Μισή Ρωσίδα και μισή Ελληνίδα -όπως η ίδια χαρακτηριστικά, λέει- η Ταμίλα Κουλίεβα ανήκει στην κατηγορία εκείνων των ηθοποιών που καταφέρνουν κάθε ερμηνεία τους να γίνεται σημείο αναφοράς.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Τάσος Μεργιάννης
PHOTO: Στέφανος Παπαδόπουλος
«Οτι επιθυμείς να το φωνάζεις δυνατά, αγρίμι να γίνεσαι. Δεν ταιριάζει η μετριότητα με τη λαχτάρα» λέει ο μέγιστος Νίκος Καζαντζάκης. Ένα απόφθεγμα – απόσταγμα σοφίας μιας γεμάτης ζωής. Σαν κι αυτήν που έχει ζήσει η σημερινή μας καλεσμένη και μάλιστα …επί δυο, καθώς το πρώτο μισό του βίου της το πέρασε στη Ρωσία του υπαρκτού σοσιαλισμού και το δεύτερο μισό στην Ελλάδα της πλαστής ευημερίας, της ματαίωσης των προσδοκιών και εν τέλει της πτώχευσης. Η Ταμίλα Κουλίεβα λίγο πριν ανέβει στη σκηνή του θεάτρου «Βέμπο» για να ερμηνεύσει τη Μαντάμ Ορτάνς στο επικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη «Αλέξης Ζορμπάς» που έγινε θεατρική παράσταση σε διασκευή των Ρέππα – Παπαθανασίου, σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή, και μουσική Μίκη Θεοδωράκη μιλάει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για το θέατρο, την πολιτική, τον ρατσισμό, την έλλειψη συλλογικής μνήμης και για την ημέρα που …ξύπνησε διάσημη λίγο μετά την προβολή του πρώτου επεισοδίου της σειράς «Η ζωή που δεν έζησα» το 1998.
Πώς θα περιγράφατε την ηρωίδα που υποδύεστε;
Η Μαντάμ Ορτάνς υπήρξε μια εμβληματική, μυθική και σπουδαία προσωπικότητα. Ερχόμενη από το Παρίσι στην Κρήτη έφερε μια διαφορετική κουλτούρα στο νησί και αγάπησε πολύ τον τόπο και τους ανθρώπους. Είχε πολλές ιδιότητες. Ήταν διπλωμάτης, ιερόδουλη, χορεύτρια, ερωμένη, κατάσκοπος, υποπρόξενος της Γαλλίας…
Πώς μια ιερόδουλη κατάφερε να ανέλθει τόσο πολύ στην κοινωνική ιεραρχία;
Η Μαντάμ Ορτάνς ήρθε μαζί με άλλες 500 γυναίκες από το «Moulin Rouge» στην Κρήτη το 1898, για να προσφέρει ψυχαγωγία στους άνδρες των Μεγάλων Δυνάμεων που υπηρετούσαν στους στόλους. Αν και ήταν υπαρκτό πρόσωπο, η ιστορία έτσι όπως την περιγράφει ο Καζαντζάκης στο μυθιστόρημα, ουσιαστικά είναι δική του επινόηση. Η πραγματική Ορτάνς ήταν μια έντιμη γυναίκα, που όχι μόνο εμφανιζόταν στην ταβέρνα σε μια εποχή που σύχναζαν μόνο άντρες αλλά τελικά άνοιξε δική της ταβέρνα αλλά και ξενοδοχείο. Αν περιοριστούμε σε έναν χαρακτηρισμό όπως «ιερόδουλη» (που στην πραγματικότητα μπορεί να μην ήταν) δεν θα δούμε στην πραγματική του διάσταση τι μπορεί να ήταν αυτή η γυναίκα. Ένας παπάς στην Ιεράπετρα ονόματι Μανώλης Τζοβαλάκης που ήταν κοντά της στα τελευταία χρόνια της ζωής της, είπε «αυτή η γυναίκα έζησε σαν Αγία και πέθανε σαν Αγία». Έκανε χιλιάδες καλές πράξεις, προσέφερε σε άπορους συνανθρώπους της από το υστέρημά της. Η διαδρομή της ήταν η διαδρομή ενός «θηλυκού Οδυσσέα». Είναι σαν να αγκάλιασε δυο αιώνες με μια ζωή – ατέλειωτη περιπέτεια.
Ως άνθρωπος έχετε κοινά στοιχεία με αυτήν τη ηρωίδα;
Θεωρώ ότι διαθέτω τον δυναμισμό της. Ξέρω ότι δεν ακούγεται σεμνό να το λέω η ίδια, αλλά επειδή πάντα οι άλλοι είναι ο καθρέφτης μας, κάποιοι μου απέδειξαν ότι τον έχω.
Ήρθατε στην Ελλάδα από τη Ρωσία το 1992 μη γνωρίζοντας ούτε μια λέξη ελληνικά… Ποια δύναμη σάς κινητοποίησε ώστε να επιτύχετε τόσο πολλά πράγματα σε μια άγνωστη για εσάς χώρα;
Σπούδασα Σκηνοθεσία στο Πανεπιστήμιο Πολιτισμού της Μόσχας και Υποκριτική στο Kρατικό Πανεπιστήμιο Κινηματογράφου στο οποίο έκανα μεταπτυχιακό στις Καλές Τέχνες. Παρ’ όλα αυτά ήρθα σε μια ξένη, για μένα τότε, χώρα, χωρίς να έχω την προσδοκία ότι θα εξασκήσω το επάγγελμα του ηθοποιού. Ήταν δύσκολο, αλλά η ζωή έχει αποδείξει ότι τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο. Ο άνθρωπος μπορεί τα πάντα. Δεν πρέπει να περιορίζουμε τον εαυτό μας, να βάζουμε «ταβάνι». Αν πιστέψουμε ότι δεν υπάρχει ταβάνι, μπορούμε να πετύχουμε πολλά.
Πόσες φορές έχετε ξεπεράσει το δικό σας «ταβάνι»;
Συνεχώς. Φροντίζω να βάζω τον πήχη όλο και πιο ψηλά. Οφείλουμε να είμαστε ανήσυχοι και να κινούμαστε με βάση την περιέργεια. Η ζωή συνέχεια μας επιφυλάσσει καινούργιες εκπλήξεις και αυτό πρέπει να μας κινητοποιεί.
Τον πρώτο καιρό στην Ελλάδα διδάσκατε υποκριτική και αυτοσχεδιασμό. Πώς ήταν η εμπειρία;
Το δίπλωμα που κατείχα μου έδινε το δικαίωμα να μπορώ να διδάσκω. Οι μαθητές μου με βοήθησαν πολύ. Είχα δημιουργική σχέση μαζί τους και μέσα απ’ αυτήν την ωραία επικοινωνία, άρχισαν να βελτιώνονται τα ελληνικά μου. Ουσιαστικά, έμαθα τη γλώσσα μαζί με τον γιο μου, τον Στέφανο.
Με τι ασχολείται σήμερα ο γιος σας;
Κάνει το μεταπτυχιακό του και παράλληλα εργάζεται πάνω στο αντικείμενο των σπουδών του ως ηλεκτρολόγος – μηχανικός. Χαίρομαι που έχει υλοποιήσει όλους τους στόχους που έχει θέσει μέχρι στιγμής. Είμαι πολύ υπερήφανη γι’ αυτό το παιδί. Είναι το πιο σημαντικό κομμάτι της ζωής μου.
Έχετε πει ότι δεν βιώσατε ποτέ ρατσισμό ερχόμενη στην Ελλάδα από μια ξένη χώρα. Αλήθεια, πώς εξηγείτε το μεγάλο ποσοστό που πήρε η Χρυσή Αυγή στις εκλογές;
Ο Έλληνας ποτέ δεν υπήρξε ρατσιστής εκ φύσεως. Η άνθηση αυτού του κινήματος δεν είναι κάτι που ανησυχεί μόνο την Ελλάδα. Αποτελεί πλέον παγκόσμιο φαινόμενο το οποίο αποδεικνύει ότι δεν έχουμε καμία συλλογική μνήμη. O Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος για κάποιους μοιάζει να είναι μακρινό γεγονός – και , όμως, δεν είναι. Τέτοια γεγονότα πρέπει να διδάσκουν την ανθρωπότητα να προχωράει και να μη γυρίζει στο παρελθόν. Είναι κάτι που με θλίβει και με τρομοκρατεί.
Ζήσατε στην Ρωσία του υπαρκτού σοσιαλισμού. Τι θετικά και τι αρνητικά είχε αυτό το καθεστώς;
Σ’ αυτό το καθεστώς οφείλω ένα μεγάλο κομμάτι αυτού που είμαι σήμερα. Μου πρόσφερε γνώση και όλα τα βασικά αγαθά που η κοινωνία τότε είχε κατακτήσει και εννοώ την Παιδεία, την Υγεία και την Εργασία. Η λέξη «ανεργία» ήταν άγνωστη σε εμάς τότε. Όταν τελείωνες τις σπουδές σου, σε περίμενε έτοιμη δουλειά, οι νέοι φοιτούσαν σε κρατικά πανεπιστήμια και λάμβαναν και ένα μηνιαίο επίδομα. Από την άλλη, υπήρχε η γραφειοκρατία και η νομενκλατούρα. Σήμερα, σκέφτομαι ότι θα μπορούσε να έχει επιβιώσει αυτό το καθεστώς – φυσικά, με κάποιες βελτιώσεις.
«Την εποχή του “Η Ζωή που δεν έζησα” μια μέρα ξύπνησα διάσημη»
Βιώσατε την ξαφνική δημοσιότητα το 1998 πρωταγωνιστώντας στην τηλεοπτική σειρά του Mega ‘’Η Ζωή που δεν έζησα’’. Πώς ήταν αυτήν η εμπειρία;
Ήταν ένα σοκ για μένα που κράτησε χρόνια! Ήταν σαν να ξύπνησα διάσημη μια μέρα. Άλλαξαν τα πάντα στη ζωή μου. Αργότερα συνειδητοποίησα ότι η άνεση με την οποία μου μιλούσαν οι άνθρωποι που συναντούσα στον δρόμο επαλήθευε το γεγονός ότι μέσω της μικρής οθόνης ουσιαστικά έμπαινα στο σπίτι τους. Ήμουν γι’ αυτούς ‘’η κυρία της διπλανής πόρτας’’. Αυτοί με γνώριζαν και εγώ όχι. Έπρεπε, λοιπόν, να συνειδητοποιήσω αυτόν τον μηχανισμό .
Πριν από ένα χρόνο παρουσιάζατε στην ΕΡΤ την εκπομπή «Αθήνα καλεί Μόσχα». Ακούγεται πως η εκπομπή θα επανέλθει στις οθόνες μας. Αληθεύει;
Ευελπιστώ ότι θα υπάρξει συνέχεια. Άλλωστε, από τον περασμένο Οκτώβριο, το 2018 έχει ανακηρυχτεί έτος Τουρισμού μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας και θεωρώ ότι αυτό αποτελεί μια πολύ καλή αφορμή για να επανέλθουμε με νέα επεισόδια.
Έχετε τιμηθεί με πολλά βραβεία στην καριέρα σας. Μεταξύ άλλων έχετε λάβει το χρυσό μετάλλιο της UNESCO για τις Τέχνες, τον Λόγο και τις Επιστήμες. Να υποθέσω ότι το έχετε τοποθετήσει σε περίοπτη θέση στο σπίτι σας;
Ο λόγος για τον οποίο μου δόθηκε αυτό το μετάλλιο ήταν κάποια σεμινάρια που είχα διοργανώσει. Ακόμα και τα βραβεία που έχω σε μια γωνιά στο σπίτι μου, είναι κατά λάθος εκεί. Δεν έχω ούτε φωτογραφίες από τις δουλειές μου. Τα βραβεία τα αντιμετωπίζω ως αντικείμενα που ομορφαίνουν το σπίτι και παράλληλα μου θυμίζουν κάποιες στιγμές.
Είναι στα όνειρά σας ένα βραβείο Όσκαρ;
Δεν ονειρεύομαι κάτι τέτοιο. Το 2003 είχα την ευκαιρία να μείνω στην Αμερική, αλλά κατάλαβα ότι δεν θα μπορούσα να ζήσω σ’ αυτή τη χώρα.
Για ποιόν λόγο;
Δεν μου ταιριάζει καθόλου απ’ όλες τις απόψεις. Το περιβάλλον, οι άνθρωποι, η νοοτροπία είναι μακριά από εμένα.
Είστε μέλος του Τμήματος Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ. Γιατί αποφασίσατε να συμμετάσχετε στο ψηφοδέλτιο του κόμματος;
Η χώρα βρέθηκε σε μια δύσκολη συνθήκη κυρίως σε ότι αφορά το προσφυγικό – μεταναστευτικό κομμάτι. Αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα βουνό από προβλήματα, τα οποία καλούμαστε να παρακολουθούμε και όσο μπορούμε να επεμβαίνουμε. Μακάρι αυτό να βελτιώσει τα πράγματα έστω και λίγο. Είμαστε σε επαφές με διάφορους φορείς ώστε να υπάρξει κοινή γραμμή και να προχωρήσουμε σε κάποιες αλλαγές. Το εγχείρημά μας είναι πολύ δύσκολο γιατί το πρόβλημα είναι παγκόσμιο.
Δεν φοβηθήκατε ότι θα χάνατε μέρος του κοινού που σας ακολουθεί δηλώνοντας ανοικτά την πολιτική σας θέση;
Με έχουν ξαναρωτήσει και μου φαίνεται πραγματικά περίεργο. Ένας ηθοποιός οφείλει να είναι πολιτικοποιημένος. Άλλωστε, κάθε φορά που βγαίνει στη σκηνή δηλώνει τη θέση του.
Στο έργο «Κτήνος στο φεγγάρι» με το οποίο συστηθήκατε θεατρικά στο αθηναϊκό κοινό ερμηνεύατε μια μετανάστρια. Μοιάζει να σας ακολουθεί με έναν τρόπο το μεταναστευτικό πρόβλημα…
Πραγματικά, είναι κάτι που με κυνηγάει! Με έναν τρόπο αντιπροσωπεύω αυτούς τους ανθρώπους, αν και σήμερα την Ελλάδα τη βλέπω σαν δεύτερη πατρίδα μου. Είμαι ακριβώς 50-50. Έχω ζήσει τη μισή ζωή μου στη Ρωσία και την άλλη μισή στην Ελλάδα. Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που αυτοί οι δυο πολιτισμοί συνυπάρχουν μέσα μου, τους κουβαλάω μαζί μου.
«Αλέξης Ζορμπάς»
Θέατρο ΒΕΜΠΟ
Καρόλου 18, Πλατεία Καραϊσκάκη
Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Τετάρτη στις 19:00 (λαϊκή απογευματινή), Πέμπτη στις 20:00, Παρασκευή στις 21:00, Σάββατο στις 18:00 και Κυριακή στις 17:30
Εισιτήρια: 15- 25 ευρώ
Κρατήσεις: 2105221767, 2105229519
Συγγραφέας: Νίκος Καζαντζάκης
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Διασκευή: Θανάσης Παπαθανασίου – Μιχάλης Ρέππας
Σκηνοθεσία: Σταμάτης Φασουλής
Πρωταγωνιστούν: Γρηγόρης Βαλτινός, Ταμίλα Κουλίεβα, Μέμος Μπεγνής, Ναταλία Δραγούμη, Ρένος Ρώτας, Τάκης Παπαματθαίου, Νίκος Βερλέκης, Στέλλα Γκίκα, Γρηγόρης Σταμούλης, Γιώργος Παράσχος, Άννα Μονογιού.
