Λάμπρος Φισφής: «Είναι στοίχημα για μένα να καταρρίπτω τα κλισέ»

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΤΑΣΟΣ ΜΕΡΓΙΑΝΝΗΣ

Από τις 19 έως και τις 21 Μαΐου σε 3 διαφορετικές σκηνές του Gazarte  θα παρελάσουν 35 κορυφαίοι Έλληνες και ξένοι κωμικοί σε μια τριήμερη γιορτή stand-up δημιουργίας, κωμικού θεάτρου και αυτοσχεδιασμού. Για όσους  ακόμα αναρωτιούνται τι ακριβώς είναι το stand up comedy, ο καλλιτεχνικός  διευθυντής και διοργανωτής του φεστιβάλ Λάμπρος Φισφής λύνει όλες τις απορίες.

«Το γέλιο είναι η συντομότερη απόσταση μεταξύ δυο ανθρώπων» είχε πει ο μεγάλος Δανός κωμικός Victor Borge. Ρήση που έρχεται να επιβεβαιώσει στο μέγιστο βαθμό ένας από τους πιο δυναμικούς τομείς παραστατικών τεχνών στην Αθήνα, το stand-up comedy. Τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργηθεί μια ακμαία σκηνή που συνεχίζει να ενδυναμώνεται, τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά, και αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτισμικής μας ζωής, κάνοντας συνεχώς αισθητή την παρουσία της παντού στην πόλη, από μικρά καφέ χωρητικότητας 20 ατόμων μέχρι και θέατρα 800 θέσεων. Η ΑΜΑΡΥΣΙΑ φιλοξενεί έναν από τους πιονέρους αυτής της μορφής κωμωδίας, τον καλλιτεχνικό διευθυντής και διοργανωτή του Athens Comedy Festival, Λάμπρο Φισφή.

Ποιές είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που κλήθηκες να αντιμετωπίσεις εν όψει της προετοιμασίας του Athens Comedy Festival;

Το πιο δύσκολο ήταν να καταρτιστεί το πρόγραμμα. Μαζί με τον Δημήτρη Μακαλιά προσπαθήσαμε να το διαμορφώσουμε έτσι ώστε να έχει κάτι για όλους. Η δυσκολία της κωμωδίας είναι ότι ο καθένας έχει μια προσωπική αίσθηση του χιούμορ και γελάει με διαφορετικά πράγματα. Μέσα σε τρεις ημέρες συγκεντρώνουμε 28 παραστάσεις κωμωδίας, οι οποίες ελπίζουμε να αρέσουν σε πολύ και διαφορετικό κόσμο. Σ’ αυτές συμπεριλαμβάνονται όχι μόνο stand up comedy, αλλά και αυτοσχεδιασμοί, νεανικό θέατρο, παιδικές παραστάσεις, πειραματικές και late night παραστάσεις. Αυτό που επιδιώκουμε είναι ο υποψήφιος θεατής να μπορεί να μπει «τυφλά» σε μια παράσταση και να περάσει καλά. Το κοινό του stand up comedy διαρκώς εξαπλώνεται. Ξέρουμε, όμως, ότι πάντα υπάρχει ένα ερωτηματικό τού στυλ «θα μου αρέσει αυτό που θα δω»; Έτσι, προσπαθήσαμε να καλύψουμε όλα τα γούστα.

Τι ακριβώς είναι το «κωμικό μπουμ»;

Είναι η ομάδα μας η οποία αποτελείται από τον Δημήτρη Μακαλιά, τον Γιώργο Αγγελόπουλο, τον Γιάννη Σαρακατσάνη, τον Ζήση Ρούμπο και εμένα. Είμαστε μαζί 7 χρόνια και κάνουμε παραστάσεις με αρκετά φανατικό κοινό. Επειδή φέτος κάναμε ένα διάλειμμα και δεν εμφανιστήκαμε πουθενά, είμαστε πολύ «ψημένοι» για την παράσταση που θα δώσουμε στις 20 Μαΐου στο πλαίσιο του Φεστιβάλ. Είναι μια παράσταση κωμικού αυτοσχεδιασμού, κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι δεν υπάρχει έτοιμο κείμενο. Το κοινό με τις ιδέες και τις προτάσεις που καταθέτει εκείνη την ώρα αποφασίζει για το τι θέλει να δει πάνω στη σκηνή.

Με τι θέματα καταπιάνεται η σάτιρά σου;

Στην παράσταση «Lambros Fisfis Best Of» στις 21 Μαΐου θα δείτε μια συλλογή από τα καλύτερα κείμενά μου των τελευταίων 10 χρόνων. Ασχολούμαι με τη σάτιρα της καθημερινότητάς μας και όχι της πολιτικοοικονομικής κατάστασης. Πράγματα καθημερινά όπως τα rooms to let, το πώς μπορείς να αγοράσεις φέτα, τα περιστέρια της Αθήνας, τα λεωφορεία… Το κοινό επιλέγοντας να πάει σε μια κωμική παράσταση δεν θέλει να ακούσει για την κρίση. Θέλει να ξεχαστεί ακούγοντας κάτι άλλο.

Γιατί οι παραστάσεις σου δεν έχουν στοιχεία επικαιρότητας;

Ο ένας λόγος είναι ότι η επικαιρότητα αλλάζει συνεχώς. Στην Ελλάδα πρέπει να ανανεώνεις τα κείμενα 2-3 φορές την ημέρα. Αν γράψω κάτι την Πέμπτη και το παρουσιάσω την Κυριακή πιθανότατα δεν θα είναι καν επίκαιρο. Ένας εξίσου σημαντικός λόγος είναι πως όταν πιάνεις την επικαιρότητα ασχολείσαι με συγκεκριμένα πρόσωπα και αυτό είναι κάτι που δεν με ενδιέφερε ποτέ. Δεν στοχεύω σε κανέναν πολιτικό ή celebrity. Μου αρέσει η γενική σάτιρα των πραγμάτων.

Και τώρα, η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου: «υπάρχουν όρια στη σάτιρα»;

Αυτή δεν είναι η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου, αλλά του ενός διδακτορικού. Θέλει πολλή κουβέντα αυτό. Όσο βαρύ και αν είναι ένα θέμα, εάν κάτι εκφραστεί σωστά ως αστείο και κάνει «γκελ» στο κοινό,σκέφτεσαι «η κωμωδία δεν έχει όρια». Μπορεί, όμως, να δεις και το αντίθετο. Από εκεί και πέρα παίζει ρόλο η αίσθηση τού τι λες ως κωμικός. Δεν μπορεί ένας κωμικός να ξεφύγει λέγοντας οτιδήποτε γουστάρει στη σκηνή, επειδή «η σάτιρα δεν έχει όρια». Όπως δεν θα το κάνεις στη ζωή σου, έτσι δεν θα το κάνεις και στην κωμωδία. Πάνω στην σκηνή εκθέτω τις απόψεις μου. Επομένως, τα όριά μου είναι αυτά που βάζω εγώ. Στην Αμερική υπάρχει απόλυτη ελευθερία λόγου. Εδώ υπάρχουν κωμικοί που έχουν διωχθεί ποινικά για όσα έχουν πει στη σκηνή.

Έχει τύχει να θιχτεί ποτέ κάποιος που σατιρίζεις;

Όχι, δεν μου έχει τύχει. Ακριβώς γιατί, προτιμώ να λέω πράγματα που ενώνουν το κοινό και δεν το διχάζουν. Ο ρόλος του κωμικού δεν είναι να βγάλει λόγο ή να νουθετήσει τον κόσμο. Στόχος του είναι αποκλειστικά να τον κάνει να γελάσει. Αυτή είναι η μεγάλη δύναμη της κωμωδίας.

Τι κάνεις όταν το κοινό δεν αντιδρά σε ένα αστείο;

Η κωμωδία ενέχει ένα περιθώριο πειραματισμού. Αυτά που έχεις γράψεις τα δοκιμάζεις live στο κοινό το οποίο αποφασίζει εάν αυτό που λες είναι αστείο ή όχι. Όταν μια παράσταση φτάνει στην τελική της μορφή, το ρίσκο να μη γελάσει το κοινό είναι πολύ μικρό, γιατί έχει δοκιμαστεί σε πολύ κόσμο. Ο στόχος είναι να παραμείνουν στην παράσταση μόνο τα πράγματα που κάνουν το κοινό να γελάει 9 στις 10 φορές και με ταχύτητα περίπου ενός αστείου κάθε 10 δευτερόλεπτα. Αν δεν γελάσει, λοιπόν, το κοινό σε ένα αστείο, ο κωμικός δεν πανικοβάλλεται. Ξέρει ότι το επόμενο αστείο θα έρθει μετά από δέκα δευτερόλεπτα.

Τι διαφοροποιεί το stand up comedy σε σχέση με άλλες μορφές κωμωδίας;

Η ποσότητα του γέλιου που παράγει. Έχει τύχει άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας που έχουν δει παράστασή μου να μου πουν «στα πρώτα 10 λεπτά γελάσαμε όσο γελάσαμε σε μια ολόκληρη θεατρική παράσταση». Το stand up comedy είναι συμπυκνωμένος λόγος κομμένος και ραμμένος έτσι ώστε να κάνει το κοινό να γελάσει όσο πιο πολλές φορές μπορεί. Γι’ αυτό και το είδος ανθίζει τα τελευταία χρόνια. Δεν είναι πλέον αυτό που ήταν πριν από 6-7 χρόνια, όταν μάζευε 20-30 άτομα σε κάποιο υπόγειο. Είναι ένα είδος κωμωδίας που μιλάει για το σήμερα με έναν απλό και καθημερινό τρόπο που εκφράζει τους νέους ανθρώπους.

«Μπορεί να ακούγεται καπως παράξενο, όμως είμαι λίγο αντικοινωνικός»

Πριν από ένα χρόνο έγινες πατέρας. Τι άλλαξε στη ζωή σου ο ερχομός της κόρης σου;

Τα πάντα και κυρίως τις ώρες του ύπνου μου, οι οποίες έχουν μειωθεί κατά 90%. Βέβαια, είναι μια αλλαγή που έγινε για καλό σκοπό.

Ποιο είναι το πιο δύσκολο κομμάτι για σένα στην ανατροφή της;

Τα μωρά ενός έτους, όπως είναι η κόρη μου, είναι αυτοκαταστροφικά. Κινδυνεύουν να χτυπήσουν το κεφάλι τους, να βάλουν στο στόμα τους κάτι που δεν πρέπει …Κάθε δευτερόλεπτο πρέπει να την προστατεύω από την επιθυμία της να καταστραφεί!

Η γυναίκα σου είναι από την Πορτογαλία. Πώς γνωριστήκατε;

Μέσω του προγράμματος Erasmus, το οποίο στην ουσία είναι ένα σατανικό σχέδιο που σκοπό έχει να ενώσει τους λαούς της Ευρώπης.

Στο παρελθόν έχεις ζήσει και δουλέψει στην Ολλανδία. Τι δουλειές έκανες εκεί για να επιβιώσεις;

Δούλευα ως stand up comedian αλλά τα τρία πρώτα χρόνια δεν πληρωνόμουν. Έτσι, αναγκάστηκα να κάνω διάφορες δουλειές, όπως βοηθός μάγειρα, διανομέας flyer, σερβιτόρος… Ήταν ξεκάθαρο ότι για ένα χρονικό διάστημα δεν θα πληρωνόμουν. Ήταν χρόνια μαθητείας και έτσι τα αντιμετώπισα, οπότε και δεν απογοητεύτηκα. Πληρωνόμουν, βέβαια, σε μπύρες. Εκεί πρέπει να συνεχίσεις να δουλεύεις συστηματικά, γιατί εάν καθυστερήσεις την εξέλιξή σου, θα καταλήξεις… αλκοολικός.

Πώς είναι να κάνεις stand up comedy σε μια γλώσσα που δεν είναι η μητρική σου;

Είναι δύσκολο να μπορέσεις να εκφράσεις αυτό που θέλεις αν δεν χρησιμοποιείς τη μητρική σου γλώσσα. Βέβαια, ζούμε σε έναν κόσμο στον οποίο έχουμε πολλές κοινές προσλαμβάνουσες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο στο Φεστιβάλ έχουμε καλέσει ξένους κωμικούς, που έχουν παίξει σε όλο τον κόσμο όπως τον Σκοτ Καπούρο, τον Ιμράν Γιουσούφ, τη Φελίσιτι Γουάρντ και τον Ρον Μπεν Ζιβ. Ξέρω ότι ο κόσμος τούς έχει παρακολουθήσει μέσω του YouTube αλλά η εμπειρία του live δεν συγκρίνεται με την οθόνη ενός υπολογιστή.

Τα γυρίσματα του τηλεπαιχνιδιού «Quizdom, the show» το οποίο παρουσίαζες στον Alpha έχουν ολοκληρωθεί. Τι είναι αυτό που σου άρεσε στο συγκεκριμένο παιχνίδι;

Η ταχύτητα του παιχνιδιού και οι άνθρωποι που έρχονταν να παίξουν. Ήταν καθημερινοί άνθρωποι με πολλές γνώσεις και εμπειρίες και σίγουρα όχι οι τυπικοί παίκτες τηλεπαιχνιδιών. Ήταν κάτι που με ξάφνιασε, γιατί δεν το είχα στο μυαλό μου.

Πώς κρίνεις το φαινόμενο Survivor»;

Είμαι από αυτούς που δεν το έχουν δει. Δεν το αποφεύγω, απλώς δεν έχει τύχει.

Αποτελεί αντικείμενο της σάτιράς σου;

Φυσικά. Όταν έπαιζα τις Κυριακές στο Ακροπόλ στην έναρξη της παράστασης έλεγα στον κόσμο «ευχαριστώ που ήρθατε. Ξέρω τι μεγάλη θυσία κάνατε που χάνετε το αποψινό επεισόδιο του Survivor».

Το στερεότυπο που θέλει τους ηθοποιούς που ασχολούνται με την κωμωδία στην προσωπική τους ζωή να είναι μελαγχολικοί ισχύει;

Για κάποιους ισχύει, για άλλους πάλι, όχι. Οι πιο πολλοί κωμικοί δεν ήταν δημοφιλείς στην προσωπική τους ζωή. Ήταν πάντα άνθρωποι με ανασφάλειες ή για να το πω πιο λαϊκά «το παιδί που δεν διάλεγαν ποτέ στην ομάδα μπάσκετ». Αν μιλήσω για τον εαυτό μου, όταν βρίσκομαι σε μια παρέα προτιμώ να ακούω και να μαζεύω υλικό, παρά να συμμετέχω στη συζήτηση. Όταν λοιπόν είσαι ο άνθρωπος που κάθεται στη γωνία και απλώς παρατηρεί, μπορείς να φανείς στενοχωρημένος, μελαγχολικός ή ακόμα και αντικοινωνικός. Μπορεί να ακούγεται παράξενο για κάποιον που μιλάει δημόσια μπροστά σε 700 άτομα, όμως είμαι λίγο αντικοινωνικός.

Επομένως, επιβεβαιώνεις το κλισέ.

Όλα τα κλισέ έχουν ένα μέρος αλήθειας, διαφορετικά δεν είναι κλισέ, αλλά θεωρίες συνομωσίας. Προσωπικά, προσπαθώ να σπάω τα κλισέ και όχι να τα ισχυροποιώ. Το να μην τους δίνω δύναμη και τροφή αλλά να τα καταρρίπτω, είναι για μένα είναι στοίχημα.

Σατιρίζεις τον εαυτό σου;

Το πρώτο «θύμα» της παράστασης είναι ο εαυτός μου. Τα αυτοσαρκαστικά κείμενα είναι ένα μεγάλο κομμάτι των παραστάσεών μου. Συνήθως επικεντρώνομαι στις αδυναμίες και τις αποτυχίες μου. Αυτοσαρκάζομαι για τα πάντα. Από τα φρύδια και τα γυαλιά μου, μέχρι το όνομά μου και το γεγονός ότι μου είναι δύσκολο να κάνω μια σωστή χειραψία.

INFO