Σήμερα δεν υπάρχει ιδιωτικότητα στο Διαδίκτυο. Σήμερα όλοι διακρίνουμε να φθίνουν οι χώροι της ιδιωτικής κοινωνικότητα ανάμεσα στο χώρο εργασίας και στην κατοικία, να εξαφανίζεται με γοργό ρυθμό η διάκριση μεταξύ του μέσα και του έξω, του ιδιωτικού και του δημοσίου. να σαρώνονται και τα τελευταία προπύργια της ιδιωτικής ζωής.
Σήμερα όλοι δεχόμαστε την επιτήρηση, τον έλεγχο και την επόπτευση της ιδιωτικής μας ζωής από το κάθε σύστημα εξουσίας. Οι κάμερες είναι παντού, όπως και οι πανίσχυροι αισθητήρες, τα GPS,τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, οι υπέρυθρες κάμερες και οι κάμερες θερμότητας σε ελικόπτερα , που παρακολουθούν τους ανθρώπους πίσω από κλειστές πόρτες. Η εξουσία καταγράφει τα πάντα ,εισχωρώντας όλο και βαθύτερα στα άδυτα της ιδιωτικότητας. Και όλα αυτά , η ολοένα αυξανόμενη καταπάτηση της ιδιωτικότητας ,στο όνομα της καταπολέμησης του εγκλήματος, της τρομοκρατίας και της προστασίας…
Το βιβλίο αυτό καλύπτει 8-10 αιώνες ιδιωτικής ζωής, από τον Καίσαρα και τον Αύγουστο μέχρι τον Καρλομάγνο, αλλά και μέχρι την ανάρρηση των Κομνηνών στο θρόνο της Κωνσταντινούπολης. Περιγράφει την ιδιωτική ζωή μέσα σε αυτή τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία , αλλά που θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε και ελληνική. Εντοπίζει το περιεχόμενο που δίνει η ρωμαϊκή αριστοκρατική ηθική στον γάμο , στην οικογένεια και στο ιδιωτικό συμφέρον, καθώς αυτή επιδιώκει την ταξική επιβολή και την ιδεολογική υπεροχή. Περιγράφει την καθιέρωση μιας νέας κοινότητας, της χριστιανικής Εκκλησίας , μαζί με την πρωτόγνωρη συζυγική και σεξουαλική ηθική που τη συνοδεύει. Διαβάζοντας το βιβλίο, θα κατανοήσουμε καλύτερα θέματα όπως : η παιδική ηλικία, η γέννηση, η οικογενειακή ζωή, ο έρωτας, η αγωνία, η βία, οι φόβοι, η τροφή , το σώμα, τα προσωπικά αγαθά, η μοιρασιά, η δίψα για χρυσάφι, ο βιασμός, η ακάθαρτη γυναίκα, ο μήνας του μέλιτος, οι δίκες των ζώων. η κλοπή, ο εμπρησμός, τα βασανιστήρια, ο φόβος των νεκρών, τα φαγιούμ, η τυμβωρυχία, το φαντασιακό του επέκεινα, το άχθος της βίας , ο φόβος του σεξ ,οι ενοχές ,τα μυστικά, η μαγεία, η προσευχή ,η απληστία, η αρπακτικότητα, η ειδωλολατρία, ο χριστιανισμός, οι οίκοι των λαϊκών, οι οίκοι των μοναχών, το γένος , το ζευγάρι, η μοναστική αδελφότητα, το εγώ και ο εαυτός του, τα όνειρα, οι δαίμονες, οι τάξεις, η σεξουαλική ηθική, η πνευματική συγγένεια, ο θάνατος, η εκπαίδευση, η διαθήκη, η εφηβεία, η πατροκτονία, ο γάμος, οι δούλοι, η γυναίκα, οι χήρες, οι παλλακίδες, τα εξώγαμα, τα αξιώματα, η εργασία , η σχόλη, ο πλούτος , η γαιοκτησία, οι τάφοι, τα συμπόσια, οι αδελφότητες, οι γιορτές, η θρησκεία, τα λουτρά, τα θεάματα, η ηδονή, το πάθος, οι θεοί, οι φιλοσοφικές σχολές, οι κήποι, οι σαρκοφάγοι, η σεξουαλικότητα, το γυμνό, τα ήθη, η εκκλησία, η αμαρτία, η φτώχεια, ο μοναχισμός, ο φόβος της σάρκας, η λαγνεία, η οικιακή αρχιτεκτονική, το domus- η κατοικία, το δωμάτιο, ο γάμος, το κρεβάτι, ο χώρος διαμονής , όπου ζούσε περιορισμένη η γυναίκα, τα μαγαζιά, τα γραφεία, το εργοστάσιο , τα καφενεία, οι λέσχες κ.ά.
Το βιβλίο αντιδιαστέλλει το δημόσιο , αυτό που είναι ανοιχτό στην κοινότητα και εμπίπτει στη δικαιοδοσία των δημόσιων αρχών, προς το ιδιωτικό. Εδώ βρίσκουμε μια ιδιαίτερη περιοχή , με σαφή όρια αφιερωμένη στο «ιδιωτικό», μια ζώνη ασφαλή , που προσφέρεται για αναδίπλωση , για απόσυρση, για ηρεμία, για οχύρωση. Πρόκειται για ένα χώρο οικείο, ένα χώρο σπιτικό, ακόμη και μυστικό. Το ιδιωτικό κρατά κλειδωμένο ότι πιο πολύτιμο έχουμε , ότι ανήκει μόνο σε εμάς, ότι αφορά μόνο εμάς, ότι απαγορεύεται να διαδώσουμε και να δείξουμε στους άλλους. Το σπίτι στην ειδωλολατρική και χριστιανική αρχαιότητα θα γίνει στο βιβλίο αυτό, αντικείμενο επισταμένης μελέτης όχι τόσο ως προς την υλική του διάσταση , αλλά ως προς τις λειτουργίες του, ως έργο τέχνης και ως περιβάλλον ζωής.
Το βιβλίο αυτό φιλοδοξεί να αναδείξει τις άλλοτε απότομες, άλλοτε αργές μεταβολές που επηρέασαν στο πέρασμα του χρόνου το νόημα και τις όψεις της ιδιωτικής ζωής, της οποίας τα χαρακτηριστικά μεταβάλλονται ακατάπαυστα.
Αν σήμερα δεν επαγρυπνούμε και δεν αντισταθούμε σύντομα οι κάθε λογής εξουσίες θα μεταβάλλουν το άτομο σε έναν απλό αριθμό , μέσα στην αχανή και τρομακτική έκταση μιας τράπεζας δεδομένων.
Οι επιφανείς Γάλλοι Φιλίπ Αριές (1914-1984) και Ζωρζ Ντυμπί (1919-1996) υπήρξαν διεθνούς κύρους ιστορικοί ειδικευμένοι στην περίοδο του Μεσαίωνα. Άλλα έργα τους είναι: «Τέχνη και κοινωνία στον Μεσαίωνα», «Ο ιππότης, η γυναίκα και ο ιερέας», «Η Μεσόγειος-Άνθρωποι και πολιτισμική κληρονομιά» κ.ά.
Κώστας Τραχανάς
