρονιάδης
Κοστούμια: Εύα Νάθενα
Μουσική: Λόλεκ
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Γεωργία Σωτηριανάκου
Βοηθός ενδυματολόγου: Δάφνη Φωτεινάτου
Παραγωγή: Kart Productions – Μαρία Ξανθοπουλίδου
Παίζουν: Ναταλία Τσαλίκη, Αλέξανδρος Μυλωνάς,
Ντίνα Μιχαηλίδου, Δήμητρα Βήττα
Φωτογραφίες: Μαριλένα Αναστασιάδου
Γραφιστικός σχεδιασμός: mavra gidia
Συντελεστές Προβασιμότητας
Διερμηνεία στην Ε.Ν.Γ.: Ανδρονίκη Ξανθοπούλου
Δημιουργία Υπερτίτλων SDH: Κερασία Μιχαλοπούλου
Χειρισμός Υπερτίτλων: Χρίστος Παπαμιχαήλ
Λογισμικό Υπερτίτλων: Supertitles.gr
